ภาพลักษณ์ของ "พระโดเมียว อะจะริ" ในนิทานเรื่องเล่า อุจิฌูอิ โมะโนะงะตะริ

บทคัดย่อ

บทความฉบับนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ ศึกษาภาพลักษณ์ของ พระโดเมียว อะจะริ ในนิทานเรื่องเล่า  อุจิฌูอิ โมะโนะงะตะริ เรื่องที่ 1 เรื่อง “พระโดเมียวไปสวดมนต์ที่บ้านหญิงสาวชื่อ อิสึมิ ฌิกิบุ เทพโดโซะจิน แห่งถนนหมายเลขห้ามาฟังการสวดมนต์” พระโดเมียวเป็นบุคคลที่มีตัวตนอยู่จริงในประวัติศาสตร์ เกิดในครอบครัวชนชั้นสูงและออกบวชตั้งแต่อายุยังน้อย ด้วยเหตุผลนี้พระโดเมียวจึงน่าจะเป็นพระที่เคร่งครัดในหลักคำสอนทางพระพุทธศาสนา เพราะได้ศึกษาเล่าเรียนมาเป็นเวลานาน แล้วเหตุใดจึงทำเรื่องผิดศีลด้วยการไปหลับนอนบ้านหญิงสาว และไม่ทำพิธีชำระร่างกายให้สะอาด ดังนั้นการศึกษาภาพลักษณ์ของพระโดเมียวในนิทานเรื่องเล่านี้ จึงมีความน่าสนใจอย่างยิ่งทั้งในฐานะของพระผู้ดำรงแนวคิดทางพุทธศาสนาคือ การโปรดสัตว์ซึ่งทำให้มีภาพลักษณ์ด้านบวก และในฐานะมนุษย์ผู้หนึ่งซึ่งเป็นสมาชิกของสังคมในสมัยเฮอันที่มีการทำผิดได้เช่นบุคคลทั่วไป สำหรับวิธีการดำเนินการวิจัย และการวิเคราะห์ข้อมูลนั้น ผู้วิจัยได้ศึกษาวิเคราะห์เนื้อหาในนิทานเรื่องเล่า อุจิฌูอิ โมะโนะงะตะริ และเรื่องราวของตัวละครเดียวกันในนิทานเรื่องเล่า คนจะกุ โมะโนะงะตะริฌู และสรุปผลแบบพรรณนาวิเคราะห์ ผลการศึกษาพบว่าพระโดเมียวมีภาพลักษณ์ 2 ประการดังนี้

1. ภาพลักษณ์ของพระผู้ทำผิดศีลฝ่าฝืนหลักธรรมคำสอนของพุทธศาสนาโดยการไปหลับนอนบ้านหญิงสาว แล้วมิได้ทำพิธีชำระร่างกายให้สะอาด แต่ผลการกระทำกลับเป็นการโปรดสัตว์คือ เทพโดโซะจิน ซึ่งเป็นเทพชั้นล่างได้มีโอกาสเข้ามาฟังการสวดมนต์อย่างใกล้ชิด เกิดความซาบซึ้งในรสพระธรรมทำให้พระโดเมียวมีภาพลักษณ์ด้านบวก

2. ภาพลักษณ์ของพระผู้ฝ่าฝืนธรรมเนียมปฏิบัติ ไม่กระทำตามบทบาทหน้าที่ของตนตามบรรทัดฐานทางสังคม กล่าวคือ พระโดเมียวเป็นพระในพระพุทธศาสนา ตามบรรทัดฐานของสังคมแล้วพระโดเมียวต้องปฏิบัติตามหลักธรรมคำสอนทางพุทธศาสนาอย่างเคร่งครัด ขนาดที่มีพระรุ่นพี่เคยกล่าวห้ามเอาไว้ว่า ขณะสวดมนต์ห้ามฝ่าฝืนข้อปฏิบัติแต่พระโดเมียว ก็มิได้ใส่ใจที่จะประพฤติปฏิบัติตามทำให้ภาพลักษณ์ของพระโดเมียวออกมาเป็นด้านลบในตอนจบของนิทานเรื่องเล่า