การพัฒนาวิธีการสอนพระปริยัติธรรมตามหลักทศพลญาณ

บทคัดย่อ

การวิจัยเรื่องนี้มีวัตถุประสงค์ ๓ ประการ ได้แก่ (๑) เพื่อศึกษาสภาพปัจจุบันและปัญหาของการเรียนการสอนพระปริยัติธรรม (๒) เพื่อพัฒนาวิธีการสอนพระปริยัติธรรมตามหลักทศพลญาณ (๓) เพื่อประยุกต์ใช้วิธีการสอนพระปริยัติธรรมตามหลักทศพลญาณ เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ ผลการวิจัยพบว่า ด้านสภาพปัจจุบันและปัญหาของการเรียนการสอน พบว่า (๑) ด้านเนื้อหาหลักสูตร ภาษาที่ใช้ในเป็นภาษาที่เก่าเข้าใจได้ยาก เน้นการท่องจำมากกว่าความเข้าใจ และขาดการประยุกต์ใช้  (๒) ด้านครูสอนพระปริยัติธรรม แผนกบาลี พบว่า ครูสอนยังคงยึดถือการสอนในรูปแบบเดิม ขาดทักษะการสอน เทคนิคการสอนใหม่ ความมั่นคงในหน้าที่การงานหรือผลการตอบแทนขึ้นอยู่กับสำนักเรียน และ (๓) ด้านผู้เรียน พบว่า จำนวนพระภิกษุสามเณรมีความสนใจในการศึกษาพระปริยัติธรรม แผนกบาลี มีจำนวนลดน้อยลง สืบเนื่องจากการศึกษาเปิดกว้างขึ้น มีหลายช่องทางให้เลือกศึกษา ด้านการพัฒนาวิธีการสอน พบว่า  ประกอบด้วย ๑) ฐานาฐานญาณ คือ ครูสอนต้องมีความรู้ ความเข้าใจในเนื้อหาที่การสอนชัดเจน การจัดหลักสูตร กำหนดวัตถุประสงค์ในการสอน  ๒) กรรมวิปากญาณ คือ ผู้สอนมีความเข้าใจพฤติกรรมของผู้เรียน การประเมินผลพฤติกรรมเบื้องต้น Pre-Test การทดสอบก่อนเรียน ๓) สัพพัตถคามินีปฏิปทาญาณ คือ ผู้สอนจะต้องมีศาสตร์การสอน มีกลยุทธ์การสอน มีทักษะ เทคนิคการสอน  ๔) นานาธาตุญาณ คือ ผู้สอนจะต้องมีความรู้ในศาสตร์การสอน มีจิตวิทยาการสอน มีศิลป์ในการสอน เนื้อหาสาระที่จะสอน  ๕) นานาธิมุตติกญาณ คือผู้สอนรู้ถึงศักยภาพ ความสามารถผู้เรียน การดำเนินการสอน การจัดกิจกรรมการเรียนการสอน  ๖) อินทริยปโรปริยัตตญาณ คือ ผู้สอนควรมีการส่งเสริมความคิดริเริ่มสร้างสรรค์ วิเคราะห์ สังเคราะห์ บูรณาการ  ๗) ฌานาทิสังกิเลสาทิญาณ คือ การมีกิจกรรมเร้าให้ผู้เรียนเกิดความสนใจ เรียนด้วยการทำงานเป็นกลุ่ม การแบ่งกลุ่มผู้เรียน กิจกรรมเสริมทักษะ Learning by Doing ๘) ปุพเพนิวาสานุสสติญาณ คือ การเตรียมกระบวนการสอน ควบคุมและตรวจสอบ ประเมินผลหลังการสอน Post-test  ๙) จุตูปปาตญาณ คือ การสร้างบรรยากาศในการเรียน สร้างแรงบันดาลใจ อุดมการณ์ สร้างนวัตกรรมการเรียนการสอน ๑๐) อาสวักขยญาณ คือ วิธีการสอนอย่างเป็นขั้นตอน การวัดและประเมินผล การวิเคราะห์ข้อมูลย้อนกลับ  ด้านการประยุกต์ใช้วิธีการสอนตามหลักทศพลญาณ เป็นหลักการสอนที่ผู้สอนอธิบายความหมายของเนื้อหาและทำความเข้าใจวิธีการสอนด้วยหลักทศพลญาณ ประกอบด้วย เนื้อหาที่สอน ผู้สอน และผู้เรียนโดยบูรณาการกับหลักทศพลญาณ นำมาประยุกต์ใช้ในการจัดการเรียนการสอนพระปริยัติธรรม และเสริมทักษะผู้เรียนและผู้สอนด้วยหลัก TMD