พระสงฆ์เป็นโจทก์ฟ้อง : ยึดพระวินัยหรือยึดกฎหมายบ้านเมือง

บทคัดย่อ

บทความนี้มุ่งวิเคราะห์ประเด็นที่เกี่ยวกับพระสงฆ์ในประเทศไทย ซึ่งได้สิทธิฟ้องคดีเช่นเดียวกันกับบุคคลทั่วไป ทำให้พระสงฆ์เป็นบุคคลสองสถานภาพไปโดยปริยาย สถานภาพที่หนึ่งนั้นพระสงฆ์เป็นพลเมืองที่ต้องตกอยู่ในการบังคับควบคุมโดยกฎหมาย ทั้งกฎหมายของบ้านเมืองและกฎหมายของพระสงฆ์ เมื่อพระสงฆ์ได้สิทธิที่จะฟ้องคดีได้จึงเท่ากับพระสงฆ์ “ใช้สิทธิและเสรีภาพ” เฉกเช่นเดียวกับพลเมืองทั่วไปที่ต้องเข้าใจและยอมรับกติกาของสังคม อีกสถานภาพหนึ่งคือพระสงฆ์เป็นภิกษุในพระพุทธ-ศาสนา ซึ่งต้องรักษาจริยาปฏิบัติให้เป็นไปตามพระธรรมวินัย หรือได้รับการควบคุมแบบจารีตที่มีลักษณะจำเพาะในตัวเอง สถานภาพหลังนี้มุ่งให้ภิกษุเข้าใจวัตถุประสงค์ดั้งเดิมมากกว่าคือการรักษา “ศรัทธาและการปฏิบัติศาสนา” กล่าวคือการสละโลกียสุขเข้าสู่โลกุตตรสุข ดังนั้น การที่พระสงฆ์ใช้สิทธิฟ้องให้เป็นคดีทางโลก จึงต้องมีข้อพิจารณาในหลายแง่มุมคือต้องคำนึงทั้งสถานภาพทางโลกและสถานภาพทางธรรม หากตระหนักในสถานภาพทางธรรมก็จะยึดประโยชน์ตามพระธรรมวินัยก่อน แต่หากมุ่งรักษาสถานภาพทางโลกก็ให้คำนึงถึงผลเสียหายที่เกิดแก่พระศาสนาในภาพรวมด้วย