การปรับตัวของอุตสาหกรรมยานยนต์ญี่ปุ่น เนื่องจากการเปลี่ยนผ่านสู่ยานยนต์ไฟฟ้า: กรณีศึกษาบริษัทเครือโตโยต้าในญี่ปุ่น

บทคัดย่อ

การเปลี่ยนผ่านสู่ยานยนต์ไฟฟ้า (EV-shift) ซึ่งเกิดขึ้นใน ค.ศ. 2017 สร้างความเปลี่ยนแปลงครั้งใหญ่ให้กับอุตสาหกรรมยานยนต์ในประเทศชั้นนำทั่วโลกโดยเฉพาะญี่ปุ่น บทความนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาผลกระทบของ EV-shift ต่ออุตสาหกรรมยานยนต์ญี่ปุ่นและการปรับตัวของผู้ผลิตยานยนต์สัญชาติญี่ปุ่น โดยเลือกบริษัทเครือโตโยต้าในญี่ปุ่นเป็นตัวอย่างในการศึกษา งานวิจัยนี้วิเคราะห์โดยอาศัยข้อมูลเชิงเอกสารเป็นหลัก ผลการศึกษาพบว่า แม้ EV-shift จะมีเป้าหมายหลักคือการส่งเสริมสิ่งแวดล้อม แต่เบื้องหลังก็แฝงไว้ด้วยเหตุผลทางเศรษฐกิจ ที่ผ่านมาโตโยต้าตกอยู่ในภาวะกลืนไม่เข้าคายไม่ออกของผู้ผลิตนวัตกรรม (Innovator’s dilemma) จึงยังไม่ให้ความสำคัญกับการพัฒนา EV เนื่องจากหวั่นเกรงปัญหาที่จะเกิดขึ้นกับโครงสร้างธุรกิจแบบปัจจุบัน อย่างไรก็ตามช่วงปลายค.ศ. 2017 โตโยต้าเริ่มปรับตัวเพื่อรับมือกับ EV-shift มากขึ้น โดยสามารถสรุปเป็นสามแนวทาง ได้แก่ 1) การวิจัยยานยนต์ไฟฟ้าร่วมกับบริษัทภายนอก 2) การปรับบทบาทของซัพพลายเออร์ และ 3) การเปลี่ยนสู่การเป็นผู้ให้บริการการเคลื่อนย้าย