การพัฒนาแผนชุมชนพึ่งตนเองเชิงบูรณาการตำบลทุ่งฝาย อำเภอเมืองลำปาง จังหวัดลำปาง Development of an integrated self-reliant community plan in Thung Fai Subdistrict Mueang Lampang District, Lampang Province

บทคัดย่อ

งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์ 1) เพื่อศึกษาวิเคราะห์บริบทชุมชนและทุนชุมชนตำบลทุ่งฝาย 2) เพื่อสร้างการเรียนรู้กระบวนการพัฒนาแผนชุมชนพึ่งตนเองเชิงบูรณาการในพื้นที่ตำบลทุ่งฝาย และ3) เพื่อนำแผนชุมชนสู่การปฏิบัติแบบมีส่วนร่วมของชุมชนตำบลทุ่งฝาย เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ (Qualitative Methodology) รวบรวมข้อมูล โดยการสัมภาษณ์ การสนทนากลุ่ม และการสังเกตแบบไม่เป็นทางการ ตัวแทนประชาชนในพื้นที่ศึกษาทั้ง 10 หมู่บ้าน ๆ ละ 50 คน ผลการศึกษาพบว่า 1. ชุมชนทั้ง 10 หมู่บ้านเป็นชุมชนเก่าแก่ มีทุนสังคมในการพัฒนา  ผ่านระบบความเชื่อมโยงกันในด้านต่างๆ จากระบบสังคมเกษตรกรรม มีระบบการดูแลผู้สูงอายุและพิการโดยความร่วมมือของ อสม. มีภูมิปัญญาที่ชาวบ้านคิดขึ้นและนำมาใช้แก้ไขปัญหา ประกอบด้วยด้านศิลปะ วัฒนธรรม จารีต ประเพณี และพื้นบ้าน  และภูมิปัญญาที่เกี่ยวข้องกับพิธีกรรมต่างๆ มีการรวมกลุ่มกิจกรรมที่ทำให้เกิดความสัมพันธ์ในรูปแบบต่างๆ ด้านจุดอ่อนหรือปัญหาชุมชนพบว่า มีสภาพปัญหาคล้ายๆกันคือ ปัญหาด้านครอบครัว ปัญหาด้านสุขภาพ  ขาดความร่วมมือในการทำกิจกรรมส่วนรวม2. ได้มีการกำหนดแผนยุทธศาสตร์และกิจกรรมการเรียนรู้ที่สำคัญคือ 1) แผนยุทธศาสตร์ด้านสิ่งแวดล้อม ได้แก่ การคัดแยกขยะและนำขยะไปใช้ประโยชน์, พัฒนาภูมิทัศน์บริเวณริมแม่น้ำให้เป็นแหล่งท่องเที่ยว, การบริหารจัดการน้ำเพื่อการเกษตร 2) แผนยุทธศาสตร์ด้านสุขภาพ ได้แก่ คนในชุมชนมีสุขภาพที่แข็งแรง,ชุมชนได้บริโภคผักปลอดสารพิษ 3) แผนยุทธศาสตร์ด้านเศรษฐกิจ ได้แก่ เพิ่มรายได้ให้ชุมชนมีความมั่นคง โดยน้อมนำแนวคิดเศรษฐกิจมาประยุกต์ใช้ และ4) แผนยุทธศาสตร์ด้านสังคม ได้แก่ สืบสานจารีตประเพณีและวัฒนธรรมให้คงอยู่ 3. ผู้มีส่วนเกี่ยวข้องได้ร่วมกันกำหนดประเด็นยุทธศาสตร์ในระยะต้น โดยพิจารณาถึงศักยภาพความเป็นไปได้และได้ตัดสินใจเลือกดำเนินการ คือ โครงการหน้าบ้านน่ามอง, โครงการพัฒนาปุ๋ยดินผสมเสร็จ,โครงการการบริหารจัดการขยะในชุมชน, โครงการการส่งเสริมการบริหารจัดการกองทุนหมู่บ้าน และโครงการผักปลอดสารอาหารปลอดภัยตามแนวเศรษฐกิจพอเพียง และสร้างแหล่งเรียนรู้ชุมชน ตามแนว SMART FARMER