การศึกษาพิธีกรรมการขอฝนในล้านนา โดยศึกษาพิธีแห่พระเจ้าไม้แก่นจันทน์วัดป่าตันหลวง อำเภอแม่ทะ จังหวัดลำปาง

บทคัดย่อ

การศึกษาพิธีกรรมการขอฝนในล้านนา โดยศึกษาพิธีแห่พระเจ้าไม้แก่นจันทน์ วัดป่าตันหลวง               อำเภอแม่ทะ จังหวัดลำปาง มีวัตถุประสงค์ในการศึกษาคือ 1) เพื่อศึกษาประวัติการขอฝนในพระพุทธศาสนา 2) เพื่อศึกษาพิธีกรรมการขอฝนในล้านนา กรณีศึกษาพิธีแห่พระเจ้าไม้แก่นจันทน์  วัดป่าตันหลวง อำเภอแม่ทะ จังหวัดลำปาง และ 3) เพื่อวิเคราะห์พิธีกรรมเกี่ยวกับการขอฝนในพระพุทธศาสนา เป็นการศึกษาวิจัยเชิงคุณภาพ ศึกษาค้นคว้าข้อมูลจากเอกสารและการสัมภาษณ์เชิงลึก

ผลการศึกษา พบว่า พระพุทธศาสนาได้กล่าวถึงเหตุปัจจัยที่ทำให้ฝนตกนั้นเกิดตามเหตุปัจจัยธรรมชาติ จากการกระทำของมนุษย์ และเกิดจากการดลบันดาลของเทพเทวดาผู้มีฤทธิ์ การขอฝนในสังคมไทยมีอยู่ทุกภาค มีความคล้ายคลึงกันเป็นอย่างมาก ในภาคเหนือ มีพิธีขอฝนหลายรูปแบบ ได้แก่ พิธีแห่พระเจ้าฝนแสนห่า พิธีจิบอกไฟ (จุดบั้งไฟ) บูชาพญาแถน พิธีแห่ช้างเผือก พิธีแห่ปลาช่อนขอฝน เป็นต้น

ที่วัดป่าตันหลวง ตำบลป่าตัน อำเภอแม่ทะ จังหวัดลำปาง มีพระเจ้าไม้แก่นจันทน์ ที่เชื่อกันว่า เมื่ออัญเชิญแห่พระเจ้าไม้แก่นจันทน์ สามารถบันดาลให้ฝนตกลงมาได้ วัดป่าตันจะมีการอาราธนาอัญเชิญพระเจ้าไม้แก่นจันทน์ ปีละ 2 ครั้ง คือช่วงปีใหม่เมืองหรือวันสงกรานต์ และในประเพณียี่เป็ง หากว่าปีไหนที่เกิดฝนแล้ง จะมีการอัญเชิญแห่พระเจ้าไม้แก่นจันทน์เป็นกรณีพิเศษ ชุมชนจะร่วมมือช่วยกันจัดงาน เกิดความสามัคคี การสืบทอดประเพณีอันล้ำค่าและเป็นการสร้างรายได้กระตุ้นเศรษฐกิจในชุมชน