ศึกษาวิเคราะห์ความตายตามทัศนะของท่านพุทธทาสภิกขุที่เชื่อมโยงกับเป้าหมายสูงสุดของพระพุทธศาสนา

บทคัดย่อ

งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) เพื่อศึกษาทัศนะเกี่ยวกับความตายของพุทธทาสภิกขุ 2) เพื่อศึกษาเป้าหมายสูงสุดของพระพุทธศาสนาเถรวาท 3) เพื่อวิเคราะห์แนวคิดเรื่องความตายตามทัศนะของพุทธทาสภิกขุที่มีความเชื่อมโยงกับเป้าหมายสูงสุดของพระพุทธศาสนา งานวิจัยครั้งนี้เป็นการวิจัยเชิงเอกสารโดยศึกษาพระไตรปิฎก อรรถกถา ฎีกา ตลอดทั้งเอกสาร ตำราและงานวิจัยที่เกี่ยวข้อง แล้วนำมาเรียบเรียง วิเคราะห์ข้อมูล และนำเสนอผลการวิจัยในรูปแบบเชิงพรรณนา

ผลการวิจัยพบว่า

1) ทัศนะเกี่ยวกับความตายของพุทธทาสภิกขุ พบว่า พุทธทาสภิกขุได้นำเสนอเรื่องความตาย ได้แก่ ตายเสียก่อนตาย ตายเสียก่อนร่างกายตาย ตายเสร็จสิ้นแต่หัวที คือมุ่งหมายให้ระงับอัตตาที่เป็นตัวกู ของกู เมื่อตัวกู ของกู นั้นตายไปแล้วจึงจะสามารถเข้าถึงเป้าหมายสูงสุดของพระพุทธศาสนาได้

2)เป้าหมายสูงสุดของพระพุทธศาสนา พบว่า นิพพานเป็นเป้าหมายสูงสุดของพระพุทธศาสนาเป็นสภาวะที่ปราศจากราคะ โทสะ และโมหะ ซึ่งนิพพานแบ่งออกเป็น ๒ ประเภท คือ สอุปาทิเสสนิพพาน คือ นิพพานที่ยังมีอุปาทิเหลือยู่ และอนุปาทิเสสนิพพาน คือ นิพพานที่ไม่มีอุปาทิเหลืออยู่

3)การวิเคราะห์แนวคิดเรื่องความตายตามทัศนะของพุทธทาสภิกขุที่มีความเชื่อมโยงกับเป้าหมายสูงสุดของพระพุทธศาสนา พบว่า หลักไตรสิกขาสามารถระงับตัวกู ของกู ได้แก่ 1.ละอัตตาด้วยศีล (ตายด้วยศีล) ทำได้โดยการรักษาสำรวมระวังในศีล ซึ่งทำให้เข้าสภาวะของนิพพานได้ชั่วขณะ เพราะจิตปราศจาก ราคะ โทสะ และโมหะ 2.ละอัตตาด้วยสมาธิ (ตายด้วยสมาธิ) ได้แก่ อานาปานสติปัฏฐาน 4 วิธี กายานุปัสสนาสติปัฏฐาน พิจารณาดูลมหายใจเข้าไม่ให้สตินั้นหลุดจากลมหายใจ เทวนานุปัสสนาสติปัฏฐาน พิจารณาสุขเวทนาที่เกิดขึ้นตามไตรลักษณ์ คือ ให้เห็นเป็นอนิจจัง ทุกขัง อนัตตา ไม่มีอะไรควรยึดมั่นถือมั่น 3.ละอัตตาด้วยปัญญา (ตายด้วยปัญญา) เมื่อเกิดสภาวะที่เป็นไปตามลำดับแห่งทิฏฐิวิสุทธิ สามารถมองเห็นและแยกรูปนามได้ทำให้เกิดความรู้ที่สัจจะว่าสรรพสิ่งเป็นอนัตตา จนสามารถทำลายอัตตาได้อย่างหมดจด