รูปแบบการจัดการสุคติสถานวัดชลประทานรังสฤษดิ์

บทคัดย่อ

บทความวิจัยนี้ เป็นการวิจัยสำรวจวิเคราะห์ สัมภาษณ์เพื่อนำเสนอรูปแบบการจัดงานศพซึ่งแต่ละพื้นที่แตกต่างกันไปตามวัฒนธรรม ความเชื่อ และศาสนา ผู้วิจัยพบว่า รูปแบบการจัดงานศพวัดในเขตกรุงเทพมหานคร มีรูปแบบการจัดงานคล้ายคลึงกัน ในเบื้องต้นพบว่า วัดชลประทานรังสฤษดิ์ ได้มีรูปแบบการจัดการงานศพที่แตกต่างจากรูปแบบการจัดงานศพวัดในเขตกรุงเทพมหานครในบางขั้นตอน ซึ่งการวิจัยครั้งนี้ มีวัตถุประสงค์ ๒ ประการคือ (๑) เพื่อศึกษารูปแบบการจัดการสุคติสถานของวัดในเขตกรุงเทพมหานคร (๒) เพื่อกำหนดรูปแบบการจัดการสุคติสถานของวัดชลประทานรังสฤษดิ์ โดยขั้นตอนการดำเนินงานวิจัยมีทั้งหมด ๒ ระยะ คือ ระยะที่ ๑ สัมภาษณ์เชิงลึกพระภิกษุและเจ้าหน้าที่ผู้มีความเชี่ยวชาญมีหน้าที่รับผิดชอบบริหารจัดการสุคติสถาน จำนวน ๘ ท่าน ระยะที่ ๒ สนทนากลุ่มกับพระภิกษุหรือเจ้าหน้าที่ จำนวน ๔ ท่าน และสัมภาษณ์เชิงลึกเจ้าภาพที่เข้ามารับบริการจัดงานศพ จำนวน ๑๐ ท่าน

         ผลการวิจัยพบว่า รูปแบบการจัดการสุคติสถานของวัดในเขตกรุงเทพมหานคร นั้นมีพิธีกรรมหลักทั้งหมด ๖ ขั้นตอน ได้แก่ พิธีรับศพ พิธีรดน้ำศพ พิธีสวดอภิธรรม พิธีทำบุญเช้า-ทำบุญเพล พิธีฌาปนกิจศพ และพิธีเก็บอัฐิ เมื่อมีผู้เสียชีวิตญาติผู้เสียชีวิตนำใบมรณบัตรมาแสดงและติดต่อขอจองศาลากับทางฌาปนสถาน เพื่อให้จัดรถไปรับศพหรือเจ้าภาพจะนำศพมาเอง เพื่อทำพิธีรดน้ำศพเป็นการขอขมาผู้วายชนม์ครั้งสุดท้ายแล้วรอประกอบพิธีบำเพ็ญกุศลสวดพระอภิธรรมเป็นการอุทิศบุญกุศลให้กับผู้วายชนม์ เมื่อบำเพ็ญกุศลครบกำหนดแล้วจะมีการทำบุญอุทิศถวายภัตตาหาร ทอดผ้าบังสุกุลและกรวดน้ำอุทิศรับพร วันฌาปนกิจนั้นจะมีการเชิญหีบศพเวียนเมรุ ๓ รอบเพื่อรอจุดไฟประชุมเพลิง ในวันรุ่งขึ้นเป็นพิธีเก็บอัฐิ นิมนต์พระสงฆ์สดับปกรณ์แล้วถวายไทยธรรม เจ้าหน้าที่เก็บอัฐิใส่ลุ้งมอบให้เจ้าภาพนำกลับและพบว่า รูปแบบการจัดการสุคติสถานของวัดชลประทานรังสฤษดิ์นั้นเน้นเรื่อง เรียบง่าย ประหยัด ได้ประโยชน์และเกิดปัญญา โดยไม่อนุญาตให้นำพวงหรีดมาร่วมไว้อาลัย ห้ามตั้งอาหารหน้าหีบศพ ไม่อนุญาตให้เลี้ยงอาหารทุกชนิด ไม่มีการนำศพเวียนเมรุ สวดพระอภิธรรมเพียง ๑ จบ ก่อนสวดพระอภิธรรมและก่อนฌาปนกิจศพต้องมีการแสดงปาฐกถาธรรมทุกครั้ง