การศึกษาทฤษฎีเศรษฐกิจพอเพียงตามแนวคิด ในพระสุตตันตปิฎก ของพระพุทธศาสนาเถรวาท

บทคัดย่อ

รายงานวิจัยเรื่องนี้มีวัตถุประสงค์ เพื่อการศึกษาทฤษฎีเศรษฐกิจพอเพียงตามแนวคิดในพระสุตตันตปิฎกของพระพุทธศาสนาเถรวาท โดยศึกษาจากพระไตรปิฎก เอกสารทางวิชาการ และงานวิจัยเกี่ยวข้องกับเรื่องนี้  ผลการศึกษาวิจัยพบว่า      การศึกษาทฤษฎีเศรษฐกิจพอเพียงตามแนวคิดในพระสุตตันตปิฎกของพระพุทธศาสนาเถรวาท หลักพระสุตตันตปิฎกของพระพุทธศาสนาเถรวาทมีจำนวนมากแต่ในที่นี้ยกมาพอเป็นสังเขป ดังนี้คือพระสูตรที่ ๑ ว่าด้วยอานัณยสูตร พระสูตรที่ ๒ ว่าด้วยทีฆชาณุสูตรและพระสูตรที่ ๓ ว่าด้วยกุลสูตรเป็นต้น  พระสูตรทั้งหมดที่กล่าวมานี้สามารถสรุปลงในหลักมัชฌิมาปฏิปทาในการดำเนินชีวิต คือ ดำเนินตามอริยมรรคมีองค์ ๘ ซึ่งพระพุทธองค์ทรงแสดงความหมายของสายกลาง หรือมัชฌิมาปฏิปทาไว้ในปฐมเทศนาว่า  ได้แก่  การไม่ลุ่มหลง  ไม่หมกมุ่น  ไม่มัวเมา  ไม่ประมาท ไม่โลภมากและไม่เบียดเบียนผู้อื่นพึงหลีกเลี่ยงส่วนสุดโต่ง  ๒  อย่าง คือ (๑) กามสุขัลลิกานุโยค  การหลงมัวเมาในเรื่อง  กามสุข  (ประพฤติหย่อนเกินไป) (๒) อัตตกิลมัตถานุโยค การทรมานตนให้ลำบาก (เคร่งครัดเกินไป)  เพื่อให้ดำเนินตามทางสายกลางได้แก่ พระอริยมรรคมีองค์ ๘ หรือเรียกว่า มัชฌิมาปฏิปทาเป็นทางสายกลาง เป็นทางปฏิบัติให้ถึงความดับทุกข์ ซึ่งสามารถสรุปลงได้ในไตรสิกขา  คือ  ศีลสิกขา  จิตสิกขาและปัญญาสิกขา ดังนั้น ทฤษฎีเศรษฐกิจพอเพียงตามแนวคิดในพระสุตตันตปิฎกของพระพุทธศาสนาเถรวาทเป็นแนวทางดำเนินชีวิต มีความเข้าใจสิ่งต่างๆอย่างเป็นบูรณาการที่นำไปใช้ในชีวิตประจำวันดำเนินชีวิตแบบพอมีพอกินพอใช้และสุจริตเป็นสัมมาอาชีวะก่อนเป็นเบื้องต้นแล้วค่อยพัฒนาไปสู่การกินดี อยู่ดีเป็นลำดับต่อไป เศรษฐกิจพอเพียงจึงปรัชญาหรือแนวคิดโดยมีหลักการและอุดมการณ์ที่จะช่วยพัฒนาชีวิตมนุษย์และสังคมโลกให้มุ่งไปสู่ความยั่งยืนด้วยการรู้ตนเอง เพื่อตนเอง พอเพียง  มีเหตุผลและพอประมาณ ดุลยภาพที่เกิดจากเศรษฐกิจพอเพียง จะทำให้สังคมประสบกับสันติสุขอย่างแท้จริงได้ในที่สุด