รูปแบบการบริหารการศึกษาโรงเรียนพระปริยัติธรรมแผนกสามัญศึกษาเขต 5 ตามหลักไตรสิกขา

บทคัดย่อ

วิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาการบริหารการศึกษาโรงเรียนพระปริยัติธรรมแผนกสามัญศึกษา เขต 5 2) วิเคราะห์รูปแบบการบริหาร และ 3) เสนอรูปแบบการบริหารตามหลักไตรสิกขา การวิจัยเชิงคุณภาพ กำหนดประชากรเป้าหมาย 28 รูป/คน ได้แก่ ผู้บริหารโรงเรียน 8 รูป ครูปริยัติธรรม 7 คน ผู้เชี่ยวชาญและนักวิชาการศาสนา 5 คน นักวิชาการสำนักงานการศึกษาพระปริยัติธรรม 5 คน และนักเรียนปริยัติสามัญ 3 รูป ใช้แบบสัมภาษณ์ เอกสาร และการวิเคราะห์เชิงพรรณนาเป็นเครื่องมือ

         ผลการวิจัย พบว่า

          1) การบริหารการศึกษาโรงเรียนพระปริยัติธรรมแผนกสามัญศึกษา เขต 5 พบว่า การบริหารการศึกษาโรงเรียนพระปริยัติธรรมแผนกสามัญศึกษา เขต 5 มุ่งพัฒนาผู้เรียนทั้งทางโลกและทางธรรม โดยนำหลักการและทรัพยากร เช่น คน วัสดุ อุปกรณ์ และงบประมาณ มาจัดการให้สอดคล้องกับหลักสูตรและวัตถุประสงค์ โรงเรียนมุ่งพัฒนาพระภิกษุและสามเณรให้มีคุณธรรม ความรู้ และปฏิบัติตนตามพระธรรมวินัย ตั้งแต่ก่อตั้งปี พ.ศ. 2514 ผู้บริหาร ครู และบุคลากรได้ร่วมจัดการศึกษาอย่างต่อเนื่องเพื่อยกระดับคุณภาพและพัฒนาคุณลักษณะที่พึงประสงค์ของผู้เรียน

          2) รูปแบบการบริการการศึกษาโรงเรียนพระปริยัติธรรมแผนกสามัญศึกษา เขต 5 พบว่า รูปแบบการบริหารการศึกษาของโรงเรียนมีลักษณะเชิงบูรณาการ ครอบคลุม 4 ด้านหลัก ได้แก่ การบริหารตนเอง การบริหารบุคลากร การบริหารงาน และการวางแผนร่วม เพื่อพัฒนาศาสนทายาทให้มีความรู้ทางธรรมและสามัญศึกษา พร้อมคุณธรรมและจริยธรรม ผลการวิจัยพบว่าการดำเนินงานมีความเหมาะสมและสามารถเป็นต้นแบบของคณะสงฆ์ไทยได้

          3) เสนอรูปแบบการบริหารการศึกษาโรงเรียนพระปริยัติธรรมแผนกสามัญศึกษา เขต 5 ตามหลักไตรสิกขา พบว่า การเสนอรูปแบบการบริหารตามหลักไตรสิกขา (ศีล–สมาธิ–ปัญญา) แบ่งเป็น 3 มิติ ได้แก่ มิติศีล (วินัยองค์กร) กำหนดกฎระเบียบ มาตรฐานคุณธรรม และความรับผิดชอบ มิติจิต (พลังใจองค์กร) ส่งเสริมสมาธิ ความตั้งมั่น และความสามัคคี และมิติญาณ (ปัญญาองค์กร) พัฒนาความรู้ ทักษะ และนวัตกรรม รูปแบบนี้ครอบคลุม 4 ด้านการบริหาร ใช้หลักไตรสิกขาเป็นแกนกลาง เพื่อสร้างองค์กรแห่งการเรียนรู้ที่มีคุณธรรม สมาธิ และปัญญา สนับสนุนการพัฒนาโรงเรียนพระปริยัติธรรมอย่างยั่งยืน