ธนาคารหน่วยกิต: สำหรับการศึกษาและการเรียนรู้ตลอดชีวิตในศตวรรษที่ 21

อธิปย์ อู่แก้ว; ตระกูล จิตวัฒนากร; วงศวิศว์ หมื่นเทพ

ผู้แต่ง

อธิปย์ อู่แก้ว หลักสูตรปรัชญาดุษฎีบัณฑิต สาขาการจัดการนวัตกรรมและการพัฒนาธุรกิจ, คณะศิลปศาสตร์ มหาวิทยาลัยนอร์ทกรุงเทพ
ตระกูล จิตวัฒนากร หลักสูตรปรัชญาดุษฎีบัณฑิต สาขาการจัดการนวัตกรรมและการพัฒนาธุรกิจ, คณะศิลปศาสตร์ มหาวิทยาลัยนอร์ทกรุงเทพ
วงศวิศว์ หมื่นเทพ หลักสูตรปรัชญาดุษฎีบัณฑิต สาขาการจัดการนวัตกรรมและการพัฒนาธุรกิจ, คณะศิลปศาสตร์ มหาวิทยาลัยนอร์ทกรุงเทพ

คำสำคัญ:

ธนาคารหน่วยกิต , การศึกษาและการเรียนรู้ตลอดชีวิต , ในศตวรรษที่ 21

บทคัดย่อ

ปัจจุบันมีการเปลี่ยนแปลงทางเทคโนโลยีอย่างรวดเร็ว ระบบการศึกษาจึงต้องมีการเปลี่ยนแปลงและก้าวหน้าทันเทคโนโลยีดิจิทัล สถานศึกษาจะต้องเตรียมความพร้อมเกี่ยวกับธนาคารหน่วยกิตสำหรับการศึกษา และการเรียนรู้ในศตวรรษที่ 21 ซึ่งเป็นการสะสมความรู้ เพิ่มโอกาสทางการศึกษา เสริมทักษะอาชีพ ประสบการณ์จากการทำงาน เพื่อพัฒนาศักยภาพคนทุกช่วงวัย พัฒนาคุณภาพ และรูปแบบการศึกษา นำไปสู่การเรียนรู้ตลอดชีวิต (Lifelong Learning) ที่สอดคล้องกับการศึกษา และการเรียนรู้ของโลกอนาคต 3 รูปแบบ ได้แก่ การศึกษาในระบบ นอกระบบ และการศึกษาตามอัธยาศัย ทั้งในระดับการศึกษาขั้นพื้นฐาน อาชีวศึกษา และ อุดมศึกษาธนาคารหน่วยกิต เป็นที่ส่งเสริมการเรียนรู้ตลอดชีวิต และเทียบโอนผลการเรียนจากหลากหลายแหล่ง เป็นกลไกสำคัญในการขับเคลื่อนการพัฒนาศักยภาพหรือยกระดับทักษะ ส่วนธนาคารหน่วยกิตสำหรับการศึกษา และการเรียนรู้ตลอดชีวิตในศตวรรษที่ 21 เป็นระบบที่เปิดโอกาสให้สะสมผลการเรียนรู้จากประสบการณ์ทำงาน การฝึกอบรม ทั้งในระบบ นอกระบบ และตามอัธยาศัย เพื่อเทียบโอนเป็นหน่วย
กิตทางการศึกษาได้ ช่วยให้เรียนรู้ควบคู่ไปกับการทำงาน รองรับการเรียนรู้ตลอดชีวิตของคนทุกกลุ่มและเป็นกลไกสำคัญในการพัฒนาทักษะเพื่อโลกยุคใหม่ การวิจัยเสนอแนวคิดเกี่ยวกับธนาคารหน่วยกิตและธนาคารหน่วยกิตสำหรับการศึกษาและการเรียนรู้ตลอดชีวิตในศตวรรษ 21 เพื่อนำทุกการเรียนรู้มาสร้างเป็นคุณค่าทางการศึกษา และเพื่อเตรียมความพร้อมสู่ทักษะแห่งอนาคต

เอกสารอ้างอิง

จุฬาติวเตอร์. (2565, 19 มีนาคม). ธนาคารหน่วยกิตการศึกษา. https://www.chulatutor.com/blog/ ธนาคารหน่วยกิตการศึกษา/

ประกาศกระทรวงศึกษาธิการ เรื่อง แนวทางการดำเนินงานธนาคารหน่วยกิตระดับการศึกษาขั้นพื้นฐานและการอาชีวศึกษา พ.ศ. 2567. (2567, 30 เมษายน). ราชกิจจานุเบกษา, 141(ตอนพิเศษ 119 ง), 15–19. https://ratchakitcha.soc.go.th/documents/27701.pdf

ประกาศคณะกรรมการมาตรฐานการอุดมศึกษา เรื่อง แนวทางการดำเนินงานคลังหน่วยกิตในระดับอุดมศึกษา พ.ศ. 2565. (2565, 24 พฤศจิกายน). ราชกิจจานุเบกษา, 139(ตอนพิเศษ 273 ง), 28–31. https://www.ops.go.th/th/role/edu-standard/item/7352-2565-3

พงษ์ภิญโญ แม้นโกศล. (2564). ผลการทดลองใช้ระบบธนาคารสะสมหน่วยการเรียนรู้ของสถาบันการอาชีวศึกษาในจังหวัดตาก. วารสารบรรณศาสตร์ มศว, 14(1), 15–27.

พระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติ พ.ศ. 2542. (2542, 19 สิงหาคม). ราชกิจจานุเบกษา, 116(74 ก), 1–23. ttps://www.ratchakitcha.soc.go.th/DATA/PDF/2542/A/074/1.PDF.

พิณสุดา สิริธรังศรี. (2558). รายงานการวิจัย เรื่อง แนวทางการพัฒนาระบบการสะสมหน่วยการเรียนรู้ (Credit Bank System) ระดับการศึกษาขั้นพื้นฐาน. สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา.

เมธชนนท์ ประจวบลาภ, และสถิดาพร คำสด. (2568). ธนาคารหน่วยกิต: แนวคิด ความเป็นมา สภาพการดำเนินงานและความท้าทายของไทย. วารสารวิชาการ วิจัย และนวัตกรรม มสธ. (มนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์), 5(2), 1–15. https://so04.tci-thaijo.org/index.php/InnovationStou/article/view/278004

ราชกิจจานุเบกษา.(2562).พระราชบัญญัติ การอุดมศึกษา พ.ศ. 2562.เล่ม 136 ตอนที่ 57ก. หน้า 54. เมื่อวันที่ 1 พฤษภาคม 2562

ศธ.360 องศา.(2567).ธนาคารหน่วยกิต เพิ่มโอกาสทางการศึกษาสำหรับทุกคน. https://moe360.blog/2024/05/16/moe-credit-bank-education/.

สำนักงานสภานโยบายการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรมแห่งชาติ. (2565). รายงานการศึกษาระบบอุดมศึกษาไทยในบริบทของประเทศพัฒนาแล้ว ฉบับที่ 1: การผลิตและพัฒนากำลังคนตามความต้องการของประเทศ. https://www.nxpo.or.th/th/report/10563/

สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา. (2560). แผนการศึกษาแห่งชาติ พ.ศ. 2560–2579. https://backoffice.onec.go.th/uploads/Book/1540-file.pdf

สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา. (2563). การศึกษาและพัฒนาระบบและกลไกขับเคลื่อนระบบธนาคารหน่วยกิต: ข้อเสนอสำหรับประเทศไทย. https://www.onec.go.th/th.php/book/BookView/1811

สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา. (2566). คู่มือการดำเนินงานระบบธนาคารหน่วยกิตแห่งชาติ. https://www.onec.go.th/th.php/book/BookView/2061

สำนักงานคณะกรรมการการอาชีวศึกษา. (2568). แนวทางการดำเนินงานธนาคารหน่วยกิตการอาชีวศึกษารูปแบบการศึกษาในระบบ การศึกษานอกระบบ และการศึกษาระบบทวิภาคี (OVEC Credit Bank) (ฉบับปรับปรุง พ.ศ. 2568). กระทรวงศึกษาธิการ.

สำนักงานคณะกรรมการการอาชีวศึกษา. (2568). นโยบายการพัฒนาอาชีวศึกษาของสำนักงานคณะกรรมการการอาชีวศึกษา ประจำปีงบประมาณ พ.ศ. 2568–2569. กระทรวงศึกษาธิการ.

อัญชลี ธรรมะวิธีกุล. (2555). การส่งเริมการเรียนรู้ตลอดชีวิต: กรณีศึกษาในต่างประเทศ. นำทองการพิมพ์จำ.

อภิชัย พันธเสน, อนุชัย รามวรังกูร, และนลินรัตน์ รักกุศล. (2560). การพัฒนาระบบคลังหน่วยกิตเพื่อการเทียบโอนความรู้ ทักษะ ไปสู่การยกระดับฝีมือแรงงานตามมาตรฐาน หรือการศึกษาในระดับที่สูงขึ้น. สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย.

อุทัย บุญประเสริฐ, และอรุณี ตระการไพโรจน์. (2560). ธนาคารหน่วยกิต ระบบธนาคารหน่วยกิต การเทียบโอนและการสะสมหน่วยกิตหรือผลการเรียนรู้. มหาวิทยาลัยธุรกิจบัณฑิตย์.

อรุณี ตระการไพโรจน์. (2561). ระบบธนาคารสะสมผลการเรียนรู้สำหรับการศึกษาตลอดชีวิตของประเทศไทย (วิทยานิพนธ์ศึกษาศาสตรดุษฎีบัณฑิต, มหาวิทยาลัยธุรกิจบัณฑิตย์)

Hongsuwan, T. (2024, July 28). Micro-credentials การศึกษาแห่งอนาคต. KMITL Medium. https://medium.kmitl.ac.th/micro-credentials-kaarsueksaaaehng-naakht/

Kobkaew, J. (2021, March 17). Credit bank ระบบการศึกษาในศตวรรษที่ 21. Salika. https://www.salika.co/2021/03/17/credit-bank-21st-century-education-system/

Kumar, A. J. P. (2022). Academic bank of credit—A paradigm shift in transformation of education study. International Journal of Multidisciplinary Educational Research, 9(5), 45–53

OBEC Channel. (2568, 17 ธันวาคม). โครงการ Credit Bank ปี 2569: โอกาสสะสมผลลัพธ์การเรียนรู้สู่ธนาคารหน่วยกิต. Facebook. https://www.facebook.com/obectvonline/posts/1274415591391445

Scottish Qualifications Authority. (2019). Referencing the Scottish Credit and Qualifications Framework (SCQF) to the European Qualifications Framework (EQF): Report 2019. https://europass.europa.eu/system/files/2020- 06/Scottish%20Referencing%20Report.pdf

UNESCO Institute for Lifelong Learning. (2022). Making lifelong learning a reality: A handbook. UNESCO. https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000381857