การสื่อสารเพื่อการคงอยู่และการเปลี่ยนแปลงคุณค่าประเพณีแห่น้ำช้าง ตำบลนาพูน อำเภอวังชิ้น จังหวัดแพร่

บทคัดย่อ

     การศึกษาครั้งนี้มีวัตถุประสงค์ ๑) เพื่อศึกษาประวัติประเพณีแห่น้ำช้างถึงรูปแบบพิธีกรรม บทบาท องค์ประกอบ หน้าที่ ของประเพณีแห่น้ำช้าง ๒) เพื่อศึกษาลักษณะการเปลี่ยนแปลงรูปแบบพิธีกรรม บทบาท องค์ประกอบ หน้าที่ และปัจจัยที่ส่งผลต่อการเปลี่ยนแปลงรูปแบบพิธีกรรม บทบาท องค์ประกอบ หน้าที่ ตั้งแต่อดีตจนถึงปัจจุบัน โดยใช้วิธีการวิเคราะห์เอกสารที่เกี่ยวข้อง การสังเกตการณ์แบบมีส่วนร่วมและไม่มีส่วนร่วม การสัมภาษณ์แบบเจาะลึก การสัมภาษณ์แบบกลุ่ม กลุ่มเป้าหมายในการศึกษา ได้แก่ กลุ่มผู้ประกอบพิธีกรรมประเพณีแห่น้ำช้าง กลุ่มผู้สูงอายุในชุมชน กลุ่มเยาวชน กลุ่มภายนอกชุมชน ได้แก่ องค์การบริหารส่วนตำบลนาพูน

     ผลการศึกษาพบว่า ประเพณีแห่น้ำช้างเป็นประเพณีสำคัญที่จัดขึ้นมาเพื่อขอขมาช้างที่เคยใช้คำพูดหยาบคาย บังคับใช้งาน และยังเป็นประเพณีเพื่อระลึกถึงบุญคุณของบรรพบุรุษที่ล่วงลับไปแล้ว เพื่อให้แนวทางในการเพาะปลูกพืชผลในแต่ละปี ประเพณีนี้จัดขึ้นในช่วงเดือนเมษายนของทุกปี หน้าที่ของประเพณีแห่น้ำช้างคือ ทำหน้าที่ระดมพลังชุมชน สืบทอดความเชื่อ สร้างความสามัคคีเป็นปึกแผ่น สืบทอดอัตลักษณ์ สร้างความมั่นคงในจิตใจ ความบันเทิง เป็นต้น ปัจจัยที่ทำให้เกิดการเปลี่ยนแปลงของประเพณีแห่น้ำช้างคือ ปัจจัยด้านเทคโนโลยี ประกอบอาชีพ การเมืองท้องถิ่น การท่องเที่ยวและวัฒนธรรม โดยมีแนวทางในการฟื้นฟูและอนุรักษ์คือ จัดทำประวัติและขั้นตอนประเพณีแห่น้ำช้าง ในรูปแบบหนังสือแล้วนำไปมอบให้ห้องสมุดโรงเรียน เพื่อให้นักเรียน เยาวชน ได้ศึกษาและเก็บไว้ยังศูนย์วัฒนธรรมจังหวัดแพร่ รวมถึงการจัดกิจกรรมที่ให้เยาวชนได้มีส่วนร่วมพิธีกรรมได้ตามความถนัด ส่งเสริมประชาสัมพันธ์ให้แก่ชุมชนอื่นๆเข้ามาร่วมประเพณีและนำไปเป็นตัวอย่างประเพณีแก่ชุมชนอื่นๆ บทความนี้นำเสนอเกี่ยวกับการเปลี่ยนแปลงของพิธีกรรมแห่น้ำช้างตั้งแต่อดีตจนถึงปัจจุบันที่ชาวชนชุนนาพูนร่วมกันรักษาไว้ แต่ยังคงรักษาการเคารพนับถือช้าง บรรพบุรุษ นับถือผี ซึ่งเป็นความเชื่อของชาวบ้านตลอดมา เพื่อให้เกิดความสงบสุข ผี คน อยู่ร่วมกันอย่างมีความสุข และเคารพซึ่งกันและกัน บทความชิ้นนี้เป็นส่วนหนึ่งของวิทยานิพนธ์เรื่อง การสื่อสารเพื่อการคงอยู่และการเปลี่ยนแปลงคุณค่าประเพณีแห่น้ำช้าง ตำบลนาพูน อำเภอวังชิ้น จังหวัดแพร่