แนวทางการควบคุมภายในเพื่อเพิ่มประสิทธิภาพการบริหารงานงบประมาณของโรงเรียนขนาดกลางในสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษา เชียงราย เขต 2

Main Article Content

กรกนก กรฐิติปัญญา
ไพรภ รัตนชูวงศ์
สุวดี อุปปินใจ

บทคัดย่อ

การศึกษาอิสระฉบับนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ (1) ศึกษาการควบคุมภายในและประสิทธิภาพในการบริหารงบประมาณของโรงเรียนขนาดกลางในสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาเชียงราย เขต 2 (2) ศึกษาความสัมพันธ์ระหว่างการควบคุมภายในกับประสิทธิภาพการบริหารงบประมาณของโรงเรียนขนาดกลางในสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาเชียงราย เขต 2 (3) ศึกษาแนวปฏิบัติที่เป็นเลิศในการบริหารงบประมาณของโรงเรียนในสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาเชียงราย เขต 2 และ (4) พัฒนาแนวทางการควบคุมภายในเพื่อเสริมสร้างประสิทธิภาพในการบริหารงบประมาณของโรงเรียนขนาดกลางในโรงเรียนขนาดกลางในสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาเชียงราย เขต 2 การวิจัยนี้ใช้กรอบแนวคิดเกี่ยวกับการควบคุมภายใน ซึ่งประกอบด้วย 5 องค์ประกอบ ได้แก่ สภาพแวดล้อมการควบคุม การประเมินความเสี่ยง กิจกรรมการควบคุม ระบบสารสนเทศและการสื่อสาร และกิจกรรมการติดตามผล กลุ่มตัวอย่างที่ใช้ในการวิจัย ได้แก่ ผู้บริหารและครูในโรงเรียนขนาดกลาง จำนวน 132 คน ซึ่งได้มาจากการเลือกแบบเจาะจง (purposive sampling) เครื่องมือที่ใช้ในการเก็บรวบรวมข้อมูล ได้แก่ แบบสอบถามมาตราส่วนประมาณค่า 5 ระดับ ซึ่งมีค่าความเชื่อมั่นทั้งฉบับเท่ากับ 0.99 และแบบสัมภาษณ์กึ่งโครงสร้าง การวิเคราะห์ข้อมูลใช้สถิติเชิงพรรณนา ได้แก่ ค่าเฉลี่ย และส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน รวมถึงสถิติเชิงอนุมาน ได้แก่ การวิเคราะห์สัมประสิทธิ์สหสัมพันธ์ของเพียร์สัน และการวิเคราะห์เชิงเนื้อหา (content analysis)


ผลการวิจัยพบว่า 1) การควบคุมภายใน โดยภาพรวมมีการปฏิบัติอยู่ในระดับมาก เรียงลำดับค่าเฉลี่ยสูงสุดไปค่าเฉลี่ยต่ำสุด ดังนี้ ด้านสภาพแวดล้อมการควบคุม ด้านการประเมินความเสี่ยง ด้านกิจกรรมควบคุม ด้านกิจกรรมการติดตามผล และด้านสารสนเทศและการสื่อสารตามลำดับ  ประสิทธิภาพการบริหารงานงบประมาณของโรงเรียนขนาดกลางโดยภาพรวมมีค่าเฉลี่ยอยู่ในระดับมาก เรียงลำดับค่าเฉลี่ยสูงสุดไปค่าเฉลี่ย


ต่ำสุด ดังนี้ ด้านการบริหารการเงิน รองลงมา คือ ด้านการบริหารพัสดุและสินทรัพย์ ด้านการบริหารบัญชี ด้านการจัดทำและเสนอของบประมาณ ด้านการจัดสรรงบประมาณ ด้านการตรวจสอบภายใน ลำดับสุดท้ายคือ ด้านการระดมทรัพยากร 2) ความสัมพันธ์ระหว่างการควบคุมภายในกับประสิทธิภาพการบริหารงานงบประมาณ โดยภาพรวมมีความสัมพันธ์อยู่ในระดับสูง อย่างมีนัยสําคัญทางสถิติที่ระดับ .01 3) แนวปฏิบัติที่เป็นเลิศในการบริหารงานงบประมาณที่นำแนวทางการควบคุมภายในมาช่วยเพิ่มประสิทธิภาพใน
การบริหารงานงบประมาณที่เน้นความโปร่งใสและความรับผิดชอบ การวางแผนงบประมาณที่ชัดเจน การประเมินความเสี่ยงอย่างต่อเนื่อง การใช้เทคโนโลยีในการติดตามการใช้จ่ายงบประมาณและระบบติดตามผลการใช้จ่ายเพื่อเพิ่มประสิทธิภาพในการบริหารงบประมาณ และ 4) แนวทางการควบคุมภายในเพื่อเพิ่มประสิทธิภาพการบริหารงานงบประมาณของโรงเรียนขนาดกลาง พบว่า ควรเน้นการสร้างวัฒนธรรมองค์กรที่โปร่งใสและรับผิดชอบ พร้อมเสริมสร้างการมีส่วนร่วมของบุคลากรและชุมชนในการตัดสินใจงบประมาณ ควรมีการวิเคราะห์และติดตามปัจจัยเสี่ยงอย่างต่อเนื่อง ใช้เทคโนโลยีในการควบคุมงบประมาณเพื่อเพิ่มความโปร่งใสและลดข้อผิดพลาด การสื่อสารต้องโปร่งใสและมีช่องทางที่หลากหลายในการเผยแพร่ข้อมูลการใช้จ่าย และควรใช้ตัวชี้วัดที่ชัดเจนในการติดตามเพื่อประเมินผลการดำเนินงานและปรับปรุงการบริหารงบประมาณอย่างสม่ำเสมอ

Article Details

รูปแบบการอ้างอิง
กรฐิติปัญญา ก., ไพรภ รัตนชูวงศ์, & สุวดี อุปปินใจ. (2025). แนวทางการควบคุมภายในเพื่อเพิ่มประสิทธิภาพการบริหารงานงบประมาณของโรงเรียนขนาดกลางในสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษา เชียงราย เขต 2. วารสารวิทยาลัยสงฆ์นครลำปาง, 14(2), 17–37. สืบค้น จาก https://so04.tci-thaijo.org/index.php/NBJ/article/view/278204
ประเภทบทความ
บทความวิจัย

เอกสารอ้างอิง

Chiang Rai Primary Educational Service Area Office 2. (2022). Annual performance report for the fiscal year 2023. Chiang Rai: Chiang Rai

Primary Educational Service Area Office 2.

COSO. (2013). Internal control – Integrated framework. Retrieved from

https://www.coso.org/_files/ugd/3059fc_1df7d5dd38074006bce8fdf621a942cf.pdf

Jansamut, S. (2021). The application of internal control in medium-sized schools: Approaches and impacts. Journal of Education and

Development, 18(2), 45-63.

Ministry of Finance. (2018). Criteria of the Ministry of Finance on internal control of government agencies B.E. 2561. Bangkok: Ministry

of Finance.

Phumworanan, K. (2020). Principles of budget management in government organizations. Journal of Management Administration,

(2), 123-140.

Srisawang, P., & Ussahawanitchakit, P. (2021). Internal control quality, budgetary control effectiveness, and organizational performance:

Evidence from Thai public sector organizations. Journal of Accounting and Finance, 21(3), 45-59.

Thammavong, S., & Phongpanich, V. (2022). The role of internal control in enhancing budgetary discipline: A case study of Lao

governmental agencies. Journal of Public Administration and Governance, 12(1), 101-115.

Uppinjai, S. (2022). Budget management, finance, and general administration. Chiang Rai: Pi & Nong Printing.

Wattana, A., & Mattima, K. (2024). Internal control and internal audit affecting the efficiency of education institution budget

management under the jurisdiction of the educational service area office, Ministry of Education. Journal of Management Science

Sakon Nakhon Rajabhat University, 4(3), 803-818.