การศึกษาสังคีตลักษณ์ทางดนตรีของกลุ่มชาติพันธุ์ลาหู่ ตำบลตาเนาะเเมเราะ อำเภอเบตง จังหวัดยะลา การศึกษาสังคีตลักษณ์ทางดนตรีของกลุ่มชาติพันธุ์ลาหู่ ตำบลตาเนาะเเมเราะ อำเภอเบตง จังหวัดยะลา
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
บทความนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษารูปแบบและลักษณะทางดนตรีของ
กลุ่มชาติพันธุ์ลาหู่ในตำบลตาเนาะแมเราะ อำเภอเบตง จังหวัดยะลา ผ่านการวิเคราะห์เพลงจำนวนสามเพลง ได้แก่ "Bon Ui ha G'ui Sha o" (เพลงพิธีกรรม) "เพลงเต้นรำ" (เพลงเฉลิมฉลอง) และ "เพลงพรุ่งนี้" (เพลงในชีวิตประจำวัน) มีวิธีการดำเนินการวิจัยโดยใช้ทฤษฎีการวิเคราะห์ดนตรีวิทยาชาติพันธ์ุ (Ethnomusicological Analysis Theory) และ ทฤษฎีการวิเคราะห์โครงสร้างดนตรี (Musical Structural Analysis Theory) เป็นกรอบแนวคิดการวิจัย ผลการวิจัยพบว่า องค์ประกอบทางดนตรี เช่น บันไดเสียง โครงสร้าง ช่วงเสียง จังหวะ และเครื่องดนตรี โดยเฉพาะเครื่องดนตรีเต่อสื้อโก่ย (Taw Sue Koi) เพลงพิธีกรรมมีช่วงเสียงตั้งแต่ G4 ถึง D6 ความเร็ว80 BPM และโครงสร้าง A–B–A; เพลงเฉลิมฉลองมีช่วงเสียงตั้งแต่ E3 ถึง B4 ความเร็ว 120 BPM และโครงสร้าง A–A–B–A; ส่วนเพลงชีวิตประจำวันมีช่วงเสียง C3 ถึง C4 ความเร็ว 75 BPM และโครงสร้างแบบ Through-composed เพลงทั้งสามบทใช้บันไดเสียงเพนทาโทนิก (C–D–E–G–A) เต่อสื้อโก่ย ซึ่งเป็นเครื่องสายสามสายแบบดั้งเดิม ทำหน้าที่เป็นทำนองหลักของดนตรีลาหู่ โดยสายทั้งสามมีชื่อสะท้อนคุณค่าทางวัฒนธรรมของชาวลาหู่ ได้แก่ สาย E5 "Mei" (หญิง) สาย G4 "Mang" (ความเสมอภาค) และสาย C4 "Ju/Ja" (ชาย) การตั้งสายทั้งหมดสอดคล้องกับบันไดเสียงเพนทาโทนิก เพื่อรองรับการสร้างทำนอง ดนตรีลาหู่ มีบทบาทสำคัญในการสร้างความเป็นหนึ่งเดียว
ในชุมชนและรักษาอัตลักษณ์ทางวัฒนธรรม ผ่านแนวคิด "ความยืดหยุ่นภายใต้ขอบเขต (Bounded Flexibility)" ซึ่งประกอบด้วย ขอบเขตที่คงที่ ได้แก่ บันไดเสียงเพนทาโทนิก เครื่องดนตรีดั้งเดิม และวัตถุประสงค์ของพิธีกรรม ขอบเขตที่ยืดหยุ่นได้ เช่น ระยะเวลา สถานที่ในการแสดง และโครงสร้างของเพลง "Bon Ui ha G'ui Sha o" ผสมผสานเต่อสื้อโก่ยเข้ากับเครื่องดนตรีสมัยใหม่ เช่น คีย์บอร์ดและกีตาร์ ขณะที่ "เพลงเต้นรำ" และ "เพลงพรุ่งนี้" ใช้เครื่องดนตรีดั้งเดิมเป็นหลัก เพลงแต่ละเพลงสะท้อนการผสมผสานเฉพาะตัว: เพลงพิธีกรรมผสานท่วงทำนองเต่อสื้อโก่ยกับฮาร์โมนีแบบสมัยใหม่ เพลงเฉลิมฉลองผสมโครงสร้างดนตรีภาคใต้ และเพลงชีวิตประจำวันรักษาทำนองเพนทาโทนิก ผ่านรูปแบบ through-composed ดนตรีลาหู่ที่มี เต่อสื้อโก่ย เป็นศูนย์กลางสามารถรักษาอัตลักษณ์ทางวัฒนธรรมไว้ ได้ผ่านการผสมผสานอย่างสมดุลระหว่าง "ความดั้งเดิม" และ "การปรับตัว" ทำให้ดนตรีลาหู่เป็นสื่อเชื่อมโยงระหว่างความต่อเนื่องและการเปลี่ยนแปลงของวัฒนธรรมได้อย่างมั่นคง
Downloads
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เอกสารอ้างอิง
Anderson, E. F. (1986). Ethnobotany of hill tribes of northern thailand. II. Lahu medicinal plants. Economic Botany, 40(4), 442–450. Retrieved June 30, 2025, from https://doi.org/10.1007/bf02859657
Boer, D. et al. (2012). Young people's topography of musical functions: Personal, social and cultural experiences with music across genders and six societies. International Journal of Psychology, 47(5), 355–369. Retrieved June 30, 2025, from https://doi.org/10.1080/00207594.2012.656128
Carvalho, M. L. et al. (2013). Balancing fidelity and adaptation: implementing evidence-based chronic disease prevention programs. Journal of Public Health Management and Practice, 19(4), 348–356. Retrieved June 30, 2025, from https://doi.org/10.1097/phh.0b013e31826d80eb
Chen, D., Zou, C., Jeon, W.-S., Sun, N., & Lee, J.-H. (2024). Digital technology in cultural heritage: Construction and evaluation methods of AI-based ethnic music dataset. Applied Sciences, 14(23), 10811. Retrieved June 30, 2025, from https://doi.org/10.3390/app142310811
Delang, C. O. (2002). Deforestation in Northern Thailand: The result of Hmong farming practices or Thai development strategies?. Society & Natural Resources, 15(6), 483–501. Retrieved June 30, 2025, from https://doi.org/10.1080/08941920290069337
Fan, C., Linyan, L., & Chuangraboth, S. (2024). Literacy preservation and transmission of Youyang Chinese folk songs. International Journal of Education and Literacy Studies, 12(2), 118–124. Retrieved June 30, 2025, from https://doi.org/10.7575/aiac.ijels.v.12n.2n.118
Garfield, Z. H., Garfield, M. J., & Hewlett, B. S. (2016). A cross-cultural analysis of hunter-gatherer social learning. In H. Terashima & B. S. Hewlett (Eds.), Social learning and innovation in contemporary hunter-gatherers (pp. 9–34). Retrieved June 30, 2025, from https://doi.org/10.1007/978-4-431-55997-9_2
Idris, M. Z., Yusoff, S. O. S., & Mustaffa, N. B. (2016). Preservation of intangible cultural heritage using advanced digital technology: Issues and challenges. Harmonia: Journal of Arts Research and Education, 16(1), 1. Retrieved June 30, 2025, from https://doi.org/10.15294/harmonia.v16i1.6353
Jiménez-Bravo, D. M., Lozano Murciego, Á., Navarro-Cáceres, M., José Navarro-Cáceres, J., & Harkin, T. (2024). Identifying Irish traditional music genres using latent audio representations. IEEE Access, 12, 92536–92548. Retrieved June 30, 2025, from https://doi.org/10.1109/access.2024.3421639
Liu, H., Gamboa, H., Xue, T., Jiang, K., & Schultz, T. (2022). Bell shape embodying Zhongyong: The pitch histogram of traditional Chinese anhemitonic pentatonic folk songs. Applied Sciences, 12(16), 8343. Retrieved June 30, 2025, from https://doi.org/10.3390/app12168343
Manuel, P. (2019). Marxist approaches to music, political economy, and the culture industries. In G. Born & D. Hesmondhalgh (Eds.), Popular music and Marxism (pp. 51–70). Routledge. Retrieved June 30, 2025, from https://doi.org/10.4324/9781315080451-5
Mateos, P., Longley, P. A., & O’Sullivan, D. (2011). Ethnicity and Population Structure in Personal Naming Networks. PLoS ONE, 6(9), e22943. Retrieved June 30, 2025, from https://doi.org/10.1371/journal.pone.0022943
Menferrer Palmer, A. (2024). Trans-Folk as cultural resistance and identity reconstruction in Plurinational Spain. Popular Music Research Today. Revista Online de Divulgación Musicológica, 6, 39–60. Retrieved June 30, 2025, from https://doi.org/10.14201/pmrt.31002
Rafii, Z., & Pardo, B. (2011). A simple music/voice separation method based on the extraction of the repeating musical structure. In 2011 IEEE International Conference on Acoustics, Speech and Signal Processing (ICASSP). Retrieved June 30, 2025, from https://doi.org/10.1109/icassp.2011.5946380
Rice, T. (2013). Ethnomusicology. Oxford University Press. https://doi.org/10.1093/acprof:oso/9780199794379.001.0001
Tang, J., & Somyin, P. (2023). The cultural treasures of Banna Tibetan folk songs in Gansu Province, China, as a resource for literacy education in Chinese music history. International Journal of Education and Literacy Studies, 11(3), 234–243. Retrieved June 30, 2025, from https://doi.org/10.7575/aiac.ijels.v.11n.3p.234
Trehub, S. E., Becker, J., & Morley, I. (2015). Cross-cultural perspectives on music and musicality. Philosophical Transactions of the Royal Society B: Biological Sciences, 370(1664), 20140096. Retrieved June 30, 2025, from https://doi.org/10.1098/rstb.2014.0096
Ullah, A. K. M. A., & Ho, H. M. Y. (2020). Globalization and cultures in Southeast Asia: Demise, fragmentation, transformation. Global Society, 35(2), 191–206. Retrieved June 30, 2025, from https://doi.org/10.1080/13600826.2020.1747926
Yao, Y.-G., & Zhang, Y.-P. (2002). Phylogeographic analysis of mtDNA variation in four ethnic populations from Yunnan Province: New data and a reappraisal. Journal of Human Genetics, 47(6), 311–318. Retrieved June 30, 2025, from https://doi.org/10.1007/s100380200042
