การเสริมสร้างพลังศรัทธาสู่ปัญญา : กรณีศึกษาหลวงพ่อโสธร จังหวัดฉะเชิงเทรา

บทคัดย่อ

      การวิจัยเรื่องการเสริมสร้างพลังศรัทธาสู่ปัญญา : กรณีศึกษาหลวงพ่อโสธร จังหวัดฉะเชิงเทรา มีวัตถุประสงค์ ๓ ข้อ คือ (๑) เพื่อศึกษาแนวคิดและคำสอนเกี่ยวกับศรัทธาและปัญญาในพระพุทธศาสนา (๒) เพื่อศึกษาวิเคราะห์ศรัทธาของประชาชนที่มีต่อหลวงพ่อโสธร จังหวัดฉะเชิงเทรา และ (๓) เพื่อเสนอแนวทางการเสริมสร้างพลังศรัทธาสู่ปัญญาของประชาชนผู้มาสักการะหลวงพ่อโสธร เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ โดยศึกษาข้อมูลจากเอกสารและการสัมภาษณ์เชิงลึก ผู้ให้ข้อมูลสำคัญ ๑๑ รูป/คน

     ผลการวิจัยพบว่า แนวคิดเรื่องความศรัทธาในพระพุทธศาสนามี ๔ ประการ ลักษณะของศรัทธามี ๒ คือ ศรัทธาที่ประกอบด้วยปัญญา และศรัทธาที่ไม่ประกอบด้วยปัญญา ปัญญาคือสัมมาทิฏฐิ มี ๒ อย่าง คือ โลกียสัมมาทิฏฐิ และโลกุตตรสัมมาทิฏฐิ โดยศรัทธาและปัญญาจะเกิดขึ้นได้นั้นต้องอาศัยปัจจัยหลัก ๒ อย่างคือ ปรโตโฆสะ และโยนิโสมนสิการ หลวงพ่อโสธรเป็นพระศักดิ์สิทธิ์คู่บ้านคู่เมืองฉะเชิงเทรามานานกว่า ๒๕๐ ปีประดิษฐานที่วัดโสธรวรารามวรวิหาร

     ประชาชนมีความศรัทธาต่อหลวงพ่อโสธรใน ๔ สถานะ คือ (๑) องค์แทนพระพุทธเจ้า (๒) พ่อที่ดูแลรักษาลูกหลาน (๓) ที่พึ่งทางใจ (๔) พระคู่บ้านคู่เมืองจังหวัดฉะเชิงเทรา โดยส่วนใหญ่จะศรัทธาในฐานะที่เป็นพ่อที่ดูแลรักษาลูกหลาน ประชาชนนิยมขอพรกับหลวงพ่อโสธรในเรื่องการศึกษา สุขภาพ และหน้าที่การงาน เมื่อพรสำเร็จแล้วจึงนำสิ่งของไปแก้บน ส่วนใหญ่เป็นไข่ต้ม ละครรำ และการทำบุญถวายสังฆทานทั่วไป ทั้งนี้ประชาชนที่มาสักการะขอพรหลวงพ่อโสธรล้วนมีศรัทธาเป็นพื้นฐาน ส่วนใหญ่เป็นศรัทธาที่ประกอบด้วยปัญญา คือ มีความเข้าใจว่าการจะขอพรให้สำเร็จนอกจากขอพรจากหลวงพ่อโสธรแล้วตนเองจะต้องมีส่วนในการลงมือทำด้วยตนเอง หลักธรรมที่ส่งเสริมปัญญาคือ ๑) หลักธรรมส่งเสริมด้านการศึกษาใช้หลักอิทธิบาท, ปัญญา และพหูสูต ๒) ด้านสุขภาพ ใช้หลักโภชเนมัตตัญญุตา, อายุสสธรรม และไตรลักษณ์ ๓) ด้านหน้าที่การงาน ใช้หลักอิทธิบาท, อัปปมาทธรรม และสัปปุริสธรรม ๔) ด้านการพึ่งตนเอง ใช้หลักอธิษฐานธรรม, ภาวนา และทิฏฐธัมมิกัตถสังวัตตนิกธรรม