รูปแบบและตำแหน่งของถ้อยคำแสดงการเป็นผู้ฟังของผู้เรียนภาษาไทยชาวจีน: การศึกษาตามแนววัจนปฏิบัติศาสตร์ภาษาระหว่างกลาง
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
การใช้ถ้อยคำแสดงการเป็นผู้ฟังเป็นพฤติกรรมการสนทนาหนึ่งที่ได้รับ ความสนใจ ผู้ที่มาจากต่างสังคมและวัฒนธรรมมักจะมีลักษณะการใช้ถ้อยคำแสดงการเป็นผู้ฟังที่แตกต่างกัน งานวิจัยนี้มุ่งศึกษารูปแบบและตำแหน่งของถ้อยคำแสดงการเป็นผู้ฟังของผู้เรียนภาษาไทยชาวจีน เก็บข้อมูลการบันทึกเสียงการสนทนาจากผู้เรียนภาษาไทยชาวจีน จำนวน 12 คู่ ผู้พูดภาษาไทย จำนวน 6 คู่ และผู้พูดภาษาจีน จำนวน 6 คู่ ผลการศึกษาพบว่าผู้เรียนภาษาไทยชาวจีนใช้รูปแบบถ้อยคำแสดงการเป็นผู้ฟังที่มีความหลากหลายน้อยกว่าผู้พูดภาษาไทย และอาจมีปัญหาในการใช้คำอุทานและคำบอกสถานภาพ ซึ่งอาจเป็นผลมาจากการถ่ายโอนจากภาษาแม่หรือความเข้าใจที่ไม่ถูกต้องเกี่ยวกับวิธีการใช้คำอุทานและคำบอกสถานภาพในภาษาไทย ส่วนด้านตำแหน่ง ทั้ง 3 กลุ่มใช้ถ้อยคำแสดงการเป็นผู้ฟังในตำแหน่งคล้ายคลึงกัน แต่มีความแตกต่างกันในด้านความถี่การใช้ กล่าวคือผู้เรียนภาษาไทยชาวจีนและผู้พูดภาษาจีนนิยมใช้ถ้อยคำแสดงการเป็นผู้ฟังในตำแหน่งท้ายผลัดการสนทนามากกว่าผู้พูดภาษาไทย สะท้อนให้เห็นมุมมองความสุภาพของชาวจีนที่ได้รับอิทธิพลจากแนวคิดของขงจื่อ ส่วนด้านความสัมพันธ์ระหว่างรูปแบบและตำแหน่งของถ้อยคำแสดงการเป็นผู้ฟัง ทั้งผู้เรียนภาษาไทยชาวจีน ผู้พูดภาษาไทย และผู้พูดภาษาจีนนิยมใช้ถ้อยคำสั้น ๆ ในตำแหน่งที่ปรากฏภายในผลัดการสนทนามากที่สุด ส่วนรูปแบบที่ผู้พูดภาษาไทยและผู้พูดภาษาจีนนิยมใช้ในตำแหน่งที่ปรากฏท้ายผลัดการสนทนาคือถ้อยคำสั้น ๆ ซึ่งแตกต่างจากผู้เรียนภาษาไทยชาวจีนที่นิยมใช้คำรับรองมากกว่า ทั้งนี้ อาจเป็นผลจากปัจจัยต่าง ๆ ทั้งการแปลคำว่า “对” (duì) มาจากภาษาจีน และกลวิธีการสื่อสารของผู้เรียนภาษาที่สอง
Article Details
เอกสารอ้างอิง
นริศรา หาสนาม. (2558). ถ้อยคำแสดงการเป็นผู้ฟังของผู้ร่วมสนทนาที่มีสถานภาพเท่ากันในบทสนทนาภาษาไทย (วิทยานิพนธ์มหาบัณฑิต สาขาภาษาไทย). จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, กรุงเทพฯ.
นริศรา หาสนาม และณัฐพร พานโพธิ์ทอง. (2565). ถ้อยคำแสดงการเป็นผู้ฟังในภาษาไทยกับปัจจัยสถานภาพ: กรณีศึกษาการสนทนาระหว่างครูกับนักเรียนจากฐานข้อมูล Mister O Corpus. มนุษยศาสตร์วิชาการ, 29(1), 189-217.
นริศา ไพเจริญ. (2559). การวิเคราะห์บทสนทนาในแบบเรียนภาษาไทยสำหรับผู้เรียนต่างชาติ (วิทยานิพนธ์ดุษฎีบัณฑิต สาขาภาษาศาสตร์). มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์, กรุงเทพฯ.
นววรรณ พันธุเมธา. (2554). ไวยากรณ์ไทย. กรุงเทพฯ: โครงการเผยแพร่ผลงานวิชาการ คณะอักษรศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
รดารัตน์ ศรีพันธ์วรสกุล. (2560). การใช้อนุภาคลงท้ายแสดงสถานภาพและแสดงมาลาของผู้เรียนภาษาไทยชาวจีน: การศึกษาตามแนววัจนปฏิบัติศาสตร์อันตรภาษา (วิทยานิพนธ์มหาบัณฑิต สาขาภาษาไทย). จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, กรุงเทพฯ.
ราชบัณฑิตยสถาน. (2556). พจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. 2554. กรุงเทพฯ: ราชบัณฑิตยสถานภาษาต่างประเทศ
Allwood, J., Nivre, J., & Ahlsén, E. (1992). On the semantics and pragmatics of linguistic feedback. Journal of Semantics, 9(1), 1-26.
Bavelas, J. B., Coates, L., & Johnson, T. (2000). Listeners as co-narrators. Journal of Personality and Social Psychology, 79(6), 941-952.
Bavelas, J. B., Coates, L. & Johnson, T. (2002). Listener responses as a collaborative process: The role of gaze. Journal of Communication, 52(3), 566-580.
Clancy, P. M., Thompson, S. A., Suzuki, R., & Tao, H. (1996). The conversational use of reactive tokens in English, Japanese, and Mandarin. Journal of Pragmatics, 26, 355-387.
Deng, X. (2008). The use of listener responses in Mandarin Chinese and Australian English conversations. Pragmatics: Quarterly Publication of the International Pragmatics Association, 18(2), 303-328.
Deng, X. (2009). Listener response. In The Pragmatics of Interaction (pp. 104-124). Amsterdam/Philadelphia: John Benjamins Publishing Company.
Dittmann, A. T., & Llewellyn, L. G. (1967). The phonemic clause as a unit of speech decoding. Journal of Personality and Social Psychology, 6(3), 341-348.
Dittmann, A. T., & Llewellyn, L. G. (1968). Relationship between vocalizations and head nods as listener responses. Journal of Personality and Social Psychology, 9(1), 79-84.
Duncan, S. (1972). Some signals and rules for taking speaking turns in conversations. Journal of Personality and Social Psychology, 23(2), 283-292.
Duncan, S. (1973). Toward a grammar for dyadic conversation. Semiotica, 9(1), 29-46.
Duncan, S., & Fiske, D. W. (1977). Face-to-face interaction: Research, methods, and theory. New Jersey: Lawrence Erlbaum.
Duncan, S., & Fiske, D. W. (1985). Interaction structure and strategy. Cambridge: Cambridge University Press.
Fries, C. G. (1952). The structure of English: An introduction to the construction of English sentences. London: Longmans.
Gao, G. (1998). “Don’t Take My Word for It”: Understanding Chinese Speaking Practices. International Journal of Intercultural Relations, 22(2), 163-186.
Gao, W., & Wang, M. (2024). Listenership always matters: Active listening ability in L2 business English paired speaking tasks. International Review of Applied Linguistics in Language Teaching, 63(4), 2777-2806.
Gardner, R. (2001). When listeners talk: Response tokens and listener stance. John Benjamins Publishing Company.
Goodwin, C. (1986). Between and within: Alternative sequential treatments of continuers and assessments. Human Studies, 9(2/3), 205-217.
Gu, Y. (1990). Politeness Phenomena in Modern Chinese. Journal of Pragmatics, 14(2), 237-257.
Gumperz, J. J. (1982). Discourse strategies. Cambridge: Cambridge University Press.
Günthner, S. (1993). German-Chinese interactions: Differences in contextualization conventions and resulting miscommunication.Pragmatics:Quarterly Publication of the International Pragmatics Association, 3(3), 283-304.
Huang, Q. G. (2008). 英语学习者交际中Back-channeling策略使用的对比研究. 安徽理工大学学报(社会科学版), (03), 49-57.
Institute of Linguistics, Chinese Academy of Social Sciences (Ed.). (2016). Modern Chinese Dictionary (7th ed.) 现代汉语词典(第7版). Beijing: The Commercial Press.
Kasper, G. (1992). Pragmatic transfer. University of Hawai’i Working Papers in ESL, 11(1), 1-34.
Kasper, G., & Blum-Kulka, S. (1993). Interlanguage pragmatics. New York: Oxford University Press.
Kraft, B., & Geluykens, R. (2007). Defining cross-cultural and interlanguage pragmatics. In Cross-cultural pragmatics and interlanguage English (pp. 3-20). Munich: Lincom Europa.
Leavitt, H. J., & Mueller, R. A. H. (1951). Some effects of feedback on communication. Human Relations, 4(4), 401–410.
Ross, S. (2018). Listener response as a facet of interactional competence. Language Testing, 35(3), 357–375.
Sacks, H., Schegloff, E. A., & Jefferson, G. (1974). A simplest systematics for the organization of turn-taking for conversation. Language, 50(4), 696-735.
Schegloff, E. A. (1982). Discourse as an interactional achievement: Some uses of ‘uh huh’ and other things that come between sentences. In Analyzing Discourse: Text and Talk (pp.71–93). Washington D.C.: Georgetown University Press.
Selinker, L. (1972). Interlanguage. International Review of Applied Linguistics in Language Teaching, 10(1-4), 209-241.
Tao, H., & Thompson, S. A. (1991). English backchannels in Mandarin conversations: A case study of superstratum pragmatic ‘interference’. Journal of Pragmatics, 16(3), 209-233.
Tseng, S. (2001, February 1-3). Highlighting utterances in Chinese spoken discourse [Paper presentation]. Language, Information and Computation: Proceedings of The 15th Pacific Asia Conference, University of Hong Kong, Hong Kong.
Wan, J. Y. N. (2018). Functions of frequently used back channels in a corpus of intercultural conversations between Hong Kong Chinese (HKC) and native English speakers (NES). Journal of Intercultural Communication, 18(1), 1-14.
Wang, X. Q. (2015). 汉语自然会话中的支持性反馈研究 , Doctoral dissertation, Minzu University of China
Wannaruk, A. (1997). Back-channel behavior in Thai and American casual telephone conversations (Doctoral dissertation), University of Illinois at Urbana Champaign, Illinois.
Ward, N., & Tsukahara, W. (2000). Prosodic features which cue back-channel responses in English and Japanese. Journal of Pragmatics, 32(8), 1177-1207.
White, S. (1989). Backchannels across cultures: A study of Americans and Japanese. Language in Society, 18(1), 59-76.
Wu, P. (2001). 汉语会话中的反馈信号. 当代语言学 (02), 119-126, 157.
Yngve, V. H. (1970, April 16-18). On getting a word in edgewise [Paper presentation]. Papers from the Sixth Regional Meeting of the Chicago Linguistic Society, Chicago.
Zimmerman, D., & West, C. (1975). Sex roles, interruptions and silences in conversation. In Language and Sex (pp. 105-129). Massachusetts: Newbury House.
