บทบาทและขอบเขตอำนาจศาลปกครองในคดีพิพาทตามมาตรา 9 แห่งพระราชบัญญัติจัดตั้งศาลปกครองและวิธีพิจารณาคดีปกครอง พ.ศ. 2542: ทิศทางและการพัฒนา
DOI:
https://doi.org/10.14456/rc-sdj.2025.08คำสำคัญ:
บทบาทและขอบเขตอำนาจ, ศาลปกครองไทย, วิธีพิจารณคดีปกครอง, ทิศทางและการพัฒนาบทคัดย่อ
บทนำ: ศาลปกครองมีบทบาทสำคัญในการควบคุมอำนาจรัฐและคุ้มครองสิทธิของประชาชนภายใต้หลักนิติรัฐและหลักการแบ่งแยกอำนาจ เพื่อป้องกันการใช้อำนาจโดยมิชอบและสร้างความสมดุลระหว่างฝ่ายปกครองกับประชาชน โดยอำนาจศาลปกครองตามพระราชบัญญัติจัดตั้งศาลปกครองและวิธีพิจารณาคดีปกครอง พ.ศ. 2542 ได้กำหนดขอบเขตการพิจารณาคดีที่เกี่ยวข้องกับการใช้อำนาจทางปกครองและความรับผิดของหน่วยงานรัฐ ซึ่งเป็นกลไกเสริมสร้างความโปร่งใสและตรวจสอบได้ของระบบบริหารราชการแผ่นดิน
เนื้อหา: การพิจารณาคดีของศาลปกครองครอบคลุม 5 ประเภทหลัก ได้แก่ การกระทำโดยไม่ชอบด้วยกฎหมาย, การละเลยหรือปฏิบัติหน้าที่ล่าช้า, การกระทำละเมิดหรือความรับผิดอื่น, สัญญาทางปกครอง และการบังคับให้ปฏิบัติหรืองดเว้นการกระทำ ซึ่งศาลปกครองมีบทบาทสำคัญในการตีความและกำหนดบรรทัดฐานเพื่อสร้างความชัดเจนในการพิจารณาคดี ทั้งนี้ ความทับซ้อนทางอำนาจ การดำเนินคดีล่าช้า และกฎหมายปกครองซับซ้อน เป็นความท้าทายสำคัญที่ต้องได้รับการแก้ไขผ่านการพัฒนาและหาแนวทางพิจารณาคดีที่มีประสิทธิภาพมากขึ้น รวมถึงการบูรณาการเทคโนโลยีดิจิทัลในการดำเนินกระบวนการพิจารณา
บทสรุป: กลไกการคุ้มครองสิทธิของประชาชนจากการใช้อำนาจรัฐที่ไม่เป็นธรรม ถือเป็นบทบาทและขอบเขตอำนาจศาลปกครองสำคัญที่มีแนวทางการพัฒนา 5 ประการ ได้แก่ การขยายอำนาจตรวจสอบฝ่ายบริหาร, เพิ่มการเข้าถึงกระบวนการยุติธรรม, พัฒนาคุณภาพการพิจารณาคดี, ส่งเสริมการมีส่วนร่วม และสร้างเครือข่ายความร่วมมือ ให้สอดคล้องกับการเปลี่ยนแปลงทางสังคม เทคโนโลยี และสร้างหลักนิติธรรมให้มั่นคงยิ่งขึ้น
แนวคิดใหม่: การใช้เทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์ แพลตฟอร์มดิจิทัล บล็อกเชน และแหล่งข้อมูลขนาดใหญ่ในการพัฒนาวิเคราะห์แนวโน้มคดี การตัดสินคดี การไกล่เกลี่ยข้อพิพาท การยื่นคำร้องและติดตามคดี การรับฟังข้อร้องเรียน การเปรียบเทียบข้อมูลแนวปฏิบัติเครือข่ายศาลปกครอง สามารถเพิ่มคุณภาพ ความรวดเร็ว ช่วยลดภาระ ลดต้นทุน ลดระยะเวลา ลดค่าใช้จ่าย สร้างมาตรฐาน ส่งเสริมการมีส่วนร่วม และสนับสนุนกระบวนการยุติธรรมให้กับประชาชน ซึ่งมีความครอบคลุมและเกิดความต่อเนื่องทางระบบบริหารจัดการตามบทบาทและขอบเขตอำนาจของศาลปกครองได้อย่างมีประสิทธิภาพ
เอกสารอ้างอิง
Administrative Court Act and Administrative Court Procedure Act B.E. 2542. (1999, October 10). Government Gazette. Volume 116, Part 94 A, pages 1-40.
Atsawaroj, C. (2017). Administrative Litigation. Naphasorn Printing (Kittichai).
Bovens, M., Curtin, D., & Groenleer, M. (2008). Accountability in a European Union multi-level governance system. European Law Journal, 14(4), 447-468.
Cappelletti, M., & Garth, B. (1978). Access to justice: The worldwide movement to make rights effective. Giuffrè Editore.
Chularattana, A. (2006). Before becoming... the Administrative Court. Bophit Printing.
Constitution of the Kingdom of Thailand B.E. 2560. (2017, April 10). Royal Gazette. Volume 134, Part 40 A, Pages 1-94.
Dragos, D. C., & Neamtu, B. (Eds.). (2014). Alternative dispute resolution in European administrative law. Springer Berlin Heidelberg.
Dworkin, R. (1986). Law’s empire. Cambridge. Harvard University Press.
Gerber, S. D. (2008). The Court, the Constitution, and the History of Ideas. Vand. L. Rev., 61, 1067.
Hadjon, P. M., & Djatmiati, T. S. (2011). Hukum Administrasi Dan Tindak Pidana Korupsi. Gadjah Mada University Press.
Hauriou, M. (1925). Précis de droit administratif et de droit public général. Librairie du Recueil Sirey.
Hongsiri, R. (2012). Administrative Court and Litigation in Administrative Court (4th ed.). Winyuchon.
Hongsiri, R. (2024). Administrative Court and Litigation in Administrative Court (13th ed.). Lawyer.
Jumpa, M., & Liangboonlertchai, P. (2009). The Constitution of the United States: An Explanatory Guide to Sections and Supreme Court Decisions. Winyuchon.
Kelsen, H. (1929). Pure theory of law. University of California Press.
Kelsen, H. (1934). The Method and Fundamental Notion of the Pure Theory of Law. Journal of Metaphysics and Morality, 41(2), 183-204. http://www.jstor.org/stable/40897653
Kettl, D. F. (2002). The transformation of governance: Public administration for twenty-first century America. Johns Hopkins University Press.
Korniienko, M., Koval, M., & Pavliutin, Y. (2024). Development of administrative proceedings in the context of economic globalisation. Baltic Journal of Economic Studies, 10(1), 136-144.
Kraiwichian, T., & Mahakhun, W. (2005). Interpretation of the law (5th ed.). Faculty of Law, Chulalongkorn University.
Legal Office, Office of the Senate Secretariat. (2004). Constitution of the Kingdom of Thailand, B.E. 2540. Printing Office, Office of the Senate Secretariat.
Lohakunwich, P. (2023). Tortious liabilities of officials and an administrative case involving a wrongful act. Khaojai.
Ma, C. (2022). The Reshaping Effects and Limitations of the Judicial AI. Frontiers of Law in China, 17(1), 42-66.
Madison, J. (1996). Federalist 48. The Federalist, ed. Benjamin F. Wright. Barnes & Noble Books.
Madison, J. (2001). Federalist 47. The Federalist Papers, 249-55.
Muttaqin, M. Z. (2024). State Administrative Law in Indonesia. Taylor & Francis.
Nussbaum, M. C. (2000). Women and human development: The capabilities approach. Cambridge University Press. https://doi.org/10.1017/CBO9780511841286
Office of Strategy Management. (2022). The Administrative Court Annual Report, Fiscal Year 2023. Legislative Institutional Repository of Thailand. https://urlkub.co/wU80xr
Office of Strategy Management. (2023). The Administrative Court Annual Report, Fiscal Year 2024. Legislative Institutional Repository of Thailand. https://urlkub.co/kUzxsM
Pattanapaisanchai, N. (2020). Legal Problems Regrading Appleals of Administrative Orders by Administrative Divisions [Unpublished Master’s thesis]. Thammasat University.
Pholkun, P. (2001). The Essence of the Administrative Court Law and Administrative Court Procedures. Administrative Court Welfare Office.
Phongsuwan, P. (2005). The essence of the administrative court procedure. Administrative Court Office.
Phutthisombat, T. (2014). The principle of separation of powers: The concept of judicial power as a check and balance in the United States. Dulpaha, 61(1), 106-130.
Sawangsak, C. (2019). Explanation of the Administrative Court Act and Administrative Court Procedures (11th ed.). Winyuchon.
Sen, A. (1999). Development as freedom. Oxford University Press.
Somdeeviradet, L. (2020). Analytical work on the study of administrative disputes regarding the issuance of administrative regulations and orders of Khon Kaen University between 2016-2019. Law Division, Office of the President, Khon Kaen University. https://urlkub.co/EGIFra
Teixeira, J. C., Bigotte, J. F., Repolho, H. M., & Antunes, A. P. (2019). Location of courts of justice: the making of the new judiciary map of Portugal. European Journal of Operational Research, 272(2), 608-620.
The Administrative Court. (2024). Administrative case statistics by court jurisdiction, year 2024. Information and resources. https://urlkub.co/BcPmfl
Uwanno, B. (1995). Public Law. Winyuchon.
Waranyu, W., Khaiphan, P., & Sthawornsinphon, C. (2008). Administrative Law Textbook on General Administrative Law. Office of the Council of State.
