“เห็นเขาเขียนผิด ๆ คิดอาวรณ์” : สาเหตุของปัญหาการสะกดคำไทย และกลวิธีการอธิบายเพื่อแก้ปัญหาการสะกดคำไทย ในแบบเรียน “ปกีรณำพจนาดถ์”

Main Article Content

พิรชัช สถิตยุทธการ

บทคัดย่อ

         บทความนี้มุ่งศึกษาสาเหตุของปัญหาการสะกดคำไทยและกลวิธีการอธิบายเพื่อแก้ปัญหาการสะกดคำไทยในแบบเรียนเรื่อง ปกีรณำพจนาดถ์ ของพระยาศรีสุนทรโวหาร (น้อย อาจารยางกูร) ผลการศึกษาพบว่า แบบเรียนเรื่องดังกล่าวแต่่งขึ้นโดยหยิบยกคำที่มักสะกดผิดที่เป็นปัญหาต่อการสะกดคำไทยของนักเรียน มีสาเหตุของปัญหา ได้แก่ การสะกดคำผิดที่เกิดจากคำมีเสียงพ้องกัน การสะกดคำผิดที่เกิดจากคำมีเสียงคล้ายกัน การสะกดคำผิดที่เกิดจากรูปเขียนไม่สื่อเสียงอ่าน การสะกดคำผิดที่เกิดจากการอ้างอิงแนวเทียบผิดหรือสะกดผิดมาแต่เดิม การสะกดคำผิดที่เกิดจากความไม่รู้จักหลักอักขรวิธี และการสะกดคำผิดที่เกิดจากคำมีเสียงอ่านหรือความหมายหลายอย่าง ผู้แต่งใช้กลวิธีการอธิบายคำที่มักสะกดผิด ได้แก่ การยกคำขึ้นเทียบเป็นชุดพร้อมแสดงตัวอย่างการชี้แจงอักขรวิธีและแบบแผนการใช้คำให้ชัดเจน และการอธิบายคำตามหลักไวยากรณ์และหลักวิชาทางอักษรศาสตร์ เพื่อให้เข้าใจและจดจำแบบที่ถูกต้อง ส่งผลให้สาระของแบบเรียนเรื่องนี้มุ่งอธิบายคำไทยที่มักสะกดผิดได้ละเอียดกว่าแบบเรียนภาษาไทยที่มีมาแต่เดิม และแก้ปัญหาการสะกดคำไทยอย่าง “ผิด ๆ ไม่ถูกต้องตามแบบอย่าง” สอดคล้องกับภารกิจการปฏิรูปการศึกษาไทยตามพระราชดำริของพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว

Article Details

ประเภทบทความ
บทความวิจัย / บทความวิชาการ

เอกสารอ้างอิง

ภาษาไทย

กรมศิลปากร. (2504). ภาษาไทย เล่ม 2. พระนคร: คลังวิทยา.

กรมศิลปากร. (2510). พระราชดำรัสในพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว (ตั้งแต่ พ.ศ. 2417- พ.ศ. 2453). ม.ป.ท.: โรงพิมพ์สถานสงเคราะห์หญิงปากเกร็ด

กองสัมมาอาชีวสงเคราะห์ กรมประชาสงเคราะห์. (ธนาคารแห่งประเทศไทยพิมพ์เป็นอนุสรณ์ในงานพระราชทานเพลิงศพ ม.ร.ว. ทองเถา ทองแถม ณ เมรุวัดมกุฏกษัตริยาราม วันที่ 18 ธันวาคม พุทธศักราช 2510)

กรมศิลปากร. (2540). วรรณกรรมสมัยอยุธยา เล่ม 1 (พิมพ์ครั้งที่ 2). กรุงเทพฯ: กองวรรณกรรมและประวัติศาสตร์.

กรมศิลปากร. (2561ก). จินดามณี ฉบับความแปลก ฉบับพระเจ้าบรมโกศ ฉบับจุลศักราช 1144. กรุงเทพฯ: สำนักวรรณกรรมและประวัติศาสตร์.

กรมศิลปากร. (2561ข). จินดามณี เล่ม 1 และ จินดามณี ฉบับใหญ่ บริบูรณ์ (พิมพ์ครั้งที่ 4). กรุงเทพฯ: สำนักวรรณกรรมและประวัติศาสตร์.

กรมศิลปากร. (2564). ปทานุกรม และ อักษรนิติ (แบบเรียนไทยสมัยรัชกาลที่ 4). กรุงเทพฯ: สำนักวรรณกรรมและประวัติศาสตร์. (กรมศิลปากร กระทรวงวัฒนธรรมพิมพ์เผยแพร่เนื่องในวันภาษาไทยแห่งชาติ พุทธศักราช 2564)

กรมศิลปากร. (2565). นามพรรณพฤกษา สัตวาภิธาน และนิติสารสาธก. กรุงเทพฯ: สำนักวรรณกรรมและประวัติศาสตร์. (กรมศิลปากร กระทรวงวัฒนธรรม

พิมพ์เผยแพร่เนื่องในวันภาษาไทยแห่งชาติ พุทธศักราช 2565)

กรมศิลปากร. (2566). ปกีรณำพจนาดถ์ และ อนันตวิภาค. กรุงเทพฯ: สำนักวรรณกรรมและประวัติศาสตร์. (กรมศิลปากร กระทรวงวัฒนธรรม พิมพ์เผยแพร่เนื่องในวันภาษาไทยแห่งชาติ พุทธศักราช 2566)

กรมศิลปากร. (2567ก). แบบเรียนหลวงของพระยาศรีสุนทรโวหาร (น้อย อาจารยางกูร). กรุงเทพฯ: สำนักวรรณกรรมและประวัติศาสตร์.

กรมศิลปากร. (2567ข). อุไภยพจน์ คำกลอนพิศาลการันต์ และ ฉันทวิภาค. กรุงเทพฯ: สำนักวรรณกรรมและประวัติศาสตร์. (กรมศิลปากร กระทรวงวัฒนธรรม พิมพ์เผยแพร่เนื่องในวันภาษาไทยแห่งชาติ พุทธศักราช 2567)

กรมศึกษาธิการ. (2434). พจนานุกรม : ลำดับแลแปลศัพท์ที่ใช้ในหนังสือไทย. พระนคร: ศึกษาพิมพการ.

กาญจนา นาคสกุล. (2541). ระบบเสียงภาษาไทย (พิมพ์ครั้งที่ 4 แก้ไขปรับปรุง). กรุงเทพฯ: โครงการตำราคณะอักษรศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.

จันทบุรีนฤนาท, พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระ. (2537). ปทานุกรม บาลี ไทย อังกฤษ สันสกฤต (พิมพ์ครั้งที่ 4). กรุงเทพฯ: มหามกุฏราชวิทยาลัย.

ดุษฎีพร ชำนิโรคศานต์. (2527). ปัญหาการใช้ภาษาไทย. ใน รวมบทความเรื่องภาษาและอักษรไทย (น. 89-120). กรุงเทพฯ: กองวรรณคดีและประวัติศาสตร์

กรมศิลปากร. (พิมพ์เผยแพร่เนื่องในโอกาสฉลอง 700 ปี ลายสือไทย พุทธศักราช 2526)

ดำรงราชานุภาพ, สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระยา. (2480). ประวัติสังเขปแห่งการจัดการศึกษาปรัตยุบันแห่งประเทศสยาม ภาคที่ 1 (พ.ศ. 2414-2434). ม.ป.ท. (พิมพ์ในงานปลงศพ หม่อมหลวงใหญ่ ดิศกุล ในสมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระยาดำรงราชานุภาพ วันที่ 18 เมษายน พ.ศ. 2480 ณ วัดมกุฏกษัตริยาราม)

นริศรานุวัดติวงศ์, สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้ากรมพระยา และดำรงราชานุภาพ, สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระยา. (2564). สาส์นสมเด็จ เล่ม 8. นนทบุรี: ต้นฉบับ.

นววรรณ พันธุเมธา. (2554). เรื่องยุ่ง ๆ เกี่ยวกับอักษรควบ. ราชบัณฑิตยสถาน, 36(4), 553-563.

นาคะประทีป. (2532). ปาลี-สยาม อภิธาน (พิมพ์ครั้งที่ 2). กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์มหามกุฏราชวิทยาลัย.

นิยะดา เหล่าสุนทร, ฆัณฏานาท สังขประดิษฐ์, จันทวรรณ อนันตประยูร, ปฐม หงษ์สุวรรณ, พงษ์ภิญโญ แม้นโกศล, พรสวรรค์ อัมรานนท์, พิมผกา จาดเลน, พิมพ์พรรณ ไพบูลย์หวังเจริญ, พิสิทธิ์ กอบบุญ, มะลิวัลย์ บูรณพัฒนา, สหะโรจน์ กิตติมหาเจริญ และสิริวรรณ วงษ์ทัต. (2543, 23-24 มีนาคม). ภูมิปัญญาของคนไทย : ศึกษาจากแบบเรียนภาษาไทยและตำราพิไชยสงคราม [เอกสารนำเสนอ]. การประชุมเชิงวิชาการ ปีที่ 2 โครงการวิจัยเรื่อง ภูมิปัญญาของคนไทย : ศึกษาจากหลักฐานด้านวรรณคดี ทุนส่งเสริมกลุ่มวิจัย-เมธีวิจัยอาวุโส สกว. พุทธศักราช 2540, ห้องประชุม 10 อาคารสารนิเทศ 50 ปี มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ บางเขน.

บรรจบ พันธุเมธา. (2518). บาลีสันสกฤตในภาษาไทย. กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์มหาวิทยาลัยรามคำแหง.

บุญเตือน ศรีวรพจน์. (2564). อธิบายจินดามณี และจินดามณี ฉบับนายมหาใจภักดิ์ ฉบับพญาธิเบศ. กรุงเทพฯ: สำนักวรรณกรรมและประวัติศาสตร์ กรมศิลปากร.

ปรมานุชิตชิโนรส, สมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระ, เดชาดิศร, สมเด็จพระเจ้าวรวงศ์เธอ กรมพระยา และภูวเนตรนรินทรฤทธิ์, พระเจ้าวรวงศ์เธอ กรมหลวง. (2533). คำฤษฎี. กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. (พิมพ์เป็นที่ระลึกงานพระราชทานเพลิงศพนายเกรียง กีรติกร ณ เมรุหลวงหน้าพลับพลาอิศริยาภรณ์ วัดเทพศิรินทราวาส กรุงเทพฯ วันเสาร์ที่ 22 ธันวาคม 2533).

ประสรรค์ ตันติเสนาะ. (2548). การวิเคราะห์กลวิธีการนำเสนอเนื้อหาในตำราภาษาไทยของพระยาศรีสุนทรโวหาร (น้อย อาจารยางกูร) (วิทยานิพนธ์มหาบัณฑิต สาขาวิชาภาษาไทย). มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์, กรุงเทพฯ.

ปริยัติธรรมธาดา, พระยา. (2562). โบราณศึกษา. ใน วันภาษาไทยแห่งชาติ พุทธศักราช 2562 และโบราณศึกษา (น. 69-165). กรุงเทพฯ: สำนักวรรณกรรมและประวัติศาสตร์ กรมศิลปากร.

ปริยัติธรรมธาดา (แพ ตาละลักษมณ์), พระยา. (2551). พระบาฬีลิปิก์รม. นครปฐม: มหามกุฏราชวิทยาลัย.

พิทยาลงกรณ, พระราชวรวงศ์เธอ กรมหมื่น. (2514). ประชุมปาฐกถา ของ กรมหมื่นพิทยาลงกรณ. ธนบุรี: ไทยเทอดธรรม.

พิทยาลงกรณ, พระราชวรวงศ์เธอ กรมหมื่น. (2566). คำนำ. ใน ปกีรณำพจนาดถ์ และ อนันตวิภาค (น. 33-45). กรุงเทพฯ: สำนักวรรณกรรมและประวัติศาสตร์

กรมศิลปากร. (กรมศิลปากร กระทรวงวัฒนธรรม พิมพ์เผยแพร่เนื่องในวันภาษาไทยแห่งชาติ พุทธศักราช 2566)

พิรชัช สถิตยุทธการ. (2566, 10 สิงหาคม). ปกีรณำพจนาดถ์ : แบบเรียนสมัยรัชกาลที่ 5 ว่าด้วยการใช้คำไทย [เอกสารนำเสนอ]. การสัมมนาทางวิชาการ เรื่อง แบบเรียนรัตนโกสินทร์, ห้องประชุมใหญ่ หอสมุดแห่งชาติ เขตดุสิต กรุงเทพมหานคร.

พีระ พนารัตน์. (2563). หนังสือตัวเขียนลิลิตพระลอ ฉบับหลวงสรวิชิต (หน) ชำระ พุทธศักราช 2321 : ความสำคัญที่มีต่อการศึกษาลิลิตพระลอ. ภาษาและวรรณคดีไทย, 37(2), 37-75.

มหาสิทธิโวหาร (ห่วง อาจารยางกูร), หลวง. (2438). ศรีสุนทราณุประวัติ. พระนคร: บำรุงนุกูลกิจ. (พิมพ์แจกเนื่องในงานพระราชทานเพลิงศพพระยาศรีสุนทรโวหาร (น้อย อาจารยางกูร).

ราชกิจจานุเบกษา เล่ม 1 (พิมพ์ครั้งที่ 2). (2540). กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์ต้นฉบับ. ราชบัณฑิตยสถาน. (2507). พจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน พุทธศักราช 2493 (พิมพ์ครั้งที่ 7). กรุงเทพฯ: รุ่งเรืองธรรม.

วชิรญาณวโรรส, สมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระยา. (2514). ประมวลพระนิพนธ์สมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระยาวชิรญาณวโรรส “การศึกษา”. กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์มหามกุฏราชวิทยาลัย.

วุฒิชัย มูลศิลป์. (2547). การปฏิรูปการศึกษาในแผ่นดินพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว. กรุงเทพฯ: สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน กระทรวงศึกษาธิการ. (คณะกรรมการอำนวยการจัดงานเฉลิมพระเกียรติพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว จัดพิมพ์เป็นที่ระลึกในโอกาสที่วันพระบรมราชสมภพครบ 150 ปี พุทธศักราช 2546)

ศรีสุนทรโวหาร (น้อย อาจารยางกูร), พระยา. (2514). สยามสาธก วรรณสาทิศ. พระนคร: พระจันทร์.

ศรีสุนทรโวหาร (น้อย อาจารยางกูร), พระยา. (2567). วิธีสอนหนังสือไทย. ใน แบบเรียนหลวงของพระยาศรีสุนทรโวหาร (น้อย อาจารยางกูร) (น. 89-100). กรุงเทพฯ: สำนักวรรณกรรมและประวัติศาสตร์.

สุนันท์ อัญชลีนุกูล. (2548). การศึกษาพัฒนาการของหลักภาษาไทย : รายงานผลการวิจัย. จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย. https://doi.org/10.58837/CHULA.RES.2005.70

สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน กระทรวงศึกษาธิการ. (2546). การปฏิรูปการศึกษาในแผ่นดินพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว. กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์คุรุสภาลาดพร้าว. (คณะกรรมการอำนวยการจัดงานเฉลิมพระเกียรติพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว จัดพิมพ์เป็นที่ระลึกในโอกาสที่วันพระบรมราชสมภพครบ 150 ปี พุทธศักราช 2546).

สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา กระทรวงศึกษาธิการ. (2553). ปัญจมรัช และฉัฐราชกับการศึกษา. กรุงเทพฯ: พริกหวานกราฟฟิค.

อัสนี พูลรักษ์. (2568). สามภาษามาบรรจบ: ศาสตราจารย์ ดร.คุณบรรจบ พันธุเมธา กับการสร้างองค์ความรู้ด้านภาษาบาลีและสันสกฤตที่สัมพันธ์กับภาษาไทย. กรุงเทพฯ: โครงการเผยแพร่ผลงานวิชาการ คณะอักษรศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.

อิงอร สุพันธุ์วณิช และภาสพงศ์ ผิวพอใช้. (2560). โครงการ “พัฒนาการรูปแบบวิธีสอนอ่าน-เขียนภาษาไทยในระดับประถมศึกษาตั้งแต่สมัยรัชกาลที่ 5 จนถึงปัจจุบัน”. สำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมวิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม.

เทพดรุณานุศิษฏ์ (ทวี ธรมธัช), หลวง. (2494). ธาตุปฺปทีปิกา หรือ พจนานุกรม บาลี-ไทย แผนกธาตุ ประกอบด้วยหลักไวยากรณ์ขั้นสูง (พิมพ์ครั้งที่ 2). กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์มหามกุฏราชวิทยาลัย.

เทพเวที (ประยุทธ์ ปยุตฺโต), พระ. (2531). พจนานุกรมพุทธศาสน์: ฉบับประมวลศัพท์ (พิมพ์ครั้งที่ 4). กรุงเทพฯ: ด่านสุทธาการพิมพ์.

ภาษาต่างประเทศ

Rhys Davids, T. W. & Stede, W. (2015). Pali-English Dictionary. Delhi: Motilal Banarsidass.