นางในวรรณคดี “ผู้ถูกตีตรา” กับการนำเสนอใหม่ในบทเพลงร่วมสมัย

Main Article Content

จิราวรรณ รอบคอบ
ชมพูนุช สุขอุ่นพงษ์
ตะวัน ผิวทองงาม
ศรัณย์ภัทร์ บุญฮก

บทคัดย่อ

บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาการนำตัวละครหญิงจากวรรณคดี ผู้ถูกตีตรามาใช้ในบทเพลงร่วมสมัย และวิเคราะห์บริบทของสังคมต่อการสร้างสรรค์ บทเพลง โดยศึกษาบทเพลงที่มีการเผยแพร่ผ่านเว็บไซต์ www.YouTube.com ตั้งแต่ปี พ.ศ. 2554–2564 โดยเป็นบทเพลงมีจำนวนการเข้าชมมากกว่า 1 ล้านครั้ง และคัดเลือกโดยการใช้เกณฑ์ตัวละครหญิงที่ถูกตีตราในวรรณคดีไทยมานำเสนอ มีจำนวน 6 บทเพลง ได้แก่ อาญาสองใจ สองใจ ผีเสื้อสมุทร (รักเกินจะหักใจ) น้ำตาผีเสื้อสมุทร และเมรี (เสี้ยวนาที) ผลการศึกษาพบว่า ตัวละครหญิงที่ปรากฏ ได้แก่ นางวันทอง นางกากี นางผีเสื้อสมุทร และนางเมรี ถูกหยิบยกมานำเสนอใหม่ผ่านบทเพลงร่วมสมัย 2 ลักษณะ คือการตอบโต้วาทกรรมชายเป็นใหญ่ และการปฏิเสธคุณค่าของรูปลักษณ์ภายนอกและต่อรองความแตกต่างทางเผ่าพันธุ์ ลักษณะดังกล่าวนี้เป็นผลมาจากบริบทของสังคมที่เปลี่ยนแปลงที่กระแสการเรียกร้องของสิทธิสตรีและสิทธิมนุษยชนมีบทบาทต่อการท้าทายกรอบค่านิยมเดิมของสังคม ท้ายที่สุด การนำเสนอที่ปรากฏในบทเพลงมิได้เพียงมีคุณค่าในแง่ของการสร้างความบันเทิง แต่ได้แสดงให้เห็นบริบท ของความเปลี่ยนแปลงทางสังคมไทยในรอบทศวรรษที่ผ่านมา ทั้งยังเป็นพื้นที่ ของการปะทะระหว่างค่านิยมต่าง ๆ ในสังคมไทยอีกด้วย

Downloads

Download data is not yet available.

Article Details

บท
บทความวิจัย
Author Biographies

จิราวรรณ รอบคอบ, มหาวิทยาลัยราชภัฏสวนสุนันทา

สาขาวิชาภาษาไทย คณะครุศาสตร์

ชมพูนุช สุขอุ่นพงษ์, มหาวิทยาลัยราชภัฏสวนสุนันทา

สาขาวิชาภาษาไทย คณะครุศาสตร์

ตะวัน ผิวทองงาม, มหาวิทยาลัยราชภัฏสวนสุนันทา

สาขาวิชาภาษาไทย คณะครุศาสตร์

ศรัณย์ภัทร์ บุญฮก, มหาวิทยาลัยราชภัฏสวนสุนันทา

สาขาวิชาภาษาไทย คณะครุศาสตร์

References

กระแต อาร์สยาม. (2558). เมรี. สืบค้นเมื่อ 20 ตุลาคม 2564 จาก https://youtu.be/wrHBuaQhrNQ.

กรุณพร เชษฐพยัคฆ์. (2563). เพราะรูปลักษณ์ไม่ใช่สิ่งกำหนดคุณค่า เมื่อคณะ-มหา’ลัย ยกเลิก-ปรับเปลี่ยนระบบดาว-เดือน. สืบค้นเมื่อ 26 ตุลาคม 2564 จาก https://thematter.co/social/freshy-star-in-university.

กฤษณา รักษาโฉม, พระราชปริยัติกวี (สมจินต์ วันจันทร์) และอรอุมา อสัมภินวัฒน์. (2562). รูปแบบการดำเนินชีวิตของแม่เลี้ยงเดี่ยวเชิงพุทธบูรณาการ. วารสารมหาจุฬานาครทรรศน์, 6(3), 1498.

กากี กลอนสุภาพ. (ม.ป.ป.). สืบค้นเมื่อ 1 กุมภาพันธ์ 2565 จาก https://vajirayana.org/กากี-กลอนสุภาพ/กากี-กลอนสุภาพ

ใกล้รุ่ง ภูอ่อนโสมและรัญชนีย์ ศรีสมาน. (2563). อำนาจของผู้หญิง: การท้าทายความสัมพันธ์เชิงอำนาจกับแนวคิดปิตาธิปไตยในนวนิยายสมัยใหม่. วารสารมนุษย์กับสังคม คณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์, 6(1), 43-61.

ขุนช้างขุนแผน ฉบับหอพระสมุทรวชิรญาณ. (ม.ป.ป.). สืบค้นเมื่อ 1 กุมภาพันธ์ 2565 จาก https://vajirayana.org/ขุนช้างขุนแผน-ฉบับหอพระสมุดวชิรญาณ/ตอนที่-๓๕-ขุนช้างถวายฎีกา

ไข่มุก ชนัญญา. (2564). น้ำตาผีเสื้อสมุทร. สืบค้นเมื่อ 20 ตุลาคม 2564 จาก https://youtu.be/gk9jXmGo8g8.

ฉลาดชาย รมิตานนท์. (2556). ผู้หญิงในสังคมและการเมือง. ศูนย์สตรีศึกษา คณะสังคมศึกษา: มหาวิทยาลัยเชียงใหม่.

ดา เอ็นโดรฟิน. (2564). สองใจ[เพลงจากละครวันทอง] สืบค้นเมื่อ 20 ตุลาคม 2564 จาก https://youtu.be/Ei1XTuWjoa8.

ดารัณ อุดมรัตนปภากุล. (2562). กากี สีดา วันทอง ในเพลงรักร่วมสมัย: การศึกษาภาพตัวแทนความเป็นหญิงในเพลงที่ประกอบด้วยนางในวรรณคดี (วิทยานิพนธ์มหาบัณฑิต สาขาสตรี เพศสถานะ และเพศวิถีศึกษา). มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์, กรุงเทพฯ.

ธนกร เพชรสินจร. (2557). วิเคราะห์ตัวละครชายขอบในเสภาเรื่องขุนช้างขุนแผน: อำนาจ พื้นที่ และการเมืองในวรรณกรรมไทย. วารสารวิชาการ มหาวิทยาลัยราชภัฏบุรีรัมย์, 6(2), 1-24.

ธันยพร บัวทอง. (2562). อนาคตใหม่ : ส.ส. ข้ามเพศคนแรกของรัฐสภาไทย กับการแต่งกายตามเพศสภาพ และก้าวแรกของความเป็นมนุษย์เท่ากัน. สืบค้นเมื่อ 1 กุมภาพันธ์ 2565. จาก https://www.bbc.com/thai/thailand-48382940

นันทพร พวงแก้ว. (2527). การศึกษาเชิงเปรียบเทียบเรื่อง พระรถ-เมรี ฉบับต่าง ๆ (วิทยานิพนธ์มหาบัณฑิต สาขาภาษาไทย). จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, กรุงเทพฯ.

พรรณธิชา เพชรรักษ์. (2556). ความงามแห่งมายา (ศิลปนิพนธ์ ปริญญาบัณฑิต สาขาวิชาทัศนศิลป์). มหาวิทยาลัยศิลปากร, กรุงเทพฯ.

พระรถคำฉันท์. (ม.ป.ป). สืบค้นเมื่อ 1 กุมภาพันธ์ 2565 จาก https://vajirayana.org/พระรถคำฉันท์/พระรถคำฉันท์

พระอภัยมณี. (ม.ป.ป.). สืบค้นเมื่อ 1 กุมภาพันธ์ 2565 จาก https://vajirayana.org/พระอภัยมณี/ตอนที่-๙-พระอภัยมณีหนีนางผีเสื้อ

ไพลิน รุ้งรัตน์. (2537). ภาพและบทบาทของผู้หญิงในวรรณกรรมไทยภายหลังเหตุการณ์เปลี่ยนแปลงการปกครอง พ.ศ. 2475. ใน คือหญิงอย่างยิ่งนี้: เรื่องสั้น บทกวีที่เกี่ยวกับแม่ เมียและลูกสาวของคุณเอง (น. 11-21). กรุงเทพฯ: สมาคมนักเขียนแห่งประเทศไทย.

มินตรา น่านเจ้า. (2559ก). ผีเสื้อสมุทร (รักเกินจะหักใจ). สืบค้นเมื่อ 20 ตุลาคม 2564 จาก https://youtu.be/yaSSPgUssCI.

มินตรา น่านเจ้า. (2559ข). อาญาสองใจ. สืบค้นเมื่อ 20 ตุลาคม 2564 จาก https:/www.youtube.com/watch?v=WjhxcvMzFFM.

มินตรา น่านเจ้า. (2561). กากีหลงยุค. สืบค้นเมื่อ 1 กุมภาพันธ์ 2565 จาก https://youtu.be/rVPJC_r5SNU.

มินตรา น่านเจ้า. (2563). เมรี (เสี้ยวนาที). สืบค้นเมื่อ 20 ตุลาคม 2564 จาก https://youtu.be/LOovvPNgL9Q.

รื่นฤทัย สัจจพันธุ์. (2534). ตัวละครหญิงในวรรณคดีไทยสมัยอยุธยาและสมัยรัตนโกสินทร์ตอนต้น (พ.ศ.1893 – 2394) (วิทยานิพนธ์ดุษฎีบัณฑิต สาขาภาษาไทย). จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, กรุงเทพฯ.

วรรณธิรา วิระวรรณ. (2560). ภาพเชิงบวกและภาพเชิงลบของขุนแผน: ค่านิยมกับความสมจริง กรณีศึกษาเสภาเรื่อง “ขุนช้างขุนแผน” สำนวนรัชกาลที่ 2. วารสารมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏสุราษฎร์ธานี, 9(2), 131-166.

วรรณวิภา วงษ์เดือนและวีรวัฒน์ อินทรพร. (2561). ตัวละครจากวรรณคดีไทยในบทเพลงไทยสากล: ความนิยมและวิธีการนำเสนอตัวละครในวรรณคดีในบทเพลง. Veridian E-Journal, Silpakorn University: Humanities, Social Sciences and arts, 12(1), 274-293.

วัศรนันทน์ ชูทัพ. (2561). ความเจ็บปวดอันเนื่องมาจากความรักของตัวละครหญิง : มองผ่านการตีความในบทเพลงของ มินตรา น่านเจ้า. วารสารมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏสุราษฎร์ธานี, 10(1), 208–229.

วารุณี ภูริสินสิทธ์. (2545). สตรีนิยม: ขบวนการและแนวคิดทางสังคมแห่งศตวรรษที่ 20. กรุงเทพฯ: โครงการจัดพิมพ์คบไฟ

สรยา รอดเพชร, ทัศนีย์ ทานตวาณิชและนัทธนัย ประสานนาม. (2561). ผู้หญิงกับปิตาธิปไตยในนวนิยายของอุทิศ เหมะมูล.วารสารวิชาการ คณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์, 4(1), 55.

สุวรรณา เกรียงไกรเพ็ชร์. (2514). พระอภัยมณี: การศึกษาในเชิงวรรณคดีวิจารณ์(วิทยานิพนธ์มหาบัณฑิต สาขาภาษาไทย). จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, กรุงเทพฯ.

เสนาะ เจริญพร. (2548). ผู้หญิงกับสังคมในวรรณกรรมไทยยุคฟองสบู่. กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์มติชน.

อภินันท์ ธรรมเสนา. (2564). กลุ่มชาติพันธุ์ ไม่ใช่ “คนอื่น”. สืบค้นเมื่อ 10 กุมภาพันธ์ 2565 จาก https://theactive.net/read/the-indigenous-peoples-of-thailand.

อรจิรา อัจฉริยไพบูลย์. (2560). สตรีนิยม”: การศึกษาวิธีวิทยาผ่านงานวิทยานิพนธ์ร่วมสมัยของไทย. วารสารมนุษยศาสตร์ มหาวิทยาลัยนเรศวร, 14(3), 137-148.

อาทิตย์ ดรุนัยธร. (2549). การศึกษาเปรียบเทียบวรรณกรรมการแสดงเรื่องกากี (วิทยานิพนธ์มหาบัณฑิต สาขาภาษาไทย). มหาวิทยาลัยศิลปากร, กรุงเทพฯ.

GMM Grammy. (2564). ดา เอ็นโดรฟิน” หวนร่วมงาน “ช่องวัน31” ปล่อยซิงเกิลใหม่ “สองใจ” ลงละคร “วันทอง สืบค้นเมื่อ 20 ตุลาคม 2564 จากhttps://www.gmmgrammy.com/newsroom/news-single.php?id=8375