รัฐอำนาจนิยมกับเศรษฐกิจเสรี : รัฐ ทุน และภาคประชาสังคมกับการพัฒนาเขตเศรษฐกิจพิเศษเชียงแสน จังหวัดเชียงราย

บทคัดย่อ

บทความนี้เป็นการศึกษาเพื่อชี้ให้เห็นถึงความเข้มแข็งของรัฐไทยในการดำเนินนโยบายเขตเศรษฐกิจพิเศษ โดยใช้กรอบแนวคิดเสรีนิยมแบบออร์โด ซึ่งเป็นอีกแง่มุมหนึ่งที่เป็นประเด็นใหม่ซึ่งน่าจะนำมาพิจารณาไว้เป็นอีกหนึ่งทางเลือกสำหรับการพัฒนาเขตเศรษฐกิจพิเศษ การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาบทบาทของรัฐไทยในมิติของความสัมพันธ์ระหว่างรัฐ ทุน และภาคประชาสังคมกับการจัดการเศรษฐกิจเสรีผ่านนโยบายการพัฒนาเขตเศรษฐกิจพิเศษเชียงแสน จังหวัดเชียงราย โดยใช้การวิจัยเชิงคุณภาพ เก็บรวบรวมข้อมูลผ่านการวิจัยเชิงเอกสาร และการสัมภาษณ์เชิงลึกจากบุคคลที่มีส่วนเกี่ยวข้องกับนโยบายการพัฒนาเขตเศรษฐกิจพิเศษเชียงราย ผลการศึกษาพบว่า คำสั่งคณะรักษาความสงบแห่งชาติ กฎหมาย และประกาศต่าง ๆ คือกลไกสำคัญที่รัฐไทยใช้ควบคุมและกำกับการพัฒนาเขตเศรษฐกิจพิเศษ ตั้งแต่การจัดหาที่ดินและการผังเมือง การส่งเสริมการลงทุน และการพัฒนาโครงสร้างพื้นฐาน ซึ่งมุ่งส่งเสริมให้เกิดการลงทุนมากกว่าความชอบธรรมเหนือพื้นที่ประชาสังคม ดังนั้น ความสัมพันธ์จึงมีลักษณะที่รัฐให้การสนับสนุนกลุ่มทุน แต่สำหรับภาคประชาสังคมในพื้นที่นั้นรัฐไม่สามารถทำให้เห็นพ้องและสร้างการยอมรับในนโยบายร่วมกับรัฐ ผลที่เกิดขึ้นสะท้อนให้เห็นถึงความสามารถของรัฐในการผลักดันนโยบายให้ประสบผลสัมฤทธิ์ จำเป็นต้องตระหนักและให้ความสำคัญกับส่วนที่เรียกว่าสังคมเพราะการแข่งขันที่เป็นธรรมสำหรับกลุ่มทุนอาจจะไม่เที่ยงธรรมสำหรับสังคม โดยเฉพาะรัฐที่อ่อนแอไม่สามารถทำหน้าที่เป็นผู้พิทักษ์ตลาดได้อย่างสมบูรณ์