ขบวนการเคลื่อนไหวออนไลน์กับการเปลี่ยนแปลงนโยบายสาธารณะในประเทศไทย
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
บทความนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อนำเสนอขบวนการเคลื่อนไหวออนไลน์กับการเปลี่ยนแปลงนโยบายสาธารณะในประเทศไทยของกลุ่มเยาวชนไทยด้วยชี้ให้เห็นพัฒนาการเคลื่อนไหวเริ่มปี 2563-ปัจจุบันมีการปรับเปลี่ยนยุทธวิธีและกลไกทางกฎหมายอย่างเข้มข้น โดยเป็นการศึกษาแนวคิดการเคลื่อนไหวที่เกี่ยวข้องกับการส่งเสริมนโยบายสาธารณะผ่านข้อมูลทุติยภูมิ เช่น หนังสือ บทความวารสาร และเว็บไซต์ต่าง ๆ ซึ่งคณะผู้เขียนมุ่งเน้นการวิเคราะห์กลุ่ม “เยาวชนปลดแอก (Free Youth)” และ “กลุ่มราษฎร” ทั้งสองกลุ่มมีแนวทางการเคลื่อนไหวยุคดิจิทัลแต่ต่างกันในระดับข้อเรียกร้อง ขอบเขตเครือข่าย และบทบาทในลำดับเวลา ซึ่งเป็นขบวนการเคลื่อนไหวที่ใช้พื้นที่ออนไลน์ผ่านการใช้สื่อสังคมออนไลน์ เช่น Twitter และ Facebook เป็นช่องทางหลักในการเผยแพร่ข้อเรียกร้องและระดมมวลชน โดยประเด็นการเคลื่อนไหวขยายจากการเรียกร้องเฉพาะด้าน เช่น สิทธิและเสรีภาพ ไปสู่การเปลี่ยนแปลงเชิงโครงสร้างของรัฐ เช่น การปฏิรูปสถาบันกษัตริย์ และการยกเลิกกฎหมายมาตรา 112 สะท้อนถึงพลวัตขบวนการเคลื่อนไหวแนวใหม่
ขบวนการเคลื่อนไหวยุคโควิด-19 โดยเฉพาะในสถาบันการศึกษา แสดงให้เห็นถึงการรวมตัวของนักเรียน นิสิต นักศึกษาในรูปแบบเครือข่ายข้ามมหาวิทยาลัย ใช้สื่อออนไลน์ในการจัดแฟลชม็อบและผลักดันประเด็นสิทธิเสรีภาพทางการศึกษา เช่น กลุ่ม “ภาคี 9 ราษฎร์” และ “สหภาพนักเรียน นิสิต นักศึกษาแห่งประเทศไทย (สนท.)” ซึ่งใช้สื่อสังคมเป็นเครื่องมือหลักในการเผยแพร่แถลงการณ์และสร้างพื้นที่สาธารณะในการถกเถียงทางนโยบาย การจัดตั้งเว็บไซต์ “Mob Gun Mai” จึงเป็นตัวอย่างของการพัฒนาเครื่องมือดิจิทัลเพื่อรวบรวมและเผยแพร่การเคลื่อนไหวของภาคการศึกษาอย่างมีระบบ
นอกจากนี้ ยังมีกลุ่มเคลื่อนไหวภาคประชาชนในประเด็นเฉพาะ เช่น กลุ่ม “นักเรียนเลว” ที่ใช้โซเชียลมีเดียเป็นช่องทางสื่อสารประเด็นการปฏิรูปการศึกษา และกลุ่ม “Mayday” ที่ใช้ Facebook เป็นศูนย์กลางรณรงค์ออกแบบป้ายรถเมล์ใหม่เพื่อประโยชน์สาธารณะ ทั้งสองกรณีแสดงให้เห็นว่าเยาวชนไทยสามารถประยุกต์ใช้เทคโนโลยีและการมีส่วนร่วมออนไลน์เพื่อสร้างแรงกระเพื่อมในสังคมและผลักดันการเปลี่ยนแปลงเชิงนโยบายได้จริง แม้ผลลัพธ์เชิงโครงสร้างยังอยู่ในระยะเริ่มต้น แต่ได้สะท้อนพลังของ “ขบวนการเคลื่อนไหวแนวราบ” ที่เป็นหัวใจสำคัญของประชาธิปไตยยุคดิจิทัลในประเทศไทย
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เอกสารอ้างอิง
กุลธิดา สายพรหม, และ ศุภรัศมิ์ ฐิติกุลเจริญ. (2564). พลังการเคลื่อนไหวทางสังคมแบบใหม่เพื่อแก้ไขปัญหาป้ายรถเมล์ในกรุงเทพมหานคร. วารสารมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏบ้านสมเด็จเจ้าพระยา, 15(1), 298–314.
ณัฐพล ตันตระกูลทรัพย์. (2563). สื่อสังคมออนไลน์กับการประท้วง: กรณีศึกษาแฟลชม็อบนักเรียนนักศึกษาไทยในช่วงเดือนกุมภาพันธ์ 2563. วารสารสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยนเรศวร, 19(1), 163–197.
ชัยนนท์ หาญคีรีรัตน์, และ ศศิธร ยุวโกศล. (2565). การใช้เฟซบุ๊กและทวิตเตอร์ในการรวมกลุ่มนักเรียนเลวเพื่อเคลื่อนไหวทางสังคมเรียกร้องปฏิรูปการศึกษาปี พ.ศ. 2563. วารสารศาสตร์, 15(2), 101–149.
ชูศักดิ์ บำรุงสุข. (2564). สื่อออนไลน์กับการเคลื่อนไหวทางการเมืองของกลุ่มคนรุ่นใหม่: การใช้ทวิตเตอร์ในการเคลื่อนไหวทางการเมืองของคนรุ่นใหม่. การค้นคว้าอิสระ ปริญญารัฐศาสตรมหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.
พระมหาสถิตย์สุทฺธิมโน (ราชวงศ์), และ วีรนุช พรมจักร. (2568). ขบวนการเคลื่อนไหวทางสังคมการเมืองแบบใหม่ของเยาวชนไทยกรณีศึกษา: 2557–2565. วารสารสังคมศาสตร์และวัฒนธรรม, 9(5), 269–278.
เรียงดาว ทวะชาลี. (2568). บทบาทของขบวนการเคลื่อนไหวทางสังคมต่อการเปลี่ยนแปลงนโยบายรัฐ. วารสารกว๊านพะเยา, 2(3), 24–32.
อรรถพล ทิพย์ดารา, และ ศิวัช ศรีโภคางกุล. (2564). ข้อเรียกร้องและแนวทางการเคลื่อนไหวทางสังคมของกลุ่ม “ประชาชนเบียร์”. วารสารร้อยแก่นสาร, 6(7), 365–375.
อุเชนทร์ เชียงเสน. (2557). ขบวนการเคลื่อนไหวทางสังคมในสังคมไทย. กรุงเทพมหานคร : สำนักพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
Bennett, W. L., & Segerberg, A. (2012). The logic of connective action: Digital media and the personalization of contentious politics. Information, Communication & Society, 15(5), 739 – 768
Buechler, S. M. (1993). Beyond resource mobilization? Emerging trends in social movement theory. The Sociological Quarterly, 34(2), 217–235
Castells, M. (2012). Networks of outrage and hope: Social movements in the internet age. Polity Press.
The Active. [2568]. จากฝูงชนบ้าคลั่ง สู่พลังการต่อรอง “Social Movement”. [ออนไลน์]. แหล่งข้อมูล : https://theactive.thaipbs.or.th/read/social-movement-2.[ วันที่3 พฤศจิกายน 2568].
Poshakrishna, P. (2023). The effect of globalization to local culture in rural society. MCU Haripunchai Review, 7(3), 205–216.
Tilly, C. (1978). From mobilization to revolution. New York: Routledge.
