วิเคราะห์ปรัชญาการนับถือผี และพระพุทธศาสนาของชาวไทลื้อ

Main Article Content

พระครูสังฆรักษ์กฤตธีภากร อาภสฺสโร

บทคัดย่อ

การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์ 1) ศึกษาการนับถือผีในพระพุทธศาสนาของชาวไทลื้อ 2) ศึกษาการปฏิบัติที่มีต่อการนับถือผีในพระพุทธศาสนาของชาวไทลื้อ 3) วิเคราะห์ปรัชญาการนับถือผีในพระพุทธศาสนาของชาวไทลื้อ เป็นวิจัยเชิงคุณภาพ เก็บขอมูลโดยเอกสารและ ผู้ใหข้อมูลสำคัญ จำนวน 33 รูป/คน เครื่องมือ ได้แก่ แบบสัมภาษณ์ วิเคราะห์เชิงเนื้อหา


          ผลการวิจัยพบว่า


          1) การนับถือผีในพระพุทธศาสนาของชาวไทลื้อ พบว่า ชาวไทลื้อผูกพันกับสังคมไทยยวนและพระพุทธศาสนา ความเชื่อของพวกเขาผสมคัมภีร์ใบลานกับการนับถือผีและวิญญาณซึ่งแปรรูปเป็นเทวดาอารักษ์แต่ยังคงความศักดิ์สิทธิ์ไว้ พิธีกรรมจึงสะท้อนการหลอมรวมอย่างกลมกลืนระหว่างความเชื่อดั้งเดิมกับพุทธศาสนา.


2) การปฏิบัติที่มีต่อการนับถือผีในพระพุทธศาสนาของชาวไทลื้อ พบว่า ชาวไทลื้อเชื่อว่าผีคือวิญญาณบรรพบุรุษและผู้คุ้มครองชุมชน ซึ่งหลอมรวมกับหลักพุทธศาสนาโดยเชื่อมโยงกับกรรมและผล การปฏิบัติที่ถูกต้องนำความสงบสุขและความเจริญ พิธีกรรมจึงสืบทอดจากรุ่นสู่รุ่น พร้อมปรับใช้เทคโนโลยีเพื่ออนุรักษ์และเผยแพร่ให้สอดคล้องกับสังคมร่วมสมัย


3) ปรัชญาการนับถือผีในพระพุทธศาสนาของชาวไทลื้อ พบว่า ปรัชญาความเชื่อของชาวไทลื้อหลอมรวมการนับถือผีกับพระพุทธศาสนาอย่างสมดุล มองชีวิตและโลกเป็นระบบที่เชื่อมโยงมนุษย์ วิญญาณ และธรรมชาติ แสวงหาความรู้ผ่านภาวนา เหตุผล และภูมิปัญญาบรรพชน ความเชื่อนำไปสู่การดำเนินชีวิตตามศีลธรรมและการสร้างสังคมสงบสุข พร้อมหล่อหลอมศิลปวัฒนธรรมบนรากฐานไตรสิกขาและทางสายกลาง เพื่อความสงบทางจิตและการอยู่ร่วมกันอย่างสันติ

Article Details

รูปแบบการอ้างอิง
อาภสฺสโร พ. (2026). วิเคราะห์ปรัชญาการนับถือผี และพระพุทธศาสนาของชาวไทลื้อ. วารสาร มจร.หริภุญชัยปริทรรศน์, 10(3), 30–41. สืบค้น จาก https://so04.tci-thaijo.org/index.php/JMHR/article/view/ab04
ประเภทบทความ
บทความวิจัย

เอกสารอ้างอิง

กานดา จันทร์ทอง. 2553. พิธีกรรมและการนับถือผีในชุมชนไทยลื้อ. เชียงใหม่: มหาวิทยาลัยเชียงใหม่.

ปาณิศา มีแสง. 2556. “ศึกษาแนวคิดเรื่องเทพอารักษ์ในศาสนาพราหมณ์-ฮินดูกับเทพอารักษ์ในพุทธศาสนาเถรวาท : กรณีศึกษาเฉพาะเทพจตุโลกบาล”. วิทยานิพนธ์พุทธศาสตรมหาบัณฑิต. บัณฑิตวิทยาลัย : มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.

พระครูวิจิตรพิพัฒนโกศล อภิวฑฺฒโน (หอมนาน). 2565. “รูปแบบการส่งเสริมประเพณีทางพระพุทธศาสนาของชาวไทลื้อ”. ดุษฎีนิพนธ์พุทธศาสตรดุษฎีบัณฑิต สาขาวิชาพระพุทธศาสนา. บัณฑิตวิทยาลัย : มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.

พระครูสุภัทรพรหมคุณ พรฺหมฺจาโร (เจริญ คำประเสริฐ). 2563. “บทบาทผู้นำชาวไทลื้อในการส่งเสริมประเพณีและพิธีกรรมทางพระพุทธศาสนา”. ดุษฎีนิพนธ์พุทธศาสตรดุษฎีบัณฑิต สาขาวิชาพระพุทธศาสนา. บัณฑิตวิทยาลัย : มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.

พระจักรกฤษณ์ ธีรธมฺโม (วานิชชินชัย). 2556. “ศึกษาเชิงวิเคราะห์แนวคิดเรื่องเทวดาในคัมภีร์จักกวาฬทีปนี”. วิทยานิพนธ์พุทธศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาปรัชญา. บัณฑิตวิทยาลัย : มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.

พระใบฎีกากฤตธีภากร อาภสฺสโร (อ้นแพ). 2566. “ศึกษาวิเคราะห์คุณค่าความเชื่อเทวดาในล้านนา”. วิทยานิพนธ์พุทธศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาปรัชญา. บัณฑิตวิทยาลัย : มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.

วิถี พานิชพันธ์. 2540. วิถีล้านนา. กรุงเทพมหานคร : โอ เอส พริ้นติ้งเฮ้าส์.

สุเทพ สหรัตน์. 2548. การนับถือผีในสังคมไทยลื้อ. เชียงใหม่: มหาวิทยาลัยเชียงใหม่.

. 2553. การนับถือผีของชาวภาคเหนือของไทย. เชียงใหม่: มหาวิทยาลัยเชียงใหม่.

อธิราชย์ นันขันตี. 2558. “การนับถือผีของชาวไทยย้อ ความสัมพันธ์ด้านความเชื่อและนิเวศวิทยาวัฒนธรรม”. ดุษฎีนิพนธ์ปรัชญาดุษฎีบัณฑิต สาขาวิชาไทยศึกษา. คณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ : มหาวิทยาลัยบูรพา.