อุตสาหกรรมวัฒนธรรมกับความหลากหลายของวัฒนธรรมคาวาอี้: คาแรกเตอร์เฮลโลคิตตี้ คุมะมง
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
บทความนี้ให้ข้อมูลและความรู้พื้นฐานเกี่ยวกับวัฒนธรรมคาวาอี้ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของวัฒนธรรมป๊อบญี่ปุ่น และเป็นวัฒนธรรมที่มีภูมิหลังทางประวัติศาสตร์อันยาวนาน รูปแบบของวัฒนธรรมมีการเปลี่ยนแปลงไปตามสังคม ยุคสมัยและตัวบุคคล ส่งผลให้วัฒนธรรมคาวาอี้มีลักษณะที่แตกต่างกันอย่างหลากหลาย เพราะสาเหตุหรือปัจจัยใดนั้น ยังไม่ปรากฎหลักฐานที่สามารถอธิบายได้อย่างชัดเจน การศึกษานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาถึงสาเหตุและปัจจัยที่ทำให้วัฒนธรรมคาวาอี้เกิดความหลากหลาย ผ่านเอกสารงานเขียนและหลักฐานต่างๆ รวมไปถึงหนังสือการ์ตูน ภาพยนตร์การ์ตูน และเว็บไซต์ที่มีเนื้อหาเกี่ยวกับการ์ตูนญี่ปุ่น มีขอบเขตเวลาของการศึกษาตั้งแต่ทศวรรษ 1960 จนถึงปัจจุบัน
จากการศึกษาพบว่าความเจริญก้าวหน้าทางเศรษฐกิจหลังสงครามโลกครั้งที่ 2 เป็นสาเหตุและปัจจัยสำคัญที่ทำให้รูปแบบของวัฒนธรรมคาวาอี้มีความหลากหลาย เพราะถูกเปลี่ยนแปลงกลายเป็นสินค้า และถูกขับเคลื่อนผลักดันโดยสังคมบริโภคนิยม ที่ต้องการสร้างคุณค่าและความแตกต่างให้แก่ตนเอง จึงมีการสร้างสินค้าคาวาอี้ในรูปแบบต่างๆขึ้นมามากมาย เพื่อตอบสนองต่อความต้องการของผู้บริโภค อีกประการหนึ่งคือการยกระดับการส่งออกสินค้าเชิงวัฒนธรรมให้มีความสำคัญมากยิ่งขึ้นจากภาครัฐญี่ปุ่น ได้นำพาวัฒนธรรมคาวาอี้เข้าสู่ระบบอุตสาหกรรมเชิงวัฒนธรรม โดยเชื่อมโยงเข้ากับการท่องเที่ยว ซึ่งมีความสัมพันธ์กับท้องถิ่นนิยม วัฒนธรรมคาวาอี้จึงกลายเป็นสัญลักษณ์ของเมือง เมื่อถูกนำไปผสมผสานกับวัฒนธรรมท้องถิ่นต่างๆ ที่มีความหลากหลาย จึงทำให้รูปแบบของวัฒนธรรมคาวาอี้เกิดความหลากหลายตามไปด้วย อีกทั้งการส่งออกสินค้าวัฒนธรรมคาวาอี้ไปต่างประเทศ ทำให้เกิดการผสมกลมกลืนทางวัฒนธรรมระหว่างวัฒนธรรมคาวาอี้กับวัฒนธรรมต่างชาติ จึงทำให้รูปแบบของวัฒนธรรมคาวาอี้เกิดความแตกต่างและมีความหลากหลายมากยิ่งขึ้น
Article Details
ข้อความและข้อคิดเห็นต่างๆ ในบทความเป็นของผู้เขียนบทความนั้นๆ ไม่ใช่ความเห็นของกองบรรณาธิการหรือของวารสาร jsn Journal
เอกสารอ้างอิง
กาญจนา แก้วเทพ. (2553). แนวพินิจใหม่ในสื่อสารศึกษา. กรุงเทพฯ: ภาพพิมพ์.
เกษม เพ็ญภินันท์. (2553, 4 มิถุนายน). รายงานสัมมนา: “อุตสาหกรรมวัฒนธรรม” สำรวจแนวคิดจนถึงนโยบาย แล้วไทยจะไปทางไหน. เข้าถึงได้จาก http://prachatai.com/journal/2010/08/30/855
จารุวรรณ เจตเกษกิจ. (2555). การใส่วัฒนธรรมเข้าไปในตัวสินค้า. อุตสาหกรรมสาร, 54(6), 18-19.
บารนี บุญทรง. (2544). บทบาทหน้าที่ของผู้หญิงทำงานในสังคมญี่ปุ่นตั้งแต่สงครามโลกครั้งที่สอง. วารสารศิลปศาสตร์, 4(2), 41-63.
วาสนา ปานนวม. (2555). การส่งเสริมการ์ตูนของญี่ปุ่น: เครื่องมือเพิ่ม Soft Power และผลประโยชน์ทางเศรษฐกิจ. วารสารญี่ปุ่นศึกษา, 29(1), 76-85.
เหมือนฝัน มานตรี. (2556). การเผยแพร่เพลงกระแสนิยมญี่ปุ่นภายใต้กระแสโลกาภิวัฒน์: กรณีศึกษาศิลปินวงเอเคบี 48. สารนิพนธ์ศิลปศาสตรมหาบัณฑิต, สาขาวิชาการสื่อสารและวัฒนธรรมญี่ปุ่น, คณะภาษาและการสื่อสาร, สถาบันบัณฑิตพัฒนบริหารศาสตร์.
อรรถ บุนนาค. (2551). Cool Japan พลังทางวัฒนธรรม. Japan Letter. ญี่ปุ่นสาร, (58), 8-10. เข้าถึงได้จาก http://www.jfbkk.or.th/images/publication/j_letter_58.pdf
อุบลรัตน์ ศิริยุวศักดิ์ (2554). อุตสาหกรรมวัฒนธรรมและ “เอเซียภิวัฒน์” : เศรษฐกิจระหว่างประเทศในเอเชียภายใต้ “จินตนากรรม” ใหม่. วารสารธรรมศาสตร์, 30, 75-105.
Asianbest Fukuoka,Japan.(2017).Asian Kawaii Style.Retrieved from http://asianbeat.com/th/feature/asia_kawaii
Kinsella, S. (1995). Cuties in Japan. In Skov, L. & Moeran, B. (eds.), Women, media and consumption in Japan (pp.220–254). Richmond: Curzon Press.
Lissa Barrows. (2014). Planning with character: Gotochi Kyara and Place Branbing in Japan. Master’s thesis, Urban Planning, Faculty of Architecture and Planning, Columbia University.
會澤 まりえ ・大野 実(2012). 「かわいい文化」の背景」『尚絅学院大学紀要』
えん雪(2010) 『現代社会における「かわいい」概念の生成と変容』兵庫教育大学教科・領域教育学専攻社会系コース修士論文.
堀 眞由美(2013)「消費社会の変遷と消費行動の変容」『中央大学政策文化総合研究所年報』
今田 絵里香(2007) 『｢少女｣の社会史』勁草書房.
在日イタリア商工会議所(2016) 「ハローキティの産み親、株式会社サンリオ特有の経営方法について」『ICCJ Monthly Newsletter』7月8月, Website: http://iccj.or.jp/ja/content/ (閲覧日：February 5,2016).
蒲島 郁夫(2015) 『私がくまモンの上司です。』祥広社.
金森 多香子・久保 瑞樹・北村 真子・下池 翔太 ・崎谷 由衣(2012) 『ゆるキャラによる地域活性化の可能性』 明治大学 商学部ゼミ論文
古賀 令子(2009)『「かわいい」の帝国』 青土社.
くまモンオフィシャルホームページ(2016)「くまモン自己紹介」『くまモンオフィシャルホームページ』 Website: http://kumamon-official.jp/ (閲覧日: January 26, 2016).
くまモンの秘密(2013) 『くまモンの秘密』幻冬舎新書.
熊本県(2015)『熊本県キャラクター「くまモン」商品海外販売の概要と手続きについて（平成27年9月14日一部改正』. Website: http://www.pref.kumamoto.jp/kiji_12641.html. (閲覧日February 28, 2017).
日本銀行熊本支店(2013)「くまモンの経済効果」. Website:http://www3.boj.or.jp/kumamoto/index.html (閲覧日February 28, 2017).
Quan, Liu. (2008) 『キャラターと消費』 東北大学大学院情報科学研究料・人間社会情報科学専攻・メデイア記号論研究室修士論文.
櫻井 孝昌(2009)『世界カワイイ革命』(PHP新書639) PHP研究所.
サンリオホームページ(2015)「キャラクター」 『Sanrio Small Gift Big Smile』Website: http://www.sanrio.co.jp/ (閲覧日:December 15, 2015).
地下 雄大(2013)「ゆるキャラ 『くまモン』のブランド構築についての研究」『兵庫県立大学大学院経営研究科・商大ビジネスレビュー』 2(2), pp.97-112.
清水美知子(2009)「「いちご新聞」にみる〈ハローキティ〉像の変遷」『関西国際大学研究紀要』.
篠原資明(2012)「<論文>「かわいい」の構造」『あいだ/生成 = Between/becoming』.
山口浩一(2004)『キャラクタービジネスの研究：アンパンマンとハローキティの違いについて』流通科学大学卒業論文.
山口 裕子(2009)『キティの涙』集英社.
