มาตรการทางกฎหมายเพื่อการจัดการทรัพย์สินของผู้สูงอายุ: ศึกษาเฉพาะกฎหมายที่เกี่ยวกับทรัสต์

บทคัดย่อ

การศึกษาครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาปัญหากฎหมายและมาตรการทางกฎหมายที่เกี่ยวกับ
ทรัสต์เพื่อการจัดการทรัพย์สินของผู้สูงอายุ จากการศึกษาพบว่า ประเทศไทยไม่มีมาตรการทางกฎหมายมารองรับการจัดการทรัพย์สินของผู้สูงอายุได้อย่างสมบูรณ์ เนื่องจากพระราชบัญญัติผู้สูงอายุ พ.ศ. 2546 เป็นบัญญัติเกี่ยวกับสิทธิของผู้สูงอายุที่จะได้รับความช่วยเหลือจากรัฐ การส่งเสริมและสนับสนุนสิทธิประโยชน์ของผู้สูงอายุให้ดำเนินการไปด้วยความเรียบร้อยและมีประสิทธิภาพ และประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ว่าด้วยเรื่องความสามารถของบุคคลกำหนดไว้สำหรับคนหย่อนความสามารถตามกฎหมายเท่านั้นที่จะได้รับความคุ้มครองในการทำนิติกรรมใด ๆ อันเกี่ยวกับทรัพย์สิน ซึ่งคนหย่อนความสามารถตามกฎหมาย ได้แก่ ผู้เยาว์ คนวิกลจริต คนไร้ความสามารถ และคนเสมือนไร้ความสามารถ แต่ไม่ได้บัญญัติให้ความคุ้มครองผู้สูงอายุในการทำนิติกรรมอันเกี่ยวกับทรัพย์สินไว้โดยเฉพาะ การศึกษาครั้งนี้
มีข้อเสนอแนะว่า ประเทศไทยควรตราพระราชบัญญัติทรัสต์เพื่อการจัดการทรัพย์สินของผู้สูงอายุขึ้นโดยเฉพาะ โดยการตราพระราชบัญญัติดังกล่าวเห็นควรให้นำกฎหมายทรัสต์และรูปแบบการใช้ทรัสต์กับสังคมผู้สูงอายุในประเทศญี่ปุ่นมาเป็นแนวทางในการยกร่างกฎหมาย โดยพิจารณาการปรับหลักเกณฑ์หรือรายละเอียดที่เหมาะสมกับการจัดการทรัพย์สินของผู้สูงอายุโดยเฉพาะ ซึ่งมีสาระสำคัญดังนี้ วิธีการจัดตั้งทรัสต์ การจดทะเบียนทรัพย์สินของกองทรัสต์ อำนาจ หน้าที่และความรับผิดของทรัสตี การแต่งตั้งบุคคลที่สาม สิทธิประโยชน์ของผู้รับประโยชน์ วิธีการสิ้นสุดทรัสต์ และสิทธิในการได้รับทรัพย์สินคงเหลือหลังจากสิ้นสุดทรัสต์ ควรกำหนดบุคคลที่จะประกอบธุรกิจเป็นทรัสตี โดยต้องคำนึงถึงความโปร่งใสของการทำหน้าที่ทรัสตี ซึ่งบุคคลที่จะประกอบธุรกิจเป็นทรัสตีต้องเป็นธนาคารทรัสต์ บริษัททรัสต์ ซึ่งจัดขึ้นใหม่เพื่อประกอบธุรกิจทรัสต์โดยเฉพาะ ธนาคารพาณิชย์ตามกฎหมายว่าด้วยธุรกิจสถาบันการเงิน และสถาบันการเงินที่มีกฎหมายเฉพาะจัดตั้งขึ้น และควรจัดตั้งหน่วยงานอิสระขึ้นมาโดยจัดตั้งขึ้นตามพระราชบัญญัติเพื่อการจัดการทรัพย์สินของผู้สูงอายุ โดยให้มีอำนาจหน้าที่กำกับดูแลทรัสตี วางนโยบายเกี่ยวกับการส่งเสริมและพัฒนาทรัสต์เพื่อผู้สูงอายุโดยเฉพาะ นอกจากนี้ รัฐควรให้การสนับสนุนในการสร้างการรับรู้การมีอยู่ของทรัสต์เพื่อการจัดการทรัพย์สินของผู้สูงอายุให้แก่ผู้สูงอายุ หรือผู้ที่กำลังเข้าสู่วัยสูงอายุ ให้เข้าใจถึงลักษณะของการใช้ทรัสต์ในการจัดการทรัพย์สิน สิทธิประโยชน์ที่จะได้รับ ข้อดี ข้อเสียของการใช้ทรัสต์เพื่อการจัดการทรัพย์สิน ตลอดถึงการสนับสนุนให้บุคคลที่จะประกอบธุรกิจเป็นทรัสตีได้มีการออกแบบการใช้ทรัสต์เพื่อการจัดการทรัพย์สินของผู้สูงอายุผ่านการสร้างผลิตภัณฑ์ที่หลากหลายรูปแบบเพื่อให้ผู้สูงอายุสามารถพิจารณาเลือกว่าผลิตภัณฑ์ใดเหมาะสมกับตนเอง