การบังคับตามสิทธิของผู้ทรงสิทธิยึดหน่วงในคดีแพ่ง และกระบวนการล้มละลาย: ศึกษาเปรียบเทียบ ระบบกฎหมายญี่ปุ่นและไทย

บทคัดย่อ

สิทธิของผู้ทรงสิทธิยึดหน่วงตามกฎหมายไทยนั้นได้ถูกบัญญัติไว้ทั้งในประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง และพระราชบัญญัติล้มละลายแต่เมื่อพิจารณาบทบัญญัติดังกล่าว โดยตลอดแล้วพบว่ามีความไม่สอดคล้องกันอยู่ โดยเฉพาะในประเด็นที่ว่าผู้ทรงสิทธิยึดหน่วงนั้นจะมีสิทธิได้รับชำระหนี้ก่อนเจ้าหนี้สามัญ หรือในลำดับเดียวกันกับเจ้าหนี้บุริมสิทธิ หรือเจ้าหนี้มีประกันอื่นหรือไม่อย่างไร กล่าวคือ ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ โดยทั่วไปเจ้าหนี้ผู้ทรงสิทธิยึดหน่วงนั้นไม่มีสิทธิได้รับชำระหนี้ก่อนเจ้าหนี้สามัญหรือเจ้าหนี้บุริมสิทธิแต่อย่างใด เว้นแต่ผู้ทรงสิทธิยึดหน่วงนั้นจะมีสถานะเป็นเจ้าหนี้บุริมสิทธิด้วย อย่างไรก็ตาม ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งกลับมีบทบัญญัติให้ผู้มีสิทธิยึดหน่วงมีสิทธิได้รับชำระหนี้ก่อนเจ้าหนี้รายอื่นซึ่งไม่มีบุริมสิทธิ อีกทั้งพระราชบัญญัติล้มละลายนั้นก็ให้ผู้ทรงสิทธิยึดหน่วงมีสถานะเป็นเจ้าหนี้มีประกันซึ่งเหมือนกับมีสิทธิได้รับชำระหนี้ก่อนเจ้าหนี้ผู้มีบุริมสิทธิตามพระราชบัญญัติล้มละลายซึ่งมีฐานะเป็นเจ้าหนี้บุริมสิทธิตามกฎหมายแพ่งด้วย จึงเกิดความไม่สอดคล้องกันขึ้น ดังนั้น ผู้วิจัยจึงประสงค์จะศึกษาปัญหาดังกล่าว เพื่อแก้ไขความไม่สอดคล้องกัน และสามารถคุ้มครองผลประโยชน์ของเจ้าหนี้ตลอดจนผู้มีส่วนได้เสียอื่น ๆ ที่เกี่ยวข้องในการบังคับคดีแพ่ง และในคดีล้มละลายได้อย่างเหมาะสม

ทั้งนี้ เพื่อบรรลุวัตถุประสงค์ดังกล่าว ผู้วิจัยได้ศึกษาวิเคราะห์ถึงความไม่สอดคล้องกันของกฎหมายที่เกี่ยวข้องข้างต้น คำพิพากษาของศาล ตลอดจนแนวคิดทฤษฎีทางวิชาการที่เกี่ยวข้องโดยเปรียบเทียบกับกฎหมายของญี่ปุ่น เนื่องจากในการร่างบทบัญญัติในประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ไทยว่าด้วยสิทธิยึดหน่วงนั้นได้รับอิทธิพลอย่างมากจากประมวลกฎหมายแพ่งญี่ปุ่น นอกจากนี้ ผู้วิจัยยังได้ศึกษาพระราชบัญญัติการบังคับคดีแพ่งญี่ปุ่นและพระราชบัญญัติล้มละลายญี่ปุ่นซึ่งมีบทบัญญัติเกี่ยวกับการบังคับสิทธิของผู้ทรงสิทธิยึดหน่วงในชั้นการบังคับคดีแพ่ง และในคดีล้มละลายเพื่อนำมาใช้เป็นแนวทางในการเสนอแก้ไขประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งไทยและพระราชบัญญัติล้มละลายไทยต่อไป