ศึกษาหลักพุทธธรรมที่ปรากฏในประเพณีปอยจ่าตี่ของชุมชนชาติพันธุ์ไตใหญ่ อำเภอขุนยวม จังหวัดแม่ฮ่องสอน
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาประวัติความเป็นมาของประเพณีปอยจ่าตี่ในอำเภอขุนยวม จังหวัดแม่ฮ่องสอน 2) ศึกษาหลักพุทธธรรมที่ปรากฏในประเพณีปอยจ่าตี่ของชาติพันธุ์ไต และ 3) วิเคราะห์หลักพุทธธรรมที่ปรากฏในประเพณีดังกล่าว โดยเป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ ใช้วิธีการรวบรวมข้อมูลจากเอกสารและการสัมภาษณ์เชิงลึกกับผู้ให้ข้อมูลสำคัญ จำนวน 20 รูป/คน จากนั้นนำข้อมูลมาวิเคราะห์และนำเสนอเชิงพรรณนา
ผลการวิจัยพบว่า
1) ประเพณีปอยจ่าตี่เป็นงานบุญใหญ่ทางศาสนาของชาวไต สันนิษฐานว่ามีมาตั้งแต่สมัยพุทธกาล จัดขึ้นช่วงวันเพ็ญเดือน 6 สืบทอดมาหลายร้อยปี เพื่อบูชาพระพุทธเจ้าและสร้างสิริมงคลแก่ชุมชนในช่วงต้นฤดูเพาะปลูก คนในชุมชนร่วมแรงร่วมใจถวายทาน ฟังธรรม และประกอบพิธีกรรมทางศาสนา ซึ่งเป็นการเชื่อมโยงศรัทธากับวิถีชีวิตได้อย่างแนบแน่น
2) หลักพุทธธรรมที่ปรากฏ ได้แก่ เมตตา ทาน ศรัทธา และกตัญญูกตเวที สะท้อนผ่านการเสียสละและการมีส่วนร่วมในกิจกรรมงานบุญ
3) ผลการวิเคราะห์พบว่าประเพณีนี้แฝงหลักธรรมสำคัญ 4 ประการ ได้แก่ เมตตา คือ ความปรารถนาดีต่อกัน ทาน คือ การเสียสละทรัพย์และแรงกาย ศรัทธา คือ ความเชื่อมั่นในพระรัตนตรัย และกตัญญูกตเวที คือ การระลึกถึงคุณและตอบแทนบุญคุณ ทั้งหมดนี้แสดงถึงการนำหลักธรรมมาใช้จริงในวิถีชีวิตชุมชนไตอย่างสอดคล้อง กลมกลืน และแนบแน่น
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เอกสารอ้างอิง
เชียงใหม่นิวส์ ออนไลน์. “ประเพณีปอยจ่าตี่ ก่อเจดีย์ทราย วัดต่อแพ (2565)”. [ออนไลน์], แหล่งที่มา : https://www.chiangmainews.co.th/social/2024476/ [10 พฤศจิกายน 2566].
ณัฐปรียา วิจิตรฐะพันธุ์. (256). “ปรัชญาประเพณีของพระพุทธศาสนาที่มีอิทธิพลต่อสังคมไทย”. วารสารพุทธมัคค์ ศูนย์วิจัยธรรมศึกษา สำนักเรียนวัดอาวุธวิกสิตาราม. 3(1) (มกราคม-มิถุนายน).
________. (2561). พุทธศาสนากับการธำรงวัฒนธรรมไทย. วิทยานิพนธ์ปรัชญาดุษฎีบัณฑิต สาขาวัฒนธรรมศึกษา. บัณฑิตวิทยาลัย : มหาวิทยาลัยเชียงใหม่.
________. (2561). พุทธศาสนากับการธำรงวัฒนธรรมไทย. วารสารสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่, 27(2), 45–62.
พระปรีชา คุตฺตจิตฺโต (แสนพรม) และคณะ. (2560) “การศึกษาความสัมพันธ์ระหว่างพระพุทธศาสนากับประเพณีบุญข้าวของชาวพุทธในจังหวัดขอนแก่น”. วารสารวิชาการธรรมทรรศน์. 17(3) (กันยายน-ธันวาคม).
_________. (2560). การจัดการเรียนการสอนตามแนวพุทธบูรณาการเพื่อเสริมสร้างคุณธรรมจริยธรรมให้แก่นักเรียนในเขตภาคเหนือ. วิทยานิพนธ์พุทธศาสตรมหาบัณฑิต สาขาพระพุทธศาสนา. บัณฑิตวิทยาลัย : มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
ภาณุพงศ์ ไทรใหญ่. (2563). พระพุทธศาสนากับการปรับตัวทางวัฒนธรรมของกลุ่มชาติพันธุ์ในประเทศไทย. กรุงเทพฯ : สำนักพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
_________. (2563). “พระพุทธศาสนาในสมัยกรุงรัตนโกสินทร”. วารสารปรัชญาปริทรรศน์. 25(1) (มกราคม-มิถุนายน).
ศูนย์ส่งเสริมและพัฒนาจริยธรรม ทอ. (2566). บทบาทของศีลธรรมต่อการธำรงสังคมไทย. กรุงเทพฯ : สำนักพิมพ์กองทัพอากาศ.
________. (2566). “ความสำคัญของพระพุทธศาสนาที่มีอิทธิพลต่อสังคมไทย”. [ออนไลน์]. แหล่งที่มา : https://cpc.rtaf.mi.th/images/ethicsrtaf/ethicsrtaf003.pdf [10 พฤศจิกายน 2566].
สัญญา สะสอง. (2564). ทุนทางสังคมกับการจัดงานประเพณีของชาวไตในจังหวัดแม่ฮ่องสอน. วิทยานิพนธ์รัฐศาสตรมหาบัณฑิต สาขาสังคมวิทยาและมานุษยวิทยา. บัณฑิตวิทยาลัย : มหาวิทยาลัยเชียงใหม่.
________. (2564). อัตลักษณ์ชนชาติไตเพื่อส่งเสริมการท่องเที่ยวชุมชน ในจังหวัดแม่ฮ่องสอน. รายงานวิจัย. สำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมวิทยาศาสตร์วิจัยและนวัตกรรม (สกสว.).
สำนักงานพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์จังหวัดแม่ฮ่องสอน. (2545). รายงานการศึกษาวิจัยเรื่องการธำรงรักษาประเพณีปอยจ่าตี่ของชาวไทยใหญ่จังหวัดแม่ฮ่องสอน. แม่ฮ่องสอน : สำนักงานพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์จังหวัดแม่ฮ่องสอน.
สำนักงานวัฒนธรรมจังหวัดแม่ฮ่องสอน. (2563). รายงานสถานภาพและแนวทางการอนุรักษ์ประเพณีท้องถิ่นจังหวัดแม่ฮ่องสอน. แม่ฮ่องสอน : กระทรวงวัฒนธรรม.
________. (2566). “ประเพณีปอยจ่าตี่ หรืองานบูชาเจดีย์ทราย”. [ออนไลน์]. แหล่งที่มา : http://www.m-culture.in.th/album/193276/ประเพณีปอยจ่าตี่_หรืองานบูชาเจดีย์ทราย [10 พฤศจิกายน 2566].
Pattcha. (2563). ครีเอเตอร์ข่าว: จุดบ้องไฟขอฝน ไฮไลท์ในงานประเพณีปอยจ่าตี่. [ออนไลน์], แหล่งที่มา : https://news.trueid.net/detail/Y5blQb49ARXL [10 พฤศจิกายน 2566].
