การบูรณาการหลักพุทธธรรมเพื่อส่งเสริมการมีส่วนร่วมทางการเมืองภาคพลเมืองในการขึ้นทะเบียนพื้นที่ชุ่มน้ำที่มีความสำคัญระหว่างประเทศ: กรณีศึกษาลุ่มน้ำอิงตอนล่าง จังหวัดเชียงราย

บทคัดย่อ

บทความวิจัยมีวัตถุประสงค์เพื่อ 1.ศึกษากระบวนการการมีส่วนร่วมทางการเมืองภาคพลเมืองในการขึ้นทะเบียนพื้นที่ชุ่มน้ำ 2. ศึกษารูปแบบการมีส่วนร่วมทางการเมืองภาคพลเมืองในการขึ้นทะเบียนพื้นที่ชุ่มน้ำ และ 3. ประยุกต์หลักสังคหวัตถุ 4 ในการส่งเสริมการมีส่วนร่วมทางการเมืองภาคพลเมืองในการขึ้นทะเบียนพื้นที่ชุ่มน้ำที่มีความสำคัญระหว่างประเทศ ในลุ่มน้ำอิงตอนล่าง จังหวัดเชียงราย เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ เครื่องมือที่ใช้คือ แนวคำถามในการสัมภาษณ์และสนทนากลุ่ม เก็บรวบรวมข้อมูลโดยการสัมภาษณ์ และสนทนากลุ่มผู้ให้ข้อมูลสำคัญ 25 คน รวมทั้งมีส่วนร่วมในกิจกรรมการขึ้นทะเบียนพื้นที่ชุ่มน้ำ การวิเคราะห์ข้อมูลเป็นการวิเคราะห์เนื้อหา
ผลการวิจัยพบว่า 1. กระบวนการการมีส่วนร่วมทางการเมืองภาคพลเมืองในการขึ้นทะเบียนพื้นที่ชุ่มน้ำที่มีความสำคัญระหว่างประเทศ 1) การตัดสินใจ คนในชุมชนเข้าร่วมเวทีสาธารณะ เพื่อแสดงความคิดเห็นต่อแผนขึ้นทะเบียนพื้นที่ชุ่มน้ำ มีตัวแทนเป็นคณะทำงานกับภาครัฐในการให้ข้อมูลของพื้นที่ชุ่มน้ำ 2) การปฏิบัติ คนในชุมชนมีส่วนร่วมในการเก็บข้อมูล ร่วมกันจัดกิจกรรมการอนุรักษ์ รณรงค์เพื่อสร้างความเข้าใจต่อสังคม 3) การรับผลประโยชน์ คนในชุมชนมีส่วนร่วมในอนุรักษ์พื้นที่ชุ่มน้ำ ได้รับประโยชน์ด้านเศรษฐกิจ การท่องเที่ยวเชิงนิเวศ การได้รับรางวัลการอนุรักษ์ระดับชาติและนานาชาติ และ 4) การประเมินผล คนในชุมชนได้มีส่วนร่วมในการติดตามสถานการณ์การขึ้นทะเบียนพื้นที่ชุ่มน้ำ และเสนอแนวทางการพัฒนาพื้นที่ชุ่มน้ำ 2. รูปแบบการมีส่วนร่วมทางการเมืองภาคพลเมืองในการขึ้นทะเบียนพื้นที่ชุ่มน้ำที่มีความสำคัญระหว่างประเทศ 1) รูปแบบทางตรง ประชาชนได้มีอำนาจโดยตรงต่อการเสนอนโยบายขึ้นทะเบียนพื้นที่ชุ่มน้ำ การแสดงความคิดเห็น การอนุรักษ์ การตรวจสอบ การผลักดันเชิงนโยบาย 2) รูปแบบทางอ้อม ประชาชนนำมติร่วมของชุมชนเพื่อขึ้นทะเบียนพื้นที่ชุ่มน้ำนำเสนอต่อภาครัฐเพื่อผลักดันให้มีการขึ้นทะเบียนพื้นที่ชุ่มน้ำ 3) รูปแบบการมีส่วนร่วม ประชาชนมีสิทธิในการจัดการพื้นที่ชุ่มน้ำ มีส่วนร่วมในการจัดการพื้นที่ชุ่มน้ำทุกขั้นตอน และ 4) รูปแบบการปรึกษาหารือ มีช่องทางสื่อสารหลากหลาย เปิดพื้นที่ให้มีการถกเถียงจากหลายภาคส่วน เพื่อหาฉันทามติร่วม และ 3. การประยุกต์หลักสังคหวัตถุ 4 ในการส่งเสริมการมีส่วนร่วมทางการเมืองภาคพลเมืองในการขึ้นทะเบียนพื้นที่ชุ่มน้ำที่มีความสำคัญระหว่างประเทศ 1) การให้ การเสียสละ หรือการเอื้อเฟื้อ แบ่งปันเพื่อประโยชน์แก่บุคคลอื่น 2) การพูดจาด้วยถ้อยคำที่ไพเราะ อ่อนหวาน พูดด้วยความจริงใจ ให้เกิดไมตรี น่านับถือ ไม่พูดก้าวร้าว พูดในสิ่งที่เป็นประโยชน์ตามกาลเทศะ 3) การประพฤติในสิ่งที่เป็นประโยชน์แก่ผู้อื่น และ 4) การไม่เลือกปฏิบัติ มีความเป็นธรรม และให้ความสมอภาคกับทุกคน