ทุนประวัติศาสตร์ปากพูนเพื่อสร้างความภูมิใจในท้องถิ่นและการฟื้นฟูทรัพยากร

บทคัดย่อ

     บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษา 1) การรับรู้เกี่ยวกับสงครามมหาเอเชียบูรพา กรณีการขึ้นฝั่งของทหารญี่ปุ่นในพื้นที่เทศบาลเมืองปากพูน อำเภอเมือง จังหวัดนครศรีธรรมราช 2) การอพยพแบบเทครัวของผู้คนจากพื้นที่อำเภอบ้านแหลม จังหวัดเพชรบุรี เข้ามาทำมาหากินในเขตเทศบาลเมืองปากพูน และ 3) การฟื้นฟูทรัพยากรด้วยการทำ “หมฺรัมชุมชน” โดยใช้การวิจัยเชิงคุณภาพ ระเบียบวิธีการทางประวัติศาสตร์ ทั้งการศึกษาเอกสารและการศึกษาภาคสนาม โดยการสัมภาษณ์ การสนทนากลุ่ม และการประชุม เพื่อเป็นการทวนสอบข้อมูล กลุ่มผู้ให้ข้อมูลสำคัญ ได้แก่ ผู้นำชุมชน ปราชญ์ชาวบ้าน ผู้อาวุโส และกลุ่มอาชีพ จำนวน 30 คน ผลการศึกษาพบว่า ประวัติศาสตร์ของเทศบาลเมืองปากพูนเป็นความทรงจำร่วมของผู้คนในพื้นที่ ได้แก่ การยกพลขึ้นบกของทหารญี่ปุ่นในช่วงระหว่างสงครามมหาเอเชียบูรพา เมื่อวันที่ 8 ธันวาคม พ.ศ. 2484 การอพยพแบบเทครัวเพื่อแสวงหาที่ดินทำกินใหม่ของชาวบ้านที่อพยพมาจากอำเภอบ้านแหลม จังหวัดเพชรบุรี การอพยพเกิดขึ้นเมื่อทศวรรษ 2470 เป็นต้นมา โดยกลุ่มคนอพยพเหล่านี้ยังคงรักษาเอกลักษณ์บางอย่างไว้ ทั้งภาษาและการทำประมงพื้นบ้าน และประวัติศาสตร์ความทรงจำเรื่องการทำประมงพื้นบ้านในอดีต ซึ่งเรียกว่าการทำ “หมฺรัม” (บ้านปลา) ข้อมูลประวัติศาสตร์ท้องถิ่นทั้งสามประเด็นนำไปสู่การสร้างความรู้สึกร่วมและความภูมิใจในท้องถิ่นให้กับผู้เข้าร่วมกระบวนการวิจัย ส่งผลให้เกิดการปรับใช้ภูมิปัญญาของกลุ่มคนที่อพยพมาฟื้นฟูทรัพยากรด้วยการทำหมฺรัมชุมชน ประกอบด้วยหมรัมปลาดุกทะเลและหมรัมปลากะพง ส่งผลให้สัตว์ทะเลได้ใช้เป็นที่อาศัยและวางไข่ นอกจากนี้ชุมชนได้ร่วมกันดูแลฟื้นฟูทรัพยากรสามารถสร้างความภูมิใจโดยอาศัยทุนประวัติศาสตร์ที่มีอยู่ร่วมกันได้