An Analytical Study of a Manuscript Documentary of Thai Traditional Medical Texts of Chung Nang Temple, Muang Phitsanulok District, Phitsanulok Province
Article Sidebar
Main Article Content
Abstract
This article is a document study aimed at examining the substance and frequency of pharmacopeia in the Thai traditional medical manuscript of Chung Nang Temple, Mueang Phitsanulok District, Phitsanulok Province. The data used as a primary source in this study is an official document from the Arts and Culture Center of Pibulsongkram Rajabhat University, folding-leaf book number พส.ข.0277, with a recorded date on December 11, 1875, coinciding with the reign of King Chulalongkorn (King Rama V).
This study shows that a total of 555 recipes from the manuscript were used to treat various diseases. All of which were classified to the top five groups according to disease symptoms. The first group was antipyretics and analgesics. A total of 185 recipes were found. The second group was medications for obstetric and gynecological syndrome. A total of 102 recipes were found. The third group was medications for gastrointestinal syndrome. A total of 99 recipes were found. The fourth group was medications for “Sang” (one kind of pediatric disease) and “Tan Khamoi” (Malnutrition). A total of 71 recipes were found. And finally, the fifth group was medications for “Sannibata” (General Disease) where a total of 52 recipes were found.
The study found 506 plant-based substances used, with the highest frequency being ginger (Zingiber officinale Roscoe). There were 57 animal-based substances used, with the highest frequency being Bos taurus (Linnaeus). 34 mineral-based substances were used, with the highest frequency being borax. The liquid adjuvant used in the remedies covered 56 types, with the highest frequency being water (H2O). The Thai traditional medical manuscript of Chung Nang Temple, Mueang Phitsanulok District, Phitsanulok Province clearly demonstrates the wisdoms of the Chung Nang Temple villagers in various medical treatments and pharmaceutical substance implications from the past in 1875.
Article Details
References
ภาษาไทย
กรวิชญ์ บุญจันทร์, ธนัญชัย น่วมไกรนอก, พงศ์พล วุ่นสุข, พรเทพ ม่วงคำ และภัครพลแสงเงิน. (2564). ชื่อสมุนไพรในตำรายา วัดวังพรม อำเภอวังทอง จังหวัดพิษณุโลก: การศึกษาเชิงอักขรวิทยา (วิจัยศิลปศาสตรบัณฑิต สาขาภาษาไทย). มหาวิทยาลัยราชภัฏพิบูลสงคราม, พิษณุโลก.
กระทรวงศึกษาธิการ. (2542). ตำราแพทย์ศาสตร์สงเคราะห์. กรุงเทพฯ: กระทรวงศึกษาธิการ.
กระทรวงสาธารณสุข. (2564). รายการตำรับยาแผนไทยแห่งชาติ ฉบับ พ.ศ. 2564. กรุงเทพฯ: กองทุนภูมิปัญญาการแพทย์แผนไทย กรมการแพทย์แผนไทยและการแพทย์ทางเลือก.
กานต์ธีรา จางตระกูล, กุลศรม์ เวชกุล, อาภาภัทร ธนะบุญ และภัครพล แสงเงิน. (2563). วรรณกรรมเภสัชกรรมวัด ท่านา ตำบลไผ่ล้อม อำเภอบางกระทุ่ม จังหวัดพิษณุโลก: การศึกษาเชิงวิเคราะห์. ใน รายงานประกอบการสัมมนาทางวิชาการ “พิพิธวิจัย วิจิตรวิทยา ภาษาไทย ประจำปีการศึกษา 2562 สาขาวิชาภาษาไทย คณะมนุษยศาสตร์ มหาวิทยาลัยนเรศวร จังหวัดพิษณุโลก (น.167-179). พิษณุโลก: สาขาวิชาภาษาไทย คณะมนุษยศาสตร์ มหาวิทยาลัยนเรศวร.
เกศินี แก้วนิล, นิสิต เมฆแจ้ง, เพ็ญพิชชา พรมแตง และภัครพล แสงเงิน. (2563). วรรณกรรมเภสัชกรรมวัดสระไม้แดง ตำบลอรัญญิก อำเภอเมืองพิษณุโลก จังหวัดพิษณุโลก: การศึกษาเชิงวิเคราะห์. ศิลป์พิบูล 2(2), 1-15.
ขวัญชนก จักรขุนซี, ปัณฑิตา สิงห์กวาง, ประภาศิริ ด้วงรอด และภัครพล แสงเงิน. (2564). ชื่อสมุนไพรในตำรายาวัดบุใหญ่ อำเภอบางกระทุ่ม จังหวัดพิษณุโลก: การศึกษาเชิงอักขรวิทยา (วิจัยศิลปศาสตรบัณฑิต สาขาภาษาไทย). มหาวิทยาลัยราชภัฏพิบูลสงคราม, พิษณุโลก.
ชยันต์ พิเชียรสุนทร, แม้นมาส ชวลิต และวิเชียร จีรวงส์. (2560). คำอธิบายตำราพระ โอสถพระนารายณ์ฉบับเฉลิมพระเกียรติ 72 พรรษามหาราชา 5 ธันวาคม 2542 (พิมพ์ครั้งที่ 4). กรุงเทพฯ: อมรินทร์และมูลนิธิภูมิปัญญา.
ชลิตา สอนจันทร์, ศิริวรรณ เพ็ชรมณี, อัจฉราภรณ์ ใจแก้ว และภัครพล แสงเงิน. (2564). สารัตถะในตำรายาวัดสันติกาวาส อำเภอพรหมพิราม จังหวัดพิษณุโลก. ใน รายงานสืบเนื่องการประชุมวิชาการระดับชาติพะเยาวิจัย ครั้งที่ 10 มหาวิทยาลัยพะเยา วันที่ 28-29 มกราคม 2564 (น.4020-4034). พะเยา: มหาวิทยาลัยพะเยา.
ณัฐมล พรมรอด, นิตยา ทองย้อย, ภัชรีย์ญา อ่วมอิ่มพืช, ธนศักดิ์ จันทร์สดใส และภัครพล แสงเงิน. (2564). รูปแบบการเขียนชื่อพืชวัตถุในตำรายา วัดไพรสุวรรณ อำเภอบางกระทุ่ม จังหวัดพิษณุโลก เอกสารจากสำนักศิลปะและวัฒนธรรม มหาวิทยาลัยราชภัฏพิบูลสงคราม เลขที่ พส.ข.0264. อักษราพิบูล, 2(2), 57-82.
ตำรายาแพทย์แผนไทยวัดจูงนาง ตำบลท่าทอง อำเภอเมืองพิษณุโลก จังหวัดพิษณุโลก เอกสารจากสำนักศิลปะและวัฒนธรรม มหาวิทยาลัยราชภัฏพิบูลสงคราม เลขที่ พส.ข.0277. (2418). เอกสารจากสำนักศิลปะและวัฒนธรรม มหาวิทยาลัยราชภัฏพิบูลสงคราม.
ตำรายาแพทย์แผนไทยวัดพรหมพิราม เอกสารจากสำนักศิลปะและวัฒนธรรม มหาวิทยาลัยราชภัฏพิบูลสงคราม เลขที่ พส.ข.0215. (2410). เอกสารจากสำนักศิลปะและวัฒนธรรม มหาวิทยาลัยราชภัฏพิบูลสงคราม.
นันทรัตน์ ยอดกระโหม, สาวิตรี แก้วเกตุ และภัครพล แสงเงิน. (2564). สารัตถะในตำรายาวัดกรับพวงเหนือ อำเภอพรหมพิราม จังหวัดพิษณุโลก. ใน รายงานสืบเนื่องการประชุมวิชาการระดับชาติพะเยาวิจัย ครั้งที่ 10 มหาวิทยาลัยพะเยา วันที่ 28-29 มกราคม 2564 (น. 4035-4048). พะเยา: มหาวิทยาลัยพะเยา.
พระคัมภีร์ธาตุวิภังค์. (2542). ตำราแพทย์ศาสตร์สงเคราะห์. กรุงเทพฯ: กระทรวงศึกษาธิการ.
พจนานุกรมศัพท์แพทย์และเภสัชกรรมไทย ฉบับราชบัณฑิตยสถาน (พิมพ์ครั้งที่ 2). (2553). กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์สำนักงานพระพุทธศาสนาแห่งชาติ.
พอฤทัย ปัญญาจักร์, มณฑาทิพย์ บุญแก้ว และภัครพล แสงเงิน. (2564). สารัตถะในตำรายาวัดสะพานหิน อำเภอพรหมพิราม จังหวัดพิษณุโลก. ใน รายงานสืบเนื่องการประชุมวิชาการระดับชาติพะเยาวิจัย ครั้งที่ 10 มหาวิทยาลัยพะเยา วันที่ 28-29 มกราคม 2564 (น. 3645-3657). พะเยา: มหาวิทยาลัยพะเยา.
ภัครพล แสงเงิน. (2564). การศึกษาเปรียบเทียบตำรับยาในตำรายาวัดใหม่พรหมพิรามกับตำรับยาในตำราแพทย์ศาสตร์สงเคราะห์ฉบับหลวง. ไทยคดีศึกษา, 18(2), 169-218.
ภัครพล แสงเงิน และอุเทน วงศ์สถิตย์. (2565). ตำรับยากวาดคอจากตำรายาแพทย์แผนไทยของอำเภอพรหมพิราม จังหวัดพิษณุโลก. ไทยศึกษา, 18(1), 29-60.
ลัดดาวัลย์ ครูปัญญามาตย์ (บ.ก.). (2558). ตำราเภสัชกรรมไทย. กรุงเทพฯ: มูลนิธิฟื้นฟูส่งเสริมการแพทย์แผนไทยเดิม.
สมุดภาพนิทรรศการ 230 ปี วัดพระเชตุพน ความทรงจำของโลก. (2561). กรุงเทพฯ: วัดพระเชตุพนวิมลมังคลาราม.
ภาษาต่างประเทศ
UNESCO. (2020). Basic Texts of the 2003 Convention for the safeguarding of the Intangible Cultural Heritage (2020) Edition. Paris: UNESCO.
