รูปแบบการกู้ชีพและบรรเทาสาธารณภัยเชิงพุทธบูรณาการ
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ (๑) ศึกษาการดำเนินการกู้ชีพและบรรเทาสาธารณภัย ขององค์กรกู้ชีพและบรรเทาสาธารณภัย (๒) บูรณาการหลักพุทธธรรมและบทบาทพระสงฆ์สาธารณสงเคราะห์ ส่งเสริมการกู้ชีพและบรรเทาสาธารณภัย และ (๓) เสนอรูปแบบการกู้ชีพและบรรเทาสาธารณภัยเชิงพุทธบูรณาการ ศึกษาวิจัยแบบคุณภาพภาคสนาม ด้วยข้อมูลเอกสารปฐมภูมิและทุติยภูมิ เช่น คัมภีร์พระไตรปิฎก คัมภีร์วิสุทธิมรรค หนังสิอ เอกสารวิจัยและวิชาการ และภาคสนามจังหวัดน่าน สัมภาษณ์เชิงลึกรายบุคคล กลุ่มผู้ให้ข้อมูลหลักคือพระสังฆาธิการและผู้แทนองค์กรที่เกี่ยวข้องกับการกู้ชีพและบรรเทาสาธารณภัยทั้งภาครัฐและเอกชน รวบรวมและสังเคราะห์ข้อมูลทั้งหมด วิเคราะห์เนื้อหา นำไปสู่การพัฒนารูปแบบการกู้ชีพและบรรเทาสาธารณภัยบูรณาการหลักพุทธธรรมและบทบาทของพระสงฆ์สาธารณสงเคราะห์ แล้วทดสอบรูปแบบที่ได้ด้วยเทคนิคการสนทนากลุ่มผู้เชี่ยวชาญ
ผลการวิจัยพบว่า (๑) องค์กรกู้ชีพและบรรเทาสาธารณภัยดำเนินการและปฏิบัติงานเกี่ยวกับการเกิด แก่ เจ็บ ตาย ในภาวะฉุกเฉินแข่งกับเวลาเพื่อช่วยชีวิต ภายใต้พระราชบัญญัติป้องกันและบรรเทาสาธารณภัย พ.ศ. ๒๕๕๐ และพระราชบัญญัติการแพทย์ฉุกเฉิน พ.ศ. ๒๕๕๑ ต้องได้รับอนุมัติเป็นหน่วยปฏิบัติการแพทย์ บุคลากรชุดปฏิบัติการฉุกเฉินต้องผ่านการอบรมตามมาตรฐานการแพทย์ฉุกเฉิน (๒) เจตนาหรือกรรม ทั้งกายกรรม วจีกรรม มโนกรรม เป็นเจตสิกคือธรรมประกอบกับจิตที่บูรณาการเข้ากับเจตนาและช่วยครองตน ครองคน ครองงาน และครองการปฏิบัติงานให้ผู้ดำเนินการและปฏิบัติงานกู้ชีพและบรรเทาสาธารณภัย เช่น หิริโอตตัปปะ ภาวนา ๔ พรหมวิหาร ๔ อิทธิบาท ๔ สังคหวัตถุ ๔ ฆราวาสธรรม ๔ อริยทรัพย์ ๗ มรณานุสติ โยนิโสมนสิการ หลักพุทธธรรมเจตนา ๓ คือ บุพเจตนา มุญจนเจตนา และอปรเจตนา รวมถึงการสงเคราะห์ด้านวัตถุและจิตใจของพระสงฆ์สาธารณสงเคราะห์ เป็นแนวทางเดียวกันและสามารถบูรณาการเข้ากับการจัดการความเสี่ยงจากสาธารณภัยแบบองค์รวมเพื่อความปลอดภัยอย่างยั่งยืน ด้วยหลักการ 2P2R (Preparedness, Prevention and Mitigation, Response, Recovery) คือการเตรียมพร้อมและป้องกันลดผลกระทบก่อนเกิดเหตุ การเผชิญเหตุขณะเกิดเหตุ และการเยียวยาฟื้นฟูหลังเกิดเหตุสาธารณภัย (๓) รูปแบบการกู้ชึพและบรรเทาสาธารณภัยเชิงพุทธบูรณาการเป็นรูปแบบเชิงแผนผังของความสัมพันธ์ การประสานงาน และการทำงานร่วมกันในการจัดการความเสี่ยงจากสาธารณภัยแบบองค์รวมด้วยแนวทาง 2P2R กับหลักพุทธธรรมเจตนาหรือกรรมทั้งกาย วาจาและใจ ร่วมกับหิริโอตตัปปะ และสติสัมปชัญญะ ที่เป็นแกนกำกับพฤติกรรม โดยบุพเจตนา มุญจนเจตนา และอปรเจตนา ร่วมกับบทบาทพระสงฆ์สาธารณสงเคราะห์และพระคิลานุปัฏฐาก ทั้งภาวะปกติและภาวะวิกฤต บูรณาการเข้ากับเจตนาของผู้ที่ดำเนินการและปฏิบัติงานกู้ชีพและบรรเทาสาธารณภัย ทั้งในขณะก่อนเกิดเหตุ ขณะเกิดเหตุ และหลังเกิดเหตุสาธารณภัย
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เอกสารอ้างอิง
“ประกาศคณะกรรมการการแพทย์ฉุกเฉิน เรื่อง เกณฑ์มาตรฐานคุณวุฒิฉุกเฉินการแพทย์ (มคฉ.๑) พ.ศ. ๒๕๖๕”. ราชกิจจานุเบกษา ๑๓๙ (พฤษภาคม ๒๕๖๕): ๕.
“ประกาศคณะกรรมการการแพทย์ฉุกเฉิน เรื่อง ประเภท ระดับ อำนาจหน้าที่ ขอบเขต ความรับผิดชอบ หรือข้อจำกัดของผู้ปฏิบัติการในการปฏิบัติการฉุกเฉินตามคำสั่งการแพทย์หรือการอำนวยการ พ.ศ. ๒๕๖๖”. ราชกิจจานุเบกษา ๑๔๐ (กรกฎาคม ๒๕๖๖): ๔๒.
“ประกาศคณะกรรมการการแพทย์ฉุกเฉิน เรื่อง ประเภท ระดับ อำนาจหน้าที่ ขอบเขตความรับผิดชอบ และข้อจำกัดของหน่วยปฏิบัติการ พ.ศ. ๒๕๖๒”.ราชกิจจานุเบกษา ๑๓๖ (มีนาคม ๒๕๖๒): ๒
“ประกาศคณะกรรมการการแพทย์ฉุกเฉิน เรื่องหลักเกณฑ์และเงื่อนไขเกี่ยวกับการปฏิบัติหน้าที่และการกำกับดูแลหน่วยปฏิบัติการแพทย์ พ.ศ. ๒๕๖๔”. ราชกิจจานุเบกษา ๑๓๘ (พฤศจิกายน ๒๕๖๔): ๕๒.
“ประกาศสำนักงานตำรวจแห่งชาติ เรื่อง กำหนดหลักเกณฑ์การขออนุญาตใช้ไฟสัญญาณวับวาบและเสียงสัญญาณ (ฉบับที่ ๓) พ.ศ. ๒๕๕๓”. ราชกิจจานุเบกษา ๑๒๗ (กรกฎาคม ๒๕๕๓): ๔๒.
“พระราชบัญญัติการแพทย์ฉุกเฉิน ๒๕๕๑”. ราชกิจจานุเบกษา ๑๒๕ (มีนาคม ๒๕๕๑): ๒.
“พระราชบัญญัติป้องกันและบรรเทาสาธารณภัย ๒๕๕๐”. ราชกิจจานุเบกษา ๑๒๔ (กันยายน ๒๕๕๐): ๑.
พระพรหมคุณาภรณ์ (ป. อ. ปยุตฺโต), พจนานุกรมพุทธศาสตร์ ฉบับประมวลศัพท์, พิมพ์ครั้งที่ ๑๑. กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพ์มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย, ๒๕๕๐.
พระพุทธโฆสาจารย์, วิสุทธิมรรค, แปลโดย สมเด็จพระพุฒาจารย์ (อาจ อาสภมหาเถระ), พิมพ์ครั้งที่ ๔, กรุงเทพมหานคร: ประยูรวงค์พริ้นติ้ง, ๒๕๓๕.
พระมงคลวชิรากร (บรรณาธิการ), คู่มือการปฏิบัติการฝ่ายสาธารณสงเคราะห์ของมหาเถรสมาคม, สำนักงานฝ่ายสาธารณสงเคราะห์ของมหาเถรสมาคม และสถาบันวิจัยพุทธศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย, ๒๕๖๑.
พระราชวรมุนี (ประยูร ธมฺมจิตฺโต) และคณะ, วิมุตติมรรค แปลจากฉบับภาษาอังกฤษ, พิมพ์ครั้งที่ ๔. กรุงเทพมหานคร: สำนักพิมพ์สยาม, ๒๕๔๑.
พระอุปติสสเถระ, วิมุตติมรรค, พระพรหมบัณฑิต (ประยูร ธมฺมจิตฺโต) แปลจากฉบับภาษาอังกฤษ, พิมพ์ครั้งที่ ๙. กรุงเทพมหานคร: สยามปริทัศน์, ๒๕๕๗.
พินิจ ลาภธนานนท์, ต้นแบบพระสงฆ์สาธารณสงเคราะห์ขับเคลื่อนสังคมสุขภาวะ, สถาบันวิจัยสังคม จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.), นนทบุรี: หจก.นิติธรรมการพิมพ์, ๒๕๖๕.
มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย, พระไตรปิฎกภาษาไทย, ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย, กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพ์มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย, ๒๕๓๙.
รัชพล ศิริรัตน์พิริยะ, “บทบาทพระคิลานุปัฏฐากในการกู้ชีพและบรรเทาสาธารณภัย”, สารนิพนธ์พุทธศาสตรดุษฎีบัณฑิต สาขาวิชาพระพุทธศาสนา, บัณฑิตวิทยาลัย: มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย, ๒๕๖๖.
The Germanwatch Institute, Global Climate Risk Index 2021, [Online]. Source: https://germanwatch.org/en/19777 [July 4, 2022].
กรมป้องกันและบรรเทาสาธารณภัย, “การลดความเสี่ยงจากสาธารณภัย”, [ออนไลน์]. แหล่งที่มา: http://www.disaster.go.th [๒๘ มกราคม ๒๕๖๕].
กรมป้องกันและบรรเทาสาธารณภัย, “แผนยุทธศาสตร์กรมป้องกันและบรรเทาสาธารณภัย พ.ศ. ๒๕๖๐-๒๕๖๔”, คณะกรรมการป้องกันและบรรเทาสาธารณภัยแห่งชาติ, [ออนไลน์]. แหล่งที่มา: http://www.oic.go.th [๔ มกราคม ๒๕๖๕].
_________, “แผนการป้องกันและบรรเทาสาธารณภัยแห่งชาติ พ.ศ. ๒๕๖๖-๒๕๗๐”, คณะกรรมการป้องกันและบรรเทาสาธารณภัยแห่งชาติ. [ออนไลน์]. แหล่งที่มา: http://www.disaster.go.th [๔ มกราคม ๒๕๖๖].
คณะกรรมการป้องกันและบรรเทาสาธารณภัยจังหวัดน่าน, “แผนป้องกันและบรรเทาสาธารณภัยจังหวัดน่าน ๒๕๖๔-๒๕๗๐”, [ออนไลน์]. แหล่งที่มา: http://www.disaster.go.th [๑๔ สิงหาคม ๒๕๖๖].
สถาบันการแพทย์ฉุกเฉินแห่งชาติ, “ประกาศสถาบันการแพทย์ฉุกเฉินแห่งชาติ เรื่อง รายชื่อหน่วยปฏิบัติการแพทย์ระดับพื้นฐาน และระดับสูงซึ่งปฏิบัติหน้าที่อยู่ก่อนและยังปฏิบัติหน้าที่อยู่ ในขณะที่ประกาศคณะกรรมการการแพทย์ฉุกเฉิน เรื่อง หลักเกณฑ์และเงื่อนไขเกี่ยวกับการปฏิบัติหน้าที่และการกำกับดูแลหน่วยปฏิบัติการแพทย์ พ.ศ. ๒๕๖๔ มีผลบังคับใช้”, ประกาศ ณ เดือนมิถุนายน พ.ศ. ๒๕๖๕. [ออนไลน์]. แหล่งที่มา: http//www.niems.go.th [๒ สิงหาคม ๒๕๖๖].
สมเด็จพระมหาธีราจารย์ (ปสฤทธ์ เขมงฺกรเถร), “โครงการพระสงฆ์สาธารณสงเคราะห์เสริมสร้างสังคมสุขภาวะ พร้อมย้ำกรอบการทำงานด้านสาธาาณสงเคราะห์ของคณะสงฆ์”, หนังสือพิมพ์เดลินิวส์ (ฉบับวันที่ ๑๕ พฤศจิกายน ๖๔). [ออนไลน์]. แหล่งที่มา: https://www.dailynews.co. th/news/477949/ [๑๓ กุมภาพันธ์ ๒๕๖๖].
สำนักงานคณะกรรมการสุขภาพแห่งชาติ (สช.), “ธรรมนูญสุขภาพพระสงฆ์แห่งชาติ พ.ศ. ๒๕๖๖”. กรุงเทพมหานคร: บริษัท พิมพ์สิริพัฒนา จำกัด. [ออนไลน์]. แหล่งที่มา: https://www.nationalhealth.or.th/sites/default/files/upload_files/ThamanoonPra66.pdf [๑๕ ตุลาคม ๒๕๖๖].
