สิทธิมนุษยชนกับการรับรองสิทธิการลาเพื่อบอกลาผู้ป่วยระยะสุดท้าย

บทคัดย่อ

          เสรีภาพในการตัดสินใจของบุคคลย่อมขยายขอบเขตไปถึง “สิทธิในการเลือกวิถีทางการแพทย์และสุขภาวะในวาระสุดท้ายของชีวิต” ถือเป็นส่วนหนึ่งของการเคารพในเอกสิทธิ์แห่งบุคคลและศักดิ์ศรีที่ติดตัวมนุษย์มาแต่กำเนิด มิได้จำกัดอยู่เพียงแค่ “สิทธิในการได้รับการรักษาพยาบาล” ตามมาตรฐานทางการแพทย์เท่านั้น แต่ยังครอบคลุมไปถึง “สิทธิที่จะได้รับการดูแล” ที่มุ่งเน้นคุณภาพชีวิตและการประคับประคองจิตใจ ซึ่งการดูแลผู้ป่วยระยะสุดท้ายจึงไม่ใช่เพียงความพยายามยื้อชีวิตด้วยเทคโนโลยีทางการแพทย์ หากแต่คือการเคารพศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์ตามเจตจำนงของบุคคล ซึ่งสอดคล้องกับแนวคิดว่าด้วยสิทธิขั้นพื้นฐานที่รับรองว่า บุคคลย่อมมีเสรีภาพในการปฏิเสธการรักษาในวาระสุดท้ายของชีวิต เพื่อธำรงไว้ซึ่งสิทธิในการจากไปอย่างสงบตามครรลองแห่งธรรมชาติและศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์ หรือที่เรียกว่า “การตายอย่างตามธรรมชาติ” ซึ่งเป็นหัวใจสำคัญของการดูแลแบบประคับประคอง (Palliative Care) ดังนั้นบทความวิชาการฉบับนี้จึงมุ่งนำเสนอประเด็นการคุ้มครองสิทธิมนุษยชนในมิติของการเปลี่ยนผ่านจากการ “การรักษา” ไปสู่การให้ความสำคัญกับ “การดูแล” ในวาระสุดท้ายของชีวิต อันเป็นการรับรองสิทธิในการลาเพื่อให้สมาชิกในครอบครัวสามารถมีส่วนร่วมในการดูแลและประคับประคองผู้ป่วยระยะสุดท้ายในช่วงเวลาที่มีความหมายอย่างยิ่งของชีวิต ทั้งนี้ แม้ในยามที่สภาพร่างกายของบุคคลจะอ่อนแอลง แต่บุคคลยังคงเป็นผู้ทรงไว้ซึ่งศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์ ตลอดจนสิทธิและเสรีภาพในการกำหนดวิถีแห่งช่วงสุดท้ายของชีวิตตนเองได้อย่างสมบูรณ์ ภายใต้หลักการพื้นฐานของสิทธิมนุษยชน