การศึกษาความทรงจำร่วมทางประวัติศาสตร์ กรณีศึกษาพื้นที่สังคมพหุวัฒนธรรม อำเภอเมือง จังหวัดสตูล

บทคัดย่อ

     บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาความทรงจำร่วมทางประวัติศาสตร์ของกลุ่มคนในพื้นที่สังคมพหุวัฒนธรรม อำเภอเมือง จังหวัดสตูล โดยขอบเขตพื้นที่ศึกษาคือบริเวณเมืองเก่าสตูล อำเภอเมือง จังหวัดสตูล บทความวิจัยนี้เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ ใช้วิธีการทางประวัติศาสตร์ (Historical Approach) ร่วมกับวิธีการศึกษาประวัติศาสตร์บอกเล่า (Oral History) การวิเคราะห์ข้อมูลได้จากการศึกษาเอกสาร (Documentary Research) การสังเกตอย่างมีส่วนร่วม (Participant Observation) และการสัมภาษณ์เชิงลึก (In-depth Interview) โดยคัดเลือกจากตัวแทนกลุ่มคนต่าง ๆ จำนวน 3 กลุ่ม ได้แก่ ชาวไทยมุสลิม ชาวไทยเชื้อสายจีน และชาวไทยพุทธ เพื่อนำข้อมูลที่ได้มาศึกษาวิจัย โดยใช้เกณฑ์ในการคัดเลือกกลุ่มเป้าหมาย คือ ตัวแทนผู้นำชุมชน ตัวแทนปราชญ์ชาวบ้าน ตัวแทนชาวบ้าน ตัวแทนหน่วยงานรัฐ และตัวแทนหน่วยงานต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้อง จำนวน 15 คน โดยเก็บข้อมูลจนถึงจุดอิ่มตัว
     บทความวิจัยนี้ใช้แนวคิดความทรงจำร่วม (Collective Memory) เป็นแว่นในการวิเคราะห์ปรากฏการณ์ในพื้นที่ศึกษา ผลการศึกษาพบว่า กลุ่มคนต่าง ๆ ในพื้นที่สังคมพหุวัฒนธรรมเมืองเก่าสตูล ได้แก่ ชาวไทยมุสลิม ชาวไทยเชื้อสายจีน และชาวไทยพุทธ ต่างมีการสร้างความทรงจำร่วมและสำนึกร่วมต่อเหตุการณ์หรือประสบการณ์เดิมของตนในอดีต ผ่านภูมิหลังทางประวัติศาสตร์ การยึดโยงความเป็นกลุ่มชาติพันธุ์ เรื่องเล่า พิธีกรรม และเครือข่ายทางสังคม และก่อรูปเป็นทรงจำร่วมและสำนึกของความเป็นพลเมืองสตูล