ความสัมพันธ์ระหว่างภาษากับภาพตัวแทนครูไทยในหนังสือครูดีในดวงใจ
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อวิเคราะห์ความสัมพันธ์ระหว่างกลวิธีทางภาษากับภาพตัวแทนของครูไทยในหนังสือ “ครูดีในดวงใจ” ระหว่างปี 2561-2562 โดยใช้แนวคิดของฟาน ไดก์ (van Dijk, 2015) เป็นกรอบในการวิเคราะห์ ข้อมูลมาจากตัวบทจำนวน 100 ตัวบทที่คัดเลือกอย่างเป็นระบบ กลวิธีทางภาษาหลักที่พบคือการเล่าเรื่อง โดยพบกลวิธีทางภาษาย่อยในเรื่องเล่า ได้แก่ 1. การให้นิยามโดยใช้กระบวนการที่เกี่ยวกับสภาพ 2. การใช้ชนิดกระบวนการที่สื่อการกระทำ และกระบวนการที่สื่อความคิดความรู้สึก 3. การใช้มโนอุปลักษณ์ 4. ประโยคที่สัมพันธ์กันแบบเหตุ-ผล 5. ประโยคที่สัมพันธ์กันแบบขัดแย้ง 6. การใช้เสียงของครูและบุคคลอื่น 7. การอ้างอิง 8. การใช้คำอ้างถึงผลการศึกษาแสดงให้เห็นว่าภาพตัวแทนของครูไทยในตัวบทประกอบด้วย 3 ภาพหลัก ได้แก่ 1) ครูเป็นมากกว่าอาชีพ 2) ครูเป็นผู้เพียบพร้อม และ 3) ครูเป็นผู้ปฏิบัติหน้าที่อย่างสมบูรณ์ หนังสือครูดีในดวงใจมุ่งนำเสนอภาพครู “ในอุดมคติ” ที่สมบูรณ์แบบจนเกินจริง นอกจากนี้ยังเน้นภาพครูในฐานะผู้ปฏิบัติตามนโยบายของรัฐมากกว่าครูในฐานะ “ครูในดวงใจของศิษย์” ซึ่งอาจนำไปสู่การกลายเป็นภาพเหมารวมและมองข้ามความเป็นจริงบางประการในที่สุด
Article Details
เอกสารอ้างอิง
กานต์ธีรา สมาลาวงษ์, ณัชชา ศรีลาชัย, อชิรญา หวังสวัสดิ์ปรีชา และพรหมมินทร์ ประไพพงษ์. (2566). ความสัมพันธ์ระหว่างกลวิธีทางภาษากับชุดความคิดความเป็นครูในภาพยนตร์สั้นชุดหนังครูของ 7-Eleven. วรรณวิทัศน์, 23(2), 33-65.
ไชยรัตน์ เจริญสินโอฬาร. (2560). วาทกรรมการพัฒนา: อำนาจ ความรู้ ความจริง เอกลักษณ์และความเป็นอื่น (พิมพ์ครั้งที่ 6). กรุงเทพฯ: วิภาษา.
ณัฐพร พานโพธิ์ทอง. (2556). วาทกรรมวิเคราะห์เชิงวิพากษ์ตามแนวภาษาศาสตร์: แนวคิดและการนำมาศึกษาวาทกรรมในภาษาไทย. กรุงเทพฯ: โครงการเผยแพร่ผลงานวิชาการ คณะอักษรศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
ธารารัตน์ เป้ดทิพย์ และมารศรี สอทิพย์. (2561, 9 มีนาคม). ภาพแทนครูในบทเพลงชุด “ครูดีในดวงใจ” [เอกสารนำเสนอ]. การประชุมวิชาการเสนอผลงานวิจัยระดับบัณฑิตศึกษาแห่งชาติ ครั้งที่ 19, มหาวิทยาลัยขอนแก่น.
นครินทร์ สำเภาพล. (2562). ความสัมพันธ์ระหว่างภาษาและภาพตัวแทนบุคคลพ้นโทษในวาทกรรมสนับสนุนบุคคลพ้นโทษในสื่อสาธารณะ (วิทยานิพนธ์มหาบัณฑิต สาขาภาษาไทย). จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, กรุงเทพฯ.
พิชญาวี ทองกลาง และทินวัฒน์ สร้อยกุดเรือ. (2564). กลวิธีการใช้คำกริยากับการประกอบสร้างภาพแทนครูในเพลงที่มีเนื้อหาเกี่ยวกับครู. ชุมชนวิจัย มหาวิทยาลัยราชภัฏนครราชสีมา, 15(1), 209-222.
ศิริพร ภักดีผาสุข. (2561). ความสัมพันธ์ระหว่างภาษากับอัตลักษณ์และแนวทางการนำมาศึกษาภาษาไทย. กรุงเทพฯ: โครงการเผยแพร่ผลงานวิชาการ คณะอักษรศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
สิรภพ โพธิมา. (2565). ภาพตัวแทนครูที่สื่อผ่านกลวิธีทางภาษาในวาทกรรมหนังสือพิมพ์รายวันไทย (วิทยานิพนธ์มหาบัณฑิต สาขาภาษาไทย). มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ, กรุงเทพฯ.
สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน. (2561). ครูดีในดวงใจ พ.ศ. 2561. กรุงเทพฯ: กระทรวงศึกษาธิการ.
สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน. (2562). ครูดีในดวงใจ พ.ศ. 2562. กรุงเทพฯ: กระทรวงศึกษาธิการ.
สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน. (2566). การคัดเลือกครูเข้ารับรางวัลโครงการ “ครูดีในดวงใจ” ครั้งที่ 20 พ.ศ. 2566. สืบค้นเมื่อ 20 มีนาคม 2568 จาก https://www.kruachieve.com/กิจกรรม/ครูดีในดวงใจ-ครั้งที่-๒๐/
Charteris-Black, J. (2011). Persuasion, speech making and rhetoric. In Politicians and Rhetoric: The Persuasive Power of Metaphor (pp. 1-27). London: Palgrave Macmillan.
Hall, S. (2013). Representation (2nd ed.). London: SAGE.
Halliday, M. A. K. (1985). An introduction to functional grammar. London: Edward Arnold.
Lakoff, G., & Johnson, M. (1980). Metaphor we live by. Chicago: University of Chicago Press.
Stamou, A. G. (2001). The representation of non-protesters in a student and teacher protest: A critical discourse analysis of news reporting in a Greek newspaper. Discourse & Society, 12(5), 653-680. http://www.jstor.org/stable/42888392
van Dijk, T. A. (2015). Critical discourse analysis. In The Handbook of Discourse Analysis (pp. 466-485). Oxford: Blackwell.
