สุนทรียทัศน์ทางพระพุทธศาสนาบนลวดลายผ้าทอของชาวไททรงดำ

บทคัดย่อ

      สุนทรียทัศน์ทางพระพุทธศาสนาบนลวดลายผ้าทอของชาวไทยทรงดำ เป็นการแสดงออกถึงแนวคิดเรื่องความงดงามที่มองถึงคุณค่าในเรื่องของความดี และความจริงตามที่ปรากฏอยู่บนลวดลายผ้าทออันเป็นลักษณะเฉพาะที่โดดเด่นทางวัฒนธรรมของชาวไททรงดำ ซึ่งอิงอาศัยความงามอยู่กับหลักคุณค่าทางจริยธรรมใน ๒ ระดับ คือ

     ๑. ความงามระดับนามธรรม เน้นความงามของพุทธธรรม ได้แก่ หลักสัจธรรมของชีวิต นับเป็นความงามระดับสูง อาทิ เรื่องกฎธรรมชาติ ความจริงของชีวิต และหนทางการดับทุกข์ที่เรียกว่า หลักอริยสัจ ๔, หลักอิทัปปัจยตา, กฎแห่งกรรม, กฎไตรลักษณ์, ปฏิจจสมุปบาท, สังคหวัตถุ ๔, พรหมวิหาร ๔, อปริหานิยธรรม ๗, สาราณียธรรม ๖, หลักพลีกรรม ๕, ทิศ ๖, มงคล ๓๘, หลักมัชฌิมาปฏิปทา, หลักสันโดษ, หลักไตรลักษณ์, หิริโอตตัปปะ, ความซื่อสัตย์, ความอดทนอดกลั้น, ความสามัคคี, ความอ่อนน้อมถ่อมตน, ความเอื้อเฟื้อเผื่อแผ่, ความเสียสละ, ความเมตตาอารี, ความมีระเบียบวินัย, ความสำรวม และการพึ่งตนเอง ซึ่งสะท้อนผ่านลวดลายบนผืนผ้าทอ คือ ลวดลายพันธุ์พฤกษา ลวดลายสัตว์ ลวดลายสถานที่ และลวดลายสิ่งของเครื่องมือเครื่องใช้

     ๒. ความงามระดับรูปธรรม เป็นความงามทางรูปร่าง และความงามทางสภาพแวดล้อมที่ผู้รังสรรค์ได้ประดิษฐ์คิดขึ้นบนผืนผ้าทอ ได้แก่ การประดิษฐ์ลวดลายพันธุ์พฤกษา ลวดลายสัตว์ ลวดลายสถานที่  และลวดลายสิ่งของเครื่องมือเครื่องใช้ มีการประดับประดาด้วยผ้าเปียวที่มีลักษณะของลวดลายต่างๆ ที่มีความหมายสอดคล้องกับวิถีชีวิตของชาวไททรงดำ ซึ่งมีความเกี่ยวพันกับหลักพระพุทธศาสนา การประดับประดาด้วยกระจกเงากับการแต่งแต้มสีสันที่สะท้อนความหมายความรู้สึกทางอารมณ์ และสื่อความหมายสอดคล้องกับหลักพุทธธรรม ได้แก่ สีครามเข้มหรือสีดำ สีเหลือง สีส้มแสด สีเขียว สีแดงหรือสีแดงเลือดหมู สีขาว