บทบาททางสังคมของโทะชิโยะริ (年寄) ในฐานะผู้นำพิธีกรรมในช่วงกลางสมัยเอโดะ: วิเคราะห์เกี่ยวกับงานเทศกาลทะอะโซะบิ (田遊び)

Article Sidebar

PDF
เผยแพร่แล้ว: ธ.ค. 30, 2017
DOI: https://doi.org/10.14456/jsnjournal.2017.20
คำสำคัญ:
โทะชิโยะริ เทศกาลทะอะโซะบิ คติชนวิทยากับประวัติศาสตร์ ลำดับชั้นทางสังคม ผู้นำพิธีกรรมในสมัยเอโดะ

Main Article Content

เรียวตะ วาคาโซเนะ
คณะมนุษยศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่

บทคัดย่อ

งานวิจัยนี้มีจุดประสงค์ที่จะศึกษาบทบาททางสังคมของโทะชิโยะริ (年寄) ในช่วงกลางของสมัยเอโดะ เนื่องจากมีงานวิจัยกล่าวว่าเมื่อมีการแต่งตั้งนะนุชิ (名主) ขึ้นเป็นผู้ใหญ่บ้านแล้วทำให้โทะชิโยะริซึ่งเดิมเคยเป็นผู้นำหมู่บ้านมีบทบาทลดลง เป็นเพียงผู้นำประกอบพิธีกรรมในงานเทศกาลของหมู่บ้านเท่านั้น แต่อย่างไรก็ตาม พิธีกรรมในเทศกาลมีความเกี่ยวข้องกับการจัดระเบียบในสังคม การเป็นผู้นำพิธีกรรมนั้นจึงหมายถึงการมีสถานะภาพทางสังคมที่มีอำนาจในการควบคุมสังคม หมายความว่าบทบาททางสังคมของโทะชิโยะริในช่วงกลางสมัยเอโดะนั้น ไม่ได้ลดน้อยลงแต่อย่างใด งานวิจัยนี้เป็นการศึกษางานเทศกาลทะอะโซะบิ (田遊び) โดยใช้แนวคิดทางคติชนวิทยาควบคู่กับแนวคิดทางประวัติศาสตร์วิเคราะห์บทบาททางสังคมของโทะชิโยะริ โดยใช้เอกสารขั้นต้นจากบ้านของยะสุอิ (安井) ที่เป็นนะนุชิของหมู่บ้านโทะคุมะรุในสมัยเอโดะ

Article Details

ฉบับ
ปีที่ 7 ฉบับที่ 2 (2017): กรกฎาคม-ธันวาคม 2560
ประเภทบทความ
บทความวิจัยและบทความวิชาการ

ข้อความและข้อคิดเห็นต่างๆ ในบทความเป็นของผู้เขียนบทความนั้นๆ ไม่ใช่ความเห็นของกองบรรณาธิการหรือของวารสาร jsn Journal

เอกสารอ้างอิง

安藤精一.(1960). 『近世宮座の史的研究』. 東京:吉川弘文館.

新井恒易.(1970). 『中世芸能の研究』. 東京:新読書社.

エドワード .P.トムスン (E.P. Thompson). (1982). 「ラフミュージック」 二宮宏之 ・ 樺山紘一・福井憲彦(編).『魔女とシャリヴァリ』(79-138).東京:新評論.

藤木久志.(1998).『戦国の作法』.東京:平凡社 .(初出1987 年).

福田アジオ.(2000).「みやざ 宮座」『日本民俗大辞典』下. 東京:吉川弘文館.

井上智勝.(1997).「地域社会における吉田神道の受容-宗源宣旨の授受を中心に」 『日本史研究』416: 48-66.

________. (2007). 『近世の神社と朝廷権威』. 東京:吉川弘文館.

板橋区立郷土資料館編.(1997). 『田遊び:農耕文化と芸能の世界』.東京:板橋区 立郷土資料館.

勝俣鎮夫.(1996).『戦国時代論』.東京:岩波書店.

大林太良.(1992).『正月の来た道』.東京:小学館.

折口信夫.(1995).「田遊び祭りの概念」『折口信夫全集 3』.東京:中央公論社. (初出 (1929). 『民俗芸術』2 (9) )

澤登寛聡.(2000).「割本制と郷村の自治秩序―寛文・元禄期の武蔵国多摩郡三田領吉野 家の管轄地域を素材として―」『法政史学』54 : 1-47.

________.(2010)『江戸時代自治文化史論―一揆・祭礼の集合心性と地域・国制の秩序』. 東京:法政大学出版局.

諏訪春雄.(1994 a). 『日中比較芸能史』.東京:吉川弘文館.

________. (1994 b).「日中稲作芸能の比較」諏訪春雄・川村湊 (編),『アジア稲作民の 民俗と芸能』(133-156).東京:雄山閣.

薗部寿樹.(1993).「中世村落の諸段階と身分」『歴史学研究』651: 73-82.

________. (2002).『日本中世村落内身分の研究』.東京:校倉書房.

________. (2017).「中世村落史研究と信仰・儀礼―歴史学と民俗学のはざまから― 」 『山形県立米沢女子短期大学生活文化研究所報告』44 : 25-38.

高橋統一.(1978).『宮座の構造と変化―祭祀長老制の社会人類学的研究』.東京:未来社.

高牧実. (1986).『宮座と村落の史的研究』.東京:吉川弘文館.

竹田聴洲. (1977).『村落同族祭祀の研究』.東京:吉川弘文館.

萩原龍夫. (1962).『中世祭祀組織の研究』.東京:吉川弘文館.

原田敏明. (1967).『村祭りと座』.東京:中央公論社.

肥後和男. (1970).『宮座の研究』.東京:弘文堂.

フレイザー.J. G. (2004). 『金枝篇』＜第一巻：呪術と王の起源(上)＞ (The Golden Bough) (神成利男 訳).東京:国書刊行会. (原著1906年)

本田安次. (1967).『田楽・風流1』 . 東京:木耳社.

水本邦彦. (1987).『近世の村社会と国家』.東京:東京大学出版会.

________. (1993).『近世の郷村自治と行政』.東京:東京大学出版会.

宮原浩. (1998). 「幕末期徳丸本村の年中行事 」『板橋区立郷土資料館紀要』12: 29-45.

森岡清美.(1954).「村落の階級構造と宮座」『社会科学論集:東京教育大学文学部紀要』1: 110-161.

Radcliffe-Brown, A. R. (1952). Structure and function in primitive society, essays and addresses; London: Cohen & West.

イヴ=マリ・ベルセ(Yves Marie Berce). (1980).『祭りと叛乱―16～18世紀の民衆意 識―』(井上幸治監訳).東京:新評論.

和歌森太郎.(1953).「宮座の解消過程―奥能登の頭屋制を中心として―」 『日本民俗学』1(2) : 1-17.

若曽根了太「江戸時代前・中期の入会地と地域秩序:武蔵国豊島郡峡田領「赤塚郷 六か村」の自治と徳丸原をめぐって 」『法政史学』60 : 82-102.