วิธีการประยุกต์ใช้หลักมุทิตาในพระพุทธศาสนา

บทคัดย่อ

การศึกษาวิจัยนี้ มีวัตถุประสงค์ คือ 1) เพื่อศึกษาหลักมุทิตาในพระพุทธศาสนา 2) เพื่อศึกษาหลักการพัฒนามุทิตาในพระพุทธศาสนา และ3) เพื่อวิเคราะห์วิธีการประยุกต์ใช้หลักการมุทิตาในพระพุทธศาสนา เป็นการวิจัยเชิงเอกสาร (Documentary Research) โดยการเก็บรวบรวมข้อมูลจากเอกสาร แล้วทำการวิเคราะห์เชิงพรรณนา (Descriptive Analysis) ผลการวิจัยพบว่า 1) หลักมุทิตาในพระพุทธศาสนา พบว่า มุทิตา หมายถึง ความเบิกบานพลอยยินดี เมื่อผู้อื่นได้ดีหรือได้รับความสำเร็จ มีความสุข ความเจริญก้าวหน้า มุทิตาจึงเป็นคุณธรรมที่สามารถกำจัดความอิจฉาริษยาได้ หลักมุทิตายังเป็นส่วนประกอบหนึ่งในหลักพรหมวิหาร ซึ่งสามารถนำไปประยุกต์ใช้กับการบริหารงานของผู้บริหาร 2) หลักการพัฒนามุทิตาในพระพุทธศาสนา พบว่า ต้องพัฒนาจากจิตใจก่อน เมื่อจิตใจเกิดมุทิตาแล้วก็จะแสดงต่อด้วยการกระทำหรือด้วยคำพูด การพัฒนามุทิตาด้วยหลักสมาธิ จึงเป็นการฝึกจิตให้สงบ ฝึกให้จิตดี เกิดปัญญา คิดดี ทำดี แล้วจะเกิดมุทิตาต่อผู้อื่นด้วยความบริสุทธิ์ใจ 3) วิเคราะห์วิธีการประยุกต์ใช้หลักการมุทิตาในพระพุทธศาสนา พบว่า มีหลักการประยุกต์ใช้มุทิตากับการพัฒนาจิต กับความศรัทธา และกับความกตัญญู ส่วนรูปแบบการประยุกต์ใช้มุทิตา พบว่ามีรูปแบบของการไหว้ การกล่าวสรรเสริญ และการสักการะ/สิ่งของ ซึ่งหลักมุทิตามีวิธีการประยุกต์ใช้ในหลากหลายโอกาสและเหตุการณ์ อาทิ ประยุกต์ใช้หลักมุทิตากับการดำเนินชีวิตประจำวัน กับการบริหารงาน กับการเฉลิมฉลอง กับการต้อนรับแขกบ้านแขกเมือง และกับการเข้ารับตำแหน่งใหม่ เป็นต้น