การศึกษาบทบาทพระสงฆ์กับการอนุรักษ์ทรัพยากรป่าไม้ในเขตป่าสงวนแห่งชาติ : วัดในเขตป่าสงวนแห่งชาติ อำเภอแม่ริม จังหวัดเชียงใหม่

บทคัดย่อ

การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาบทบาทของพระสงฆ์ต้นแบบในการอนุรักษ์ทรัพยากรป่าไม้ 2) ศึกษากระบวนการอนุรักษ์ทรัพยากรป่าไม้ของพระสงฆ์ในเขตป่าสงวนแห่งชาติ ป่าแม่ริม อำเภอแม่ริม จังหวัดเชียงใหม่ 3) วิเคราะห์บทบาทของพระสงฆ์ในการอนุรักษ์ทรัพยากรป่าไม้ในพื้นที่ ใช้ระเบียบวิธีวิจัยเชิงคุณภาพ โดยการสัมภาษณ์แบบเจาะลึกจากผู้ให้ข้อมูลสำคัญจำนวน 10 รูป/คน ซึ่งประกอบด้วยพระสงฆ์ที่ปฏิบัติงานด้านการอนุรักษ์ป่าไม้ และผู้แทนจากหน่วยงานที่เกี่ยวข้องในพื้นที่

          ผลการวิจัยพบว่า

          1) บทบาทของพระสงฆ์ต้นแบบในการอนุรักษ์ทรัพยากรป่าไม้ พบว่า พระสงฆ์มีบทบาทสำคัญในการอนุรักษ์ป่าไม้ ทั้งในเชิงกายภาพ เช่น การบวชป่า การตั้งเขตอภัยทาน และการพัฒนาแหล่งเรียนรู้ภายในวัด และในเชิงจิตวิญญาณ โดยนำหลักธรรมพรหมวิหาร 4 อิทธิบาท 4 และแนวคิดพุทธเศรษฐกิจมาสร้างจิตสำนึกแก่ชุมชน พร้อมมองว่าป่าไม้คือแหล่งสงบสำหรับการปฏิบัติธรรม

          2) กระบวนการอนุรักษ์ทรัพยากรป่าไม้ของพระสงฆ์ในเขตป่าสงวนแห่งชาติ ป่าแม่ริม อำเภอ

 แม่ริม จังหวัดเชียงใหม่ พบว่า การดำเนินบทบาทของพระสงฆ์ในการอนุรักษ์ป่าไม้ ประกอบด้วย 1) การอนุรักษ์โดยใช้หลักพุทธธรรม เพื่อสร้างความตระหนักและการมีส่วนร่วมในการดูแลสิ่งแวดล้อม 2) การอนุรักษ์โดยใช้ภูมิปัญญาท้องถิ่น เช่น การสร้างแนวกันไฟ 3) การอนุรักษ์โดยใช้อำนาจรัฐ เช่น การเข้าร่วมโครงการพุทธอุทยาน 4) การอนุรักษ์โดยใช้กระบวนการชุมชน เช่น การเป็นแบบอย่างและร่วมมือกับโรงเรียน ชุมชน

          3) วิเคราะห์บทบาทพระสงฆ์กับการอนุรักษ์ทรัพยากรป่าไม้ในเขตป่าสงวนแห่งชาติ วัดในเขต

 ป่าสงวนแห่งชาติ ป่าแม่ริม อำเภอแม่ริม จังหวัดเชียงใหม่ พบว่า แนวทางส่งเสริมบทบาทพระสงฆ์ ได้แก่ การอบรมเพิ่มพูนความรู้ การสร้างเครือข่ายวัด และการส่งเสริมความร่วมมือกับชุมชนและองค์กรภายนอก เพื่อการอนุรักษ์ป่าไม้อย่างยั่งยืน