บทเรียนจากการพัฒนาสื่อกลางนวัตกรรมส่งเสริมการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่

บทคัดย่อ

เมื่อผู้หญิงต้องเป็นทั้ง “แม่” และ “แรงงาน” จึงจำเป็นต้องอาศัย “นวัตกรรม” เป็น “เพื่อนคู่คิด” เพื่อให้สามารถทำหน้าที่ทั้งสองอย่างได้อย่างสมดุล การวิจัยเชิงคุณภาพในรูปแบบการวิจัยและพัฒนาในครั้งนี้จึงมีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) พัฒนาสื่อกลางนวัตกรรมส่งเสริมการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่ และ 2) ถอดบทเรียนจากกระบวนการพัฒนาสื่อกลางนวัตกรรมส่งเสริมการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่เพื่อใช้เป็นช่องทางในการสืบค้นนวัตกรรม เผยแพร่ใน 2 ช่องทาง ได้แก่ เว็บไซต์ และช่องยูทูป ซึ่งได้รวบรวมและเผยแพร่นวัตกรรมในรูปแบบสื่อออนไลน์ 3 ประเภท ได้แก่ คลิปวิดีโอ อินโฟกราฟิก และคู่มือในรูปแบบดิจิทัลไฟล์ เพื่อให้กลุ่มเป้าหมายทั้งแม่ที่เตรียมความพร้อมสำหรับการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่ บุคคลใกล้ชิด ผู้สนใจทั่วไป ตลอดจนผู้ปฏิบัติงานในการส่งเสริมการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่ได้นำไปใช้ประโยชน์ โดยการนำรูปแบบการประเมินแบบซิปป์ซึ่งพัฒนาโดย แดเนียล สตัฟเฟิลบีม มาใช้ในการประเมินความก้าวหน้าของโครงการเป็นระยะ ทั้งในระหว่างดำเนินโครงการจนกระทั่งสิ้นสุดโครงการโดยเน้นกระบวนการมีส่วนร่วมระหว่างนักวิจัย ผู้ทรงคุณวุฒิในสาขาต่าง ๆ และผู้ใช้ประโยชน์ ทั้งนี้ ได้มีการติดตามการใช้ประโยชน์จากสื่อออนไลน์ 2 ช่องทาง ในระหว่างเดือนมกราคม-มีนาคม 2563 ซึ่งมีผู้เข้าชมเว็บไซต์ จำนวน 109 คน และเข้าชมช่องยูทูป จำนวน 107 คน และประเมินความคิดเห็นต่อการใช้สื่อด้วยแบบสอบถามออนไลน์ วิเคราะห์ข้อมูลด้วยความถี่ ร้อยละ และค่าเฉลี่ย ผลจากการถอดบทเรียน พบว่า เงื่อนไขสำคัญที่ส่งผลต่อการดำเนินงานโครงการ ได้แก่ การคำนึงถึงความหลากหลายของผู้ใช้ประโยชน์ โดยเฉพาะแม่ที่กำลังเลี้ยงลูก ซึ่งอาจมีข้อจำกัดและเงื่อนไขในการใช้ชีวิตและการทำงานแตกต่างกัน และกระบวนการมีส่วนร่วมของผู้เกี่ยวข้องในการพัฒนานวัตกรรมเพื่อให้สอดคล้องกับความต้องการและการใช้ประโยชน์ นอกจากนั้น ควรมีการส่งเสริมผู้ที่ปฏิบัติงานเชิงรุกด้านการส่งเสริมการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่ซึ่งทำงานใกล้ชิดและเข้าใจในบริบทความต้องการของแม่เพื่อให้สามารถพัฒนานวัตกรรมที่ใช้กับบริบทการทำงานด้วยตนเองได้