การมีส่วนร่วมของชุมชนในการสร้างเสริมสุขภาพ

บทคัดย่อ

การมีส่วนร่วมของชุมชนในการสร้างเสริมสุขภาพ โดยการวิจัยเชิงคุณภาพ เก็บข้อมูลโดยการสังเกต การสัมภาษณ์เชิงลึก การสนทนากลุ่ม และ การศึกษาเอกสาร  ผู้ให้ข้อมูล 61 คน ได้แก่ ผู้บริหารองค์การบริหารส่วนตำบล(อบต.)   4 คน เจ้าหน้าที่โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบล 2 คน   อาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน(อสม.) 12 คน   แกนนำชุมชน  10 คน ประชาชนกลุ่มเป้าหมายแต่ละหมู่บ้านๆ ละ 5 คน จำนวน 5 หมู่บ้าน  คุณครูและ นักเรียน ในโรงเรียนชุมชนระดับประถมศึกษา จำนวน 7  คน และ ครูผู้ดูแลเด็กศูนย์พัฒนาเด็กเล็ก จำนวน 1 คน การวิเคราะห์ข้อมูลโดยการใช้การวิเคราะห์เชิงเนื้อหา  ผลการศึกษาพบว่าการมีส่วนร่วมของชุมชนในการสร้างเสริมสุขภาพของแต่ละกลุ่มประชากร มี 4 ภาคีหลัก ได้แก่ 1) องค์การบริหารส่วนตำบลสนับสนุนงบประมาณ และการประชาสัมพันธ์ในบางเรื่อง 2) หน่วยงานต่างๆ ในพื้นที่ คือ โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบล เป็นหน่วยงานหลักในการจัดการสร้างกิจกรรม   มีสถานศึกษา 2 ระดับ คือ โรงเรียนประถมศึกษา และ ศูนย์พัฒนาเด็กเล็ก ในการดูแลชีวิตประจำวัน มีกิจกรรมที่จัดการเรียนรู้พร้อมกับการสร้างเสริมสุขภาพ  3) ภาคประชาชนมีอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้านที่เป็นกลไกเชื่อมประสานระหว่างหน่วยงานและ ประชาชน ให้ได้รับข้อมูลข่าวสารในการสร้างเสริมสุขภาพ เป็นแกนนำสร้างเสริมสุขภาพ ชมรมผู้สูอายุเป็นกลุ่มหลักในการสร้างเสริมสุขภาพผู้สูงอายุโดยมีโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพให้คำปรึกษา และ อาสาสมัครป้องกันภัยฝ่ายพลเรือนที่ให้การสร้างเสริมสุขภาพกลุ่มวัยรุ่น และเด็กวัยเรียน และ 4) องค์กรท้องที่ คือ ผู้ใหญ่บ้าน มีบทบาทหลักในการประชาสัมพันธ์ข้อมูล และเป็นแกนนำในการร่วมกิจกรรม  การสร้างเสริมสุขภาพในพื้นที่มีลักษณะ 1) ดำเนินการกิจกรรมที่เป็นบริบทของพื้นที่  และ 2) เป็นการทำงานตามบทบาทหน้าที่ของแต่ละหน่วยงานหลัก  และเป็นไปตามวิถีชีวิตของแต่ละวัย  แต่สำหรับวัยทำงานเป็นวัยที่สร้างรายได้ซึ่งการดำเนินการสร้างเสริมสุขภาพในการมีส่วนร่วมของชุมชนจึงยังต้องการได้รับการจัดการรูปแบบที่เหมาะสม  ดังนั้นการสร้างเสริมสุขภาพในพื้นที่นี้มีหน่วยงานด้านสุขภาพเป็นหลัก และสามารถสร้างการมีส่วนร่วมกับหน่วยงานในพื้นที่ และภาคประชาชนได้ โดยคำนึงถึงวิถีการดำเนินชีวิต และปัจจัยด้านสังคม เศรษฐกิจที่มีความสำคัญต่อการสร้างเสริมสุขภาพ