ภูมิปัญญานิเวศวิถีป่าประนบพิตำ อำเภอนบพิตำ จังหวัดนครศรีธรรมราช Local ecological knowledge of Pra forest (Elateriospermum tapas) in Nobphitum District, Nakhon Si Thammarat Province
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
บทคัดย่อ
การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) รวบรวมข้อมูลภูมิปัญญานิเวศทองถิ่นของการใช้ประโยชน์จากป่าประในวิถีของการใช้ประโยชน์ วิถีของวัฒนธรรมและวิถีของการอนุรักษ์ ในพื้นที่ป่าประนบพิตำ อำเภอนบพิตำ จังหวัดนครศรีธรรมราช 2) จัดทำข้อตกลงชุมชนในการใช้ประโยชน์จากป่าประในพื้นที่ป่าประนบพิตำอำเภอนบพิตำ จังหวัดนครศรีธรรมราช พื้นที่ศึกษา คือ พื้นที่ป่าประที่มีการใช้ประโยชน์ร่วมกันของชุมชน ได้แก่ พื้นที่หมู่ที่ 5 บ้านสวนปรางค์ หมู่ที่ 7 บ้านห้วยตง หมู่ที่ 8 บ้านทับน้ำเต้า และหมู่ที่ 9 บ้านห้วยแห้ง ตำบลกรุงชิง อำเภอนบพิตำ จังหวัดนครศรีธรรมราช การวิจัยครั้งนี้ ใช้การวิจัยเชิงคุณภาพและการวิจัยปฏิบัติการแบบมีส่วนร่วม โดยการสัมภาษณ์ชาวบ้านในชุมชนที่ใช้ประโยชน์จากป่าประและการสนทนากลุ่มเพื่อจัดทำข้อตกลงชุมชนในการใช้ประโยชน์ร่วมกันในป่าประนบพิตำ การเก็บรวบรวมขอมูลปฐมภูมิ โดยการสัมภาษณจากชาวบานที่ใช้ประโยชน์จากป่าประในพื้นที่อำเภอนบพิตำ จังหวัดนครศรีธรรมราช จำนวน 66 คน โดยใชการสุมตัวอยางแบบบังเอิญ และการจัดทำข้อตกลงชุมชนในการใช้ประโยชน์ร่วมกันในป่าประโดยการสนทนากลุ่ม เลือกกลุ่มตัวอย่างแบบเจาะจง คือผู้นำชุมชน หัวหน้าและเจ้าหน้าที่อุทยานแห่งชาติเขานัน ตัวแทนชาวบ้านผู้ใช้ประโยชน์ รวม 30 คน ขอมูลทุติยภูมิ (Secondary data) รวบรวมจากเอกสารตาง ๆ ที่เกี่ยวของ
ผลการวิจัยพบว่า ภูมิปัญญาวิถีของการใช้ประโยชน์จากป่าประด้านอาหาร ได้แก่ การคั่ว ดอง ต้ม ทอด ฉาบ และประกอบอาหาร เมนูยอดนิยมของชุมชนคือ แกงส้มลูกประ และน้ำพริกลูกประ ภูมิปัญญาวิถีของการใช้ประโยชน์จากป่าประด้านเครื่องนุ่งห่ม คือการใช้ใบประสดทำสีย้อมผ้า โดยให้สีเป็นสีน้ำตาลอ่อน สีน้ำตาลเข้ม สีชมพูอมแดง และสีอิฐ ภูมิปัญญาวิถีของการใช้ประโยชน์จากป่าประด้านของเล่นคือ การทำลูกหวือ ภูมิปัญญาวิถีของพิธีกรรมคือการเปิดป่าประ เพื่อบวงสรวงเจ้าที่หรือเทวาอารักษ์ที่ดูแลป่าประและขับไล่สัตว์ร้ายโดยมีต้นประขวัญ คือต้นประในพิธีกรรม 1 ต้นเป็นตัวแทนแห่งความเป็นศิริมงคล การมีพิธีกรรมชี้ให้เห็นถึงคุณธรรม จริยธรรมในด้านความเคารพต่อผู้ที่มีบุญคุณที่ทำให้ได้มีลูกประกิน แม้จะไม่เห็นตัวตนแต่เป็นเรื่องของความเชื่อและจิตวิญญาณที่ทำแล้วทำให้เกิดความสุขใจและมั่นใจ ภูมิปัญญาวิถีของการอนุรักษ์ป่าประคือการที่พื้นที่ป่าประได้รับการดูแลและปกป้องมายาวนานจากการเคยเป็นพื้นที่ฐานปฏิบัติการของพรรคคอมมิวนิสต์แห่งประเทศไทยมีการสืบทอดข้อตกลงในการจัดการทรัพยากร ห้ามโค่นและรานต้นประ เหรียง เนียง นาง สะตอ การมีพิธีบวชป่า การปลูกขยายพันธุ์ และการมีส่วนร่วมในการจัดการวางแผนร่วมกับองค์กรท้องถิ่น โดยการจัดทำข้อตกลงการใช้ประโยชน์จากป่าประในพื้นที่ป่าประนบพิตำ อำเภอนบพิตำ จังหวัดนครศรีธรรมราช ความอุดมสมบูรณ์ของป่าประนบพิตำ จึงเกิดจากจิตสำนึกของบุคคลในชุมชนรวมทั้งการร่วมดูแลป่าประกันเองของคนในชุมชน
Article Details
เอกสารอ้างอิง
Department of Academic Affairs Ministry of Education. (1996). Local and curriculum
development. Bangkok: The Teachers Council of Ladprao Printing House. (In Thai)
MaicaurkaewLocal, S. (2017). Food Culture and Its Connection with Area of Suratthani
Province. SAPS Area Based Development Research Journal, 9(4), 274-296. (In Thai)
Program to support cooperation in Thailand, the Asia Pacific Community Forestry Training
Center. (2008). Preliminary studies on the status of socio-economic status and the relationship of communities with local biological resources for development. Biodiversity Management Strategy. Bangkok: Project to develop knowledge and study policy on bio-resource management in Thailand. (In Thai)
Project to develop knowledge and study of biological resource management policy in
Thailand. (2007). Preliminary research study report Economic value and forest value as a result of community lifestyle in Khao Nan landscape, Nakhon Si Thammarat Province. Bangkok: Kasetsart University, Faculty of Economics, Work plan to support cooperation in Thailand, Community Forestry Training Center for Asia Pacific (RECOFTC). (In Thai)
______. (2007). The workshop minutes Situation and value of the Pra forest. To cooperate in
the conservation of the largest grove of Thailand. November 11, 2007. (In Thai)
Santhinan, N. (2009). Value creation, utilization, and a willingness to pay dues: Case study of
forest Subdistrict Noppitam Nakhon Si Thammarat Province. (Master's thesis). Kasetsart University, Graduate school. (In Thai)
Suwanrit, W. (2006). Thai way of life (3rd ed). Bangkok: Odeon Store. (In Thai)
Thai Encyclopedia for Youth By His Majesty the King, Volume 19. (1997). Folk wisdom.
Retrieved 2019, October 25, From ttp://kanchanapisek.or.th/kp6/sub/book/
book.php?book=19&page=main. (In Thai)
Thammachart, S. (2007). "The story of Pra forest " In the workshop minutes Situation and
value of the Pra forest. To cooperate in the conservation of the largest grove of Thailand, November 11, 2007. (In Thai)
Thaphacharoen, N. (2015). Factors for the Success of Community Forest Management at Ban
Chong Khaek, Tha Sao Subdistrict Saiyok District, Kanchanaburi Province. (Master of Arts Thesis). Silpakorn University, Graduate school, Field of study Public and private management. (In Thai)
