คุณค่าและอิทธิพลของกลุ่มปราสาทขอมที่มีต่อวิถีชีวิตของคนท้องถิ่นจังหวัดบุรีรัมย์

บทคัดย่อ

การศึกษาวิจัยเรื่อง “คุณค่าและอิทธิพลของกลุ่มปราสาทขอมที่มีต่อวิถีชีวิตของคนท้องถิ่นจังหวัดบุรีรัมย์” มีวัตถุประสงค์เพื่อสำรวจโบราณสถานกลุ่มปราสาทขอมในเขตจังหวัดบุรีรัมย์ วิเคราะห์คุณค่าและอิทธิพลของกลุ่มปราสาทขอมที่มีต่อชุมชนในจังหวัดบุรีรัมย์ โดยทำการศึกษาสำรวจโบราณสถานกลุ่มปราสาทขอมที่มีอยู่ในจังหวัดบุรีรัมย์จำนวน ๖๙ แห่ง จากนั้นดำเนินการเก็บรวบรวมข้อมูลโดยการสัมภาษณ์เรื่องคุณค่าและอิทธิพลของกลุ่มปราสาทขอมที่มีต่อชุมชนในจังหวัดบุรีรัมย์กับนักวิชาการ เจ้าหน้าที่ผู้ดูแลกลุ่มปราสาทขอม ประชาชน คณะสงฆ์ ข้าราชการ และปราชญ์ท้องถิ่น ด้านคติความเชื่อพบว่า การสร้างปราสาทขอมเริ่มแรกเป็นการสร้างตามคติความเชื่อของศาสนาพราหมณ์ เพื่อเป็นการจำลองจักรวาล โดยเฉพาะเมืองสวรรค์ว่ามีอะไรเป็นส่วนประกอบบ้าง ที่เห็นเด่นชัดคือการจำลองเขาไกรลาสอันเป็นที่ประทับของพระศิวะ หรือเขาพระสุเมรุอันเป็นศูนย์กลางของจักรวาล ซึ่งแต่ละส่วนประกอบแฝงไปด้วยคติความเชื่อ ด้านคุณค่าพบว่า ทำให้เกิดเอกลักษณ์ประจำถิ่นของจังหวัดบุรีรัมย์ ไม่ว่าจะเป็นของที่ระลึก อาคารบ้านเรือน ที่อยู่อาศัย แหล่งเรียนรู้ด้านโบราณสถาน ก่อให้เกิดรายได้เสริมแก่ชุมชน จากการนำเอาเอกลักษณ์ที่โดดเด่นของปราสาทขอมมาสร้างสรรค์งานฝีมือและของที่ระลึก เป็นแหล่งศึกษาเรียนรู้ และแหล่งท่องเที่ยวโบราณสถานทางประวัติศาสตร์ ด้านสังคมและการเมืองนั้นก็มีความสงบสุขเพราะเกิดการเกรงกลัวต่อสิ่งศักดิ์ไม่กล้าทำผิดต่อคำมั่นสัญญาที่ให้ไว้ ต่อโบราณสถานนั้นๆ ส่วนนักการเมืองยังได้นำไปอ้างเพื่อประโยชน์ทางการเมืองด้วย นอกจากนั้นความงามจากสถาปัตยกรรมที่สร้างสรรค์ดีแล้วก่อให้เกิดสุนทรียะแก่ผู้พบเห็น ส่วนด้านอิทธิพลพบว่า ทำให้บุคคลยอมปฏิบัติตาม คล้อยตาม เห็นตาม ในสิ่งที่ตนได้พบเห็น มีความเชื่อในความศักดิ์สิทธิ์ สถาปนิกผู้ออกแบบได้นำสถาปัตยกรรมและประติมากรรมของปราสาทขอม ไปออกแบบประยุกต์ใช้ตามอาคาร สถานที่ต่างๆ มากมาย ไม่ว่าจะเป็นบ้าน วัด สถานศึกษา หน่วยงานราชการ ด้านวิถีชีวิตนั้นทำให้บุคคลเว้นข้อห้าม และปฏิบัติตามระเบียบ กฎ กติกา ของสังคมไม่เอาเปรียบคนอื่น และไม่ทำลายสาธารณสมบัติ