คัมภีร์ใบลานล้านนากัณฑ์มหาราชฉบับวัดมงคลและฉบับวัดมณเฑียร จังหวัดน่าน:การปริวรรต การแปล และการเปรียบเทียบ

บทคัดย่อ

บทความนี้มีวัตถุประสงค์ (๑) เพื่อศึกษาประวัติความเป็นมาของคัมภีร์ใบลานล้านนากัณฑ์มหาราชฉบับวัดมงคลและฉบับวัดมณเฑียรจังหวัดน่าน (๒) เพื่อปริวรรตและแปลคัมภีร์ใบลานล้านนากัณฑ์มหาราชฉบับวัดมงคลและฉบับวัดมณเฑียรจังหวัดน่าน (๓) เพื่อเปรียบเทียบคัมภีร์ใบลานล้านนากัณฑ์มหาราชฉบับวัดมงคลและฉบับวัดมณเฑียรจังหวัดน่าน เป็นการวิจัยเชิงคัมภีร์ วิเคราะห์ข้อมูลโดยวิธีการพรรณนาเนื้อหา

ผลการศึกษาวิจัยพบว่า คัมภีร์ใบลานล้านนากัณฑ์มหาราชฉบับวัดมงคล ไม่ปรากฏชื่อผู้จาร จารเมื่อ จ.ศ.๑๒๘๓ ตรงกับ พ.ศ.๒๔๖๔ มีอายุได้ ๑๐๒ ปี หน้าลาน ๕ กว้าง ๕ เซนติเมตร ยาว ๕๔ เซนติเมตร หนา ๑.๕ เซนติเมตร มี ๑๙ ใบลาน ๓๘ หน้าลาน คัมภีร์ใบลานล้านนากัณฑ์มหาราชฉบับวัดมณเฑียร ผู้จารชื่อพระชัย (ตุ้ชัย) จารเมื่อ จ.ศ.๑๑๙๙ ตรงกับ พ.ศ.๒๓๘๐ มีอายุได้ ๑๘๖ ปี หน้าลาน ๔ กว้าง ๔.๕ เซนติเมตร ยาว ๕๑ เซนติเมตร หนา ๑.๕ เซนติเมตร มี ๑๙ ใบลาน ๓๘  หน้าลาน คัมภีร์ใบลานล้านนากัณฑ์มหาราชฉบับวัดมงคล มีต้นฉบับใบลานจำนวน ๓๘ หน้า ปริวรรตและแปลได้ ๓๕ หน้า คัมภีร์ใบลานล้านนาของวัดมณเฑียร มีต้นฉบับใบลานจำนวน ๓๘ หน้า ปริวรรตและแปลได้ ๓๓ หน้า ดังที่ปรากฏในบทที่ ๓  ผลการเปรียบเทียบคัมภีร์ใบลานล้านนากัณฑ์มหาราชฉบับวัดมงคลและฉบับวัดมณเฑียร ในประเด็น ๔ ด้าน คือ (๑) ด้านรูปลักษณ์และการนำไปใช้ ฉบับวัดมงคล มีตัวอักษรสวยงาม อ่านง่ายเข้าใจง่าย ฉบับวัดมณเฑียร มีตัวอักษรไม่ค่อยสวยงาม ทั้งสองฉบับถูกเก็บไว้ในตู้ธรรมไม่ค่อยได้นำมาใช้ในการเทศน์ (๒) ด้านโครงสร้างและเนื้อหาหลัก ทั้งสองฉบับมีบทอุเทสไม่เหมือนกัน คือ ฉบับวัดมงคล ขึ้นต้นด้วยคำว่า โพธิสตฺโต จ สโมทมานา ตามด้วยเนื้อเรื่อง ส่วนฉบับวัดมณเฑียร ขึ้นต้นด้วยคำว่า นะโม ตัสสะ ภะคะวะโต ตามด้วยเนื้อเรื่อง (๓) ด้านหลักธรรมที่แทรกอยู่ในคัมภีร์ทั้งสองฉบับ  มีหลักธรรมที่แทรกอยู่ในคัมภีร์คล้ายกัน คือ  หลักฆราวาสธรรม ๔  หลักสังคหวัตถุ ๔ หลักพรหมวิหาร ๔ และหลักกตัญญูกตเวที และ (๔) ด้านรสวรรณคดีในคัมภีร์ทั้งสองฉบับ มีรสวรรณคดี ๔ รส คือ (๑) เสาวรจนี (บทชมโฉม) (๒) พิโรธวาทัง (บทตัดพ้อ) (๓) สัลลาปังคพิไสย (บทโศก) (๔) นารีปราโมทย์ (บทเกี้ยว โอ้โลม)