การประยุกต์หลักนิติธรรมเพื่อสนับสนุนการบริหารกิจการคณะสงฆ์ไทย

บทคัดย่อ

         บทความวิจัยฉบับนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ ๑) ศึกษาแนวคิด ทฤษฎี และหลักนิติธรรมเพื่อการบริหารกิจการคณะสงฆ์ตามกฎหมายคณะสงฆ์ ๒) เพื่อศึกษาการประยุกต์หลักนิติธรรมในการสนับสนุนการบริหารกิจการคณะสงฆ์ และ ๓) เพื่อเสนอรูปแบบการบริหารกิจการคณะสงฆ์ตามกฎหมายคณะสงฆ์ในหลักนิติธรรมของคณะสงฆ์ไทย การวิจัยนี้เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ (Qualitative Research) โดยรวบรวมข้อมูลจากการศึกษาเอกสาร การสัมภาษณ์เชิงลึก (In-depth Interview) ผู้บริหารระดับสูงของคณะสงฆ์ ๖ รูป และการสนทนากลุ่มเฉพาะ (Focus Group Discussion) กับพระสังฆาธิการ ๘ รูป ผลการวิจัยพบว่า หลักนิติธรรมในพระพุทธศาสนาประกอบด้วยหลักพุทธธรรมสำคัญ ๘ ประการ ได้แก่ อธิปไตย ๓, อคติ ๔, พรหมวิหาร ๔, อิทธิบาท ๔, สังคหวัตถุ ๔, สาราณียธรรม ๖, สัปปุริสธรรม ๗ และอปริหานิยธรรม ๗ ซึ่งสามารถนำมาประยุกต์ใช้กับการบริหารกิจการคณะสงฆ์ ๖ ด้านได้อย่างมีประสิทธิภาพ ได้แก่ ด้านการปกครอง การศาสนศึกษา การศึกษาสงเคราะห์ การเผยแผ่ การสาธารณูปการ และการสาธารณสงเคราะห์

         งานวิจัยได้นำเสนอรูปแบบการบริหารกิจการคณะสงฆ์ที่เรียกว่า “6D+3C” โดย 6D หมายถึง ภารกิจทั้ง 6 ด้านที่ขับเคลื่อนด้วยหลักนิติธรรม และ 3C คือปัจจัยสนับสนุน ได้แก่ Competency (ขีดความสามารถ), Compatibles (การเข้ากันได้), และการป้องกัน Corruption (การทุจริต) ซึ่งเป็นองค์ความรู้ใหม่ที่สามารถนำไปพัฒนาระบบการบริหารของคณะสงฆ์ให้เกิดความโปร่งใส ยุติธรรม ทั้งและสอดคล้องพระธรรมวินัยกับยุคสมัย