อุปลักษณ์ความเป็นอนิจจังในบทละครโน

บทคัดย่อ

บทความฉบับนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาอุปลักษณ์เชิงมโนทัศน์แสดงความเป็นอนิจจังในบทละครโน โดยศึกษาข้อมูลจากบทละครโนประเภทเก็นสะอิโนจำนวน 9 เรื่อง ได้แก่ นะกะมิท์ซุ ฮิบะริยะมะ คะเงะกิโยะ ยุยะ ท์ซุชิงุรุมะ โคยะโมะโนะงุรุอิ ทะเกะโนะยุกิ ฌิชิกิโอะชิ และ คะนะวะ ผลการศึกษาพบว่า อุปลักษณ์แสดงความเป็นอนิจจังที่ปรากฏในบทละครโนได้แก่ น้ำค้าง เสียง สี ความฝัน สายลม เรือ ดอกไม้ และดวงจันทร์ ซึ่งอุปลักษณ์เหล่านี้สะท้อนให้เห็นถึงความไม่แน่นอน ความเปลี่ยนแปลง ความไม่จีรังยั่งยืนของสรรพสิ่งในโลก ความเชื่อเรื่องความเป็นอนิจจังอาจกล่าวได้ว่าเป็นหนึ่งในพุทธวิธีคลายความโศกทำให้ผู้คนในสมัยกลางของญี่ปุ่นที่รอบตัวประสบกับเหตุการณ์ความทุกข์ ความยากลำบากและความสูญเสียได้ทำใจยอมรับความเป็นจริงความเป็นไปในโลกมนุษย์ ทำให้คนที่ยังคงมีชีวิตอยู่สามารถดำรงชีวิตต่อไปได้ อีกประการหนึ่ง ความเป็นอนิจจังยังมีส่วนในการกระตุ้นให้ผู้คนตระหนักถึงบทบาทหน้าที่และจริยธรรมอันควรกระทำ เช่น ลูกที่ควรแสดงความกตัญญูกตเวทีต่อบิดามารดาดังปรากฏในบทละครเรื่อง คะเงะกิโยะ ที่ฮิโตะมะรุผู้เป็นลูกสาวเร่งออกเดินทางเพื่อตามหาพ่อที่ตนเองไม่มีโอกาสได้พบหน้าตั้งแต่ถือกำเนิดมา หรือ ยุยะลูกสาวที่ทำทุกวิถีทางเพื่อให้ได้กลับไปดูแลรักษาแม่ที่ชราและกำลังเจ็บป่วยก่อนแม่จะเสียชีวิตในบทละครเรื่อง ยุยะ