การสนทนากลุ่ม การสัมภาษณ์กลุ่ม และการสัมมนาอิงผู้เชียวชาญ: ก้าวสู่มิติใหม่ของการวิจัยเชิงลึก
DOI:
https://doi.org/10.14456/rc-sdj.2026.2คำสำคัญ:
การสนทนากลุ่ม, การสัมภาษณ์กลุ่ม, การสัมมนาอิงผู้เชี่ยวชาญ, การวิจัยเชิงคุณภาพ, นวัตกรรมการวิจัยยุคดิจิทัลบทคัดย่อ
บทนำ: การวิจัยเชิงคุณภาพเป็นระเบียบวิธีที่มีความสำคัญอย่างยิ่งในการทำความเข้าใจพฤติกรรมมนุษย์และปรากฏการณ์ทางสังคมที่มีความซับซ้อนในสาขาสังคมศาสตร์และมนุษยศาสตร์ ในขณะที่ความท้าทายทางการวิจัยมีความหลากหลายมากขึ้น การพัฒนาและปรับปรุงระเบียบวิธีวิจัยขั้นสูงจึงเป็นสิ่งจำเป็น บทความนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อนำเสนอและวิเคราะห์เครื่องมือวิจัยเชิงคุณภาพที่สำคัญ 3 ประเภท ได้แก่ การสนทนากลุ่ม (Focus Group Discussion: FGD) การสัมภาษณ์กลุ่ม (Focus Group Interview: FGI) และการสัมมนาอิงผู้เชี่ยวชาญ (Connoisseurship) รวมถึงพัฒนาการและการ
บูรณาการเชิงกลยุทธ์ในยุคดิจิทัล
เนื้อเรื่อง: บทความนี้วิเคราะห์ความหมาย กระบวนการดำเนินงานที่เป็นระบบ จุดเด่น และความเหมาะสมตามบริบทของแต่ละวิธีอย่างละเอียด โดยชี้ให้เห็นว่า FGD เป็นเครื่องมือที่มีประสิทธิภาพในการรวบรวมมุมมองที่หลากหลายผ่านการสนทนาแบบเปิดกว้าง เหมาะสำหรับการศึกษาประเด็นทางสังคมในวงกว้าง ในทางกลับกัน FGI ใช้แนวทางที่มีโครงสร้างรัดกุมกว่า ซึ่งเอื้อต่อการเจาะลึกในประเด็นเฉพาะเจาะจง ส่วน Connoisseurship อาศัยวิจารณญาณที่ผ่านการกลั่นกรองของผู้เชี่ยวชาญเพื่อสร้างข้อสรุปที่มีความน่าเชื่อถือและความลึกซึ้งเชิงวิเคราะห์ขั้นสูง นอกจากนี้ บทความยังพิจารณาถึงการบูรณาการเครื่องมือแบบดั้งเดิมเหล่านี้เข้ากับความก้าวหน้าทางเทคโนโลยีสมัยใหม่ โดยเฉพาะอย่างยิ่งการนำปัญญาประดิษฐ์ (AI) มาใช้ในการถอดความและสกัดแก่นเรื่องแบบเรียลไทม์ รวมถึงเทคโนโลยีเสมือนจริง (VR) เพื่อสร้างสภาพแวดล้อมจำลอง ซึ่งช่วยเพิ่มประสิทธิภาพในการเก็บรวบรวมข้อมูล เร่งกระบวนการวิเคราะห์ และยกระดับความแม่นยำในการตีความ
ส่วนสรุปสำคัญ: ผลการศึกษาชี้ให้เห็นอย่างชัดเจนว่า การใช้เครื่องมือที่มีเอกลักษณ์เหล่านี้ ไม่ว่าจะเป็นการใช้แบบเดี่ยวหรือผสมผสานกันอย่างมียุทธศาสตร์ จะช่วยให้ผลลัพธ์ของการวิจัยมีความครอบคลุม ลึกซึ้ง และหนักแน่นมากยิ่งขึ้น การบูรณาการนวัตกรรมดิจิทัลที่ทันสมัยอย่างเป็นระบบช่วยลดข้อจำกัดของระเบียบวิธีแบบดั้งเดิม ส่งผลให้ประสิทธิภาพการวิจัยเพิ่มขึ้น ข้อมูลมีความตรงและน่าเชื่อถือ ตลอดจนขยายขีดความสามารถในการวิจัยเชิงคุณภาพในปัจจุบันให้ครอบคลุมบริบทที่กว้างขึ้น
องค์ความรู้: ข้อมูลเชิงลึกที่สำคัญจากบทความนี้ช่วยเสริมสร้างศักยภาพให้นักวิจัยและผู้ปฏิบัติงานยุคใหม่สามารถเลือก ปรับใช้ และบูรณาการระเบียบวิธีเหล่านี้ได้อย่างเหมาะสม พร้อมทั้งรับมือกับการเปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็วของเทคโนโลยี องค์ความรู้ที่ถูกสังเคราะห์ขึ้นนี้เป็นรากฐานสำคัญในการสนับสนุนการตัดสินใจที่อิงหลักฐานเชิงประจักษ์ (Evidence-based decision-making)
ด้วยเหตุนี้ แนวทางดังกล่าวจึงสามารถนำไปประยุกต์ใช้ได้จริงในหลากหลายสาขาวิชาการและวิชาชีพ โดยเฉพาะอย่างยิ่งการมีส่วนช่วยในการพัฒนานโยบายเชิงกลยุทธ์ การวางแผนการศึกษา และการศึกษาชุมชนที่มีความซับซ้อน
เอกสารอ้างอิง
Braun, V., & Clarke, V. (2006). Using thematic analysis in psychology. Qualitative Research in Psychology, 3(2), 77-101. https://doi.org/10.1191/1478088706qp063oa
Creswell, J. W. (2013). Qualitative inquiry and research design: Choosing among five approaches (3rd ed.). SAGE Publications.
Creswell, J. W., & Poth, C. N. (2018). Qualitative inquiry and research design: Choosing among five approaches (4th ed.). SAGE Publications.
Denzin, N. K., & Lincoln, Y. S. (2018). The SAGE handbook of qualitative research (5th ed.). SAGE Publications.
Eamtip, M. (2022). Focus group discussion: Qualitative data collection technique. Journal of Liberal Arts and Service Industry, 5(1), 96-104. (In Thai)
https://so01.tci-thaijo.org/index.php/JLASI/article/view/250740
Isarapreeda, W. (2022). Online Focus Group Discussion: Qualitative Data Collection Technique in the Era of Social Distancing the Online Focus Group Discussion: Qualitative Data Collection Technique During the Period of Social Distancing. ARU Research Journal Humanities and Social Sciences, 9(1), 135–148. (In Thai) https://so01.tci-thaijo.org/index.php/rdi-aru/article/view/249759
Krueger, R. A., & Casey, M. A. (2015). Focus groups: A practical guide for applied research (5th ed.). SAGE Publications.
Morgan, D. L. (1997). Focus groups as qualitative research (2nd ed.). SAGE Publications. https://doi.org/10.4135/9781412984287
Pinthapataya, S. (2024). Literature: Indicators of The Value of Research/Dissertation. Journal of Business and Industrial Development, 3(3), 1–2. (In Thai)
https://so15.tci-thaijo.org/index.php/Journalbid/article/view/402
Teerawithayaler, P. & Chumkaew, S. (2024). Evaluation of Management Styles through Expert Seminar Methods (Connoisseurship) in Educational Administration Research. Journal of Teacher Professional Development, 5(3), 15-28. (In Thai)
https://ph02.tci-thaijo.org/index.php/withayajarnjournal/article/view/255407


