การศึกษาวิเคราะห์หลักธรรมที่ปรากฏในสุวรรณสามชาดก

บทคัดย่อ

     งานวิจัยเชิงเอกสารเรื่อง “การศึกษาวิเคราะห์หลักธรรมที่ปรากฏในสุวรรณสามชาดก” นี้ มีวัตถุประสงค์ ๓ ประการ คือ ๑) เพื่อศึกษาประวัติความเป็นมาสุวรรณสามชาดก ๒) เพื่อศึกษาหลักธรรมที่ปรากฏในสุวรรณสามชาดก และ ๓) เพื่อประยุกต์หลักธรรมในสุวรรณชาดกมาใช้ในสังคมไทย

     ผลการวิจัยพบว่า ประวัติความเป็นมาพระพุทธองค์ทรงยกสุวรรณสามชาดกขึ้นมาเล่าปรารภเหตุที่เกิดขึ้นในการเลี้ยงดูบิดามารดา โดยยกมาตุโปสกสูตรเป็นสูตรเกี่ยวกับการบำรุงบิดามารดาให้ภิกษุฟัง จนทำให้พระภิกษุตัดสินใจไม่ลาสิกขา และพระพุทธองค์ยังทรงสรรเสริญยกย่องสุวรรณสามชาดกเป็นตัวอย่าง ดังเช่นพระองค์ก็เคยเลี้ยงดูมารดาบิดามาแล้วเหมือนกันในอดีตชาติ ในส่วนหลักธรรมในสุวรรณสามชาดกที่ปรากฏได้แก่ หลักกฎแห่งกรรมที่ไม่มีใครหลีกพ้นผลกรรมตามที่กระทำ หลักเมตตาธรรมช่วยทำให้คนในสังคมอยู่ร่วมกันอย่างปกติสุข ไม่เบียดเบียนซึ่งกันและกัน หลักกตัญญูกตเวทิตาธรรมที่เป็นหลักธรรมช่วยเหลือเกื้อกูลกันในยามตกทุกข์ได้ยาก โดยเฉพาะการแสดงความกตัญญูกตเวทีต่อผู้มีพระคุณในยามแก่ชรา และหลักทศพิธราชธรรมที่เป็นหลักธรรมในการปกครองบ้านเมืองให้อยู่เย็นเป็นสุข

     ในส่วนการประยุกต์หลักธรรมในสุวรรณสามชาดกมาใช้ในสังคมไทยนั้น ได้นำหลักธรรมต่างๆ มาส่งเสริมให้บุตรธิดาสำนึกเอาใจใส่ในการบำรุงดูแลบิดามารดา ปลูกฝังให้บุตรธิดารู้จักอ่อนน้อม ถ่อมตน ประพฤติตนเป็นผู้ว่านอนสอนง่าย ไม่หัวดื้อหรือขาดเหตุผล ในหลักทิศ ๖ ได้นำมาเพื่อสร้างความสัมพันธ์ทางสังคม ปลูกฝังให้บุตรธิดารู้จักการทำหน้าที่ของลูกที่ดีว่าควรปฏิบัติตนเช่นใดต่อบุพการีผู้เปรียบดังทิศเบื้องหน้า อีกทั้งหลักสาราณียธรรม ที่นำมาใช้เป็นหลักการอยู่ร่วมกันก็เพื่อปลูกฝังให้บุตรธิดาระลึกถึงบุญคุณของบิดามารดาเคารพนับถือและให้การช่วยเหลือเกื้อกูลบิดามารดา รวมทั้งหลักฆราวาสธรรม ที่นำมาใช้เพื่อปลูกฝังให้บุตรธิดาเห็นคุณค่าความสำคัญของหลักการครองเรือนว่าคฤหัสถ์มีจริยธรรม และหลักการสงเคราะห์ ที่ได้นำมาใช้เพื่อให้รู้จักการแบ่งปันวัตถุสิ่งของและมีน้ำใจต่อกัน ในการคบหาเพื่อนดีและการใช้ชีวิตอย่างเหมาะสมแก่ฐานะพรหมวิหารดำรงตนเหมือนผู้ประเสริฐ