การศึกษาวิเคราะห์ประเพณีปอยแห่ต้นแปกในเทศบาลเมืองแม่ฮ่องสอน จังหวัดแม่ฮ่องสอน

บทคัดย่อ

บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาประเพณีปอยแห่ต้นแปก เทศบาลเมืองแม่ฮ่องสอน อำเภอเมือง จังหวัดแม่ฮ่องสอน 2) ศึกษาความเชื่อและคุณค่าของประเพณีปอยแห่ต้นแปก  เทศบาลเมืองแม่ฮ่องสอน อำเภอเมือง จังหวัดแม่ฮ่องสอน และ 3) ศึกษาแนวทางการอนุรักษ์ประเพณีปอยแห่ต้นแปก  เทศบาลเมืองแม่ฮ่องสอน อำเภอเมือง จังหวัดแม่ฮ่องสอน รูปแบบงานวิจัยเป็นงานวิจัยเชิงคุณภาพ สัมภาษณ์ผู้ให้ข้อมูลสำคัญ จำนวน 15 รูป/คน 

ผลการวิจัยพบว่า

1) ประเพณีปอยแห่ต้นแปก เทศบาลเมืองแม่ฮ่องสอน อำเภอเมือง จังหวัดแม่ฮ่องสอน พบว่าประเพณีปอยแห่ต้นแปก มีคู่บ้านคู่เมืองแม่ฮ่องสอนมาเป็นเวลาช้านาน โดยมีชื่อเรียกหลายอย่าง เช่น ปอยก๋อยจ๊อด ปอยอ่องจ๊อด ปอยต้นเตียน หรือประเพณีปอยดับไฟเทียน

2) ความเชื่อและคุณค่าของประเพณีปอยแห่ต้นแปก  เทศบาลเมืองแม่ฮ่องสอน อำเภอเมือง จังหวัดแม่ฮ่องสอน พบว่า ชาวชาติพันธุ์ไทยใหญ่ได้มีความเลื่อมใสศรัทธาในพระพุทธศาสนาเป็นอย่างมาก จึงได้นำเอาความพุทธประวัติตอนพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเสด็จไปโปรดพุทธมารดาบนสวรรค์ชั้นดาวดึงส์แล้วเสด็จลงมายังโลกมนุษย์ เพื่อแสดงถึงความเลื่อมใสจึงได้มีประเพณีขึ้นเพื่อถวายเป็นพุทธบูชา โดยอาศัยหลักธรรมคาราวะ 6   ได้แก่ 1) สัตถุคารวตา ความเคารพในพระศาสดา  ข้อนี้บางแห่งเขียนเป็น พุทธคารวตา ความเคารพในพระพุทธเจ้า  2) ธัมมคารวตา ความเคารพในธรรม  3) สังฆคารวตา ความเคารพในสงฆ์ 4) สิกขาคารวตา ความเคารพในการศึกษา 5) อัปปมาทคารวตา ความเคารพในความไม่ประมาท 6) ปฏิสันถารคารวตา ความเคารพในปฏิสันถาร

3) แนวทางการอนุรักษ์ประเพณีปอยแห่ต้นแปก  เทศบาลเมืองแม่ฮ่องสอน อำเภอเมือง จังหวัดแม่ฮ่องสอน พบว่า ประเพณีปอยแห่ต้นแปกนี้ ยังเป็นประเพณีที่ได้รับความนิยมและยังถือปฏิบัติกันมารุ่นสู่รุ่น การสืบสานจึงต้องอาศัยชนรุ่นหลังช่วยสืบต่อ โดยอธิบายให้เห็นความสำคัญและรากเง้าของชนชาติพันธุ์ไทยใหญ่ที่มีความเคารพศรัทธาในพระพุทธศาสนา