รำทับยาวจังหวัดนครศรีธรรมราช

Main Article Content

โชติกา โชติกา
สุรัตน์ จงดา
สุขสันติ แวงวรรณ

บทคัดย่อ

         การศึกษาวิจัยในครั้งนี้มีวัตถุประสงค์ (๑) เพื่อศึกษาประวัติ ที่มา รูปแบบ และ องค์ประกอบการแสดงการรำทับยาวจังหวัดนครศรีธรรมราช (๒) เพื่อศึกษาวิเคราะห์องค์ประกอบ การแสดงรำทับยาวจังหวัดนครศรีธรรมราช จำนวน ๔ ได้แก่ ทับยาวคณะท่าดีสุนทรศิลป์ อำเภอลาน สกา จังหวัดนครศรีธรรมราช ทับยาวคณะนาไม้ไผ่ อำเภอทุ่งสง จังหวัดนครศรีธรรมราช ทับยาวคณะ ลูกแม่เจ้าอยู่หัว อำเภอเชียรใหญ่ จังหวัดนครศรีธรรมราช และ ทับยาวคณะนายปิ่ม อมรชร อำเภอ เมือง จังหวัดนครศรีธรรมราช โดยศึกษาข้อมูลจากเอกสาร งานวิจัยที่เกี่ยวข้อง การเก็บรวบรวม ข้อมูลโดยการสังเกตแบบมีส่วนร่วม สัมภาษณ์กลุ่มนักวิชาการ กลุ่มผู้แสดง และกลุ่มผู้ให้ข้อมูลทั่วไป โดยนำข้อมูลที่ได้มาเรียบเรียง วิเคราะห์ข้อมูล และนำผลการศึกษาที่ได้นำมาเขียนในรูปแบบความเรียง


         ผลการวิจัย พบว่า การรำทับยาวจังหวัดนครศรีธรรมราช มีต้นแบบมาจากการรำกลอง ยาวของกรมศิลปากรและนำมารวมกับเครื่องดนตรีภาคใต้คือทับ แต่ประดิษฐ์ให้มีลักษณะที่ใหญ่การ ทับในการแสดงหนังตะลุง โนรา ที่รำจะใช้ท่าโนราซึ่งคนในจังหวัดนครศรีธรรมราชมีความถนัดเพราะ เป็นการแสดงพื้นบ้านอันเป็นที่นิยมเป็นส่วนมาก รูปแบบการรำแบ่งออกเป็น ๓ ช่วง คือ ช่วงที่ ๑ เป็นการรำไหว้ครู ช่วงที่ ๒ เป็นการประโคมทับยาวเพื่อรำตามจังหวะของแต่คณะ ส่วนใหญ่จะ ประกอบด้วยกันทั้งหมด ๑๒ เพลง ช่วงที่ ๓ เป็นช่วงสุดท้ายในการบรรเลงประกอบการรำทับยาว ทุก คณะจะยึดปฏิบัติเช่นเดียวกัน โดยทุกคณะจะจบด้วยเพลงหักคอไอ้เท่ง ท่ารำจะใช้ท่าโนราเรียกว่าท่า นาด ท่านาดนี้จะเหมือนที่รำส่ายในนาฏยศัพท์ของนาฏศิลป์ไทย ไม่ว่าจะเป็นการรำส่ายมือเดียวข้าง ใดข้างหนึ่งหรือรำส่ายทั้ง ๒ ข้าง ก็ใช้ได้เหมือนกันหมดซึ่งจะมีอยู่ในท่านาดของโนราทั้งสิ้นลักษณะ การแต่งกาย ในการรำทับยาวจังหวัดนครศรีธรรมราชผู้วิจัย พบว่า มีรูปแบบเครื่องแต่งกาย ๓ แบบ โดยแบบแรกจะเป็นการนุ่งผ้านุ่งสั้นครึ่งเข่าแบบการรำเซิ้งสวมเสื้อแขนกระบอกคอกลมผ่าหน้า แบบที่ ๒ เป็นการนุ่งกางเกงหรือโจงกระเบนสวมเสื้อคอกลมคาดศีรษะด้วยผ้าและคาดสะเอว แบบที่๓ แต่ง กายสวยงามแบบทันสมัยผ้านุ่งถุงสำเร็จ เสื้อคอกลมแขนกระบอก เอกลักษณ์ของการแต่งกายที่ไม่ เปลี่ยนแปลงทั้ง ๓ แบบที่กล่าวมา คือต้องมีผ้าคาดสะพายเฉียงบ่า เครื่องดนตรีที่ใช้ประกอบด้วย ทับ ยาว ปี่โนรา ฆ้อง ฉาบ กรับไม้ไผ่ ในยุคต่อมามีการเพิ่มเครื่องดนตรีมากขึ้น เช่น กลองควอท ฉิ่ง คีย์บอร์ด

Article Details

รูปแบบการอ้างอิง
โชติกา โ., จงดา . . ส., และ แวงวรรณ ส. “รำทับยาวจังหวัดนครศรีธรรมราช”. วารสารมหาจุฬาวิชาการ, ปี 12, ฉบับที่ 3, ธันวาคม 2025, น. 201-17, https://so04.tci-thaijo.org/index.php/JMA/article/view/283480.
ประเภทบทความ
บทความวิจัย

เอกสารอ้างอิง

คณปกรณ์ จันทร์สมบูรณ์, “เพลงและการแสดงพื้นบ้านภาคกลาง : บทบาทและการนำเสนอที่เกี่ยวข้องกับ มหันตภัยโควิด-๑๙”, วารสารข่วงผญามหาวิทยาลัยราชภัฏเชียงใหม่. ปีที่ ๑๕ ฉบับที่ ๒ (กรกฎาคม – ธันวาคม ๒๕๖๔): ๕๕-๘๗.

นฤพนธ์ ด้วงวิเศษ, การแพร่กระจายทางวัฒนธรรม, (กรุงเทพฯ: ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร,๒๕๕๘): ๔๖-๔๘.

ภูวนาถ ลาดทุ่ง, “ทับยาวในดนตรีพื้นบ้าน จังหวัดนครศรีธรรมราช”, ปริญญาวิทยานิพนธ์มหาบัณฑิต. บัณฑิตศึกษา สถาบันบัณฑิตพัฒนศิลป์, ๒๕๖๗.

มนตรี ถิรวิทย์วรกุล, กลองยาว: ศิลปะพื้นบ้านของไทยทุกภาค, กรุงเทพมหานคร: สุวีริยาสาส์น, ๒๕๔๙.

สัมภาษณ์, บุญศรี รุ่งเรือง หัวหน้าคณะ ศ สำราญศิลป์, ๑๐ พฤศจิกายน ๒๕๖๓.

สัมภาษณ์, พระครูปลัดอัมรินทร์, ผู้ช่วยเจ้าอาวาสวัดพรพมหาธาตุวรมหาวิหาร, เมื่อ ๑๕ สิงหาคม ๒๕๖๖.

สัมภาษณ์, มณี ริวรรณ, ผู้ฟื้นฟูการแสดงรำทับยาว อำเภอลานสกา จังหวัดนครศรีธรรมราช , เมื่อ ๑๖ สิงหาคม ๒๕๖๖.

สัมภาษณ์, ยงยุทธ สมล่ำ ปราชญ์การละเล่นกลองยาวพื้นบ้าน องค์การบริหารส่วนตำบลเทพราช อำเภอสิชล จังหวัดนครศรีธรรมราช, ๑๓ กรกฎาคม ๒๕๖๓.

สัมภาษณ์, ลับ ตลึงจิตต์, นักดนตรีทับยาวอาวุโสบ้านท่างิ้ว อำเภอลานสกา จังหวัดนครศรีธรรมราช, เมื่อ ๑๖ สิงหาคม ๒๕๖๖.

สัมภาษณ์, วาที ทรัพย์สิน, อาจารย์ประจำหลักสูตรการจัดการวัฒนธรรมเพื่อการสร้าวสรรค์ ผู้ช่วยอธิการบดี ราชภัฏนครศรีธรรมราช รักษาการผู้อำนวยการวิทยาลัยศิลปวัฒนธรรม มหาวิทยาลัยราชภัฏนครศรีธรรมราช, เมื่อ ๑๕ สิงหาคม ๒๕๖๖.

สัมภาษณ์, สมทรัพย์ อมรชร, นางรำคณะนายปิ่ม อมรชร,เมื่อ ๑๖ สิงหาคม ๒๕๖๖.

สัมภาษณ์, สมนึก รักชาติ หัวหน้าคณะทับยาว ศ สมนึก, ๑๖ ตุลาคม ๒๕๖๓

สัมภาษณ์, สุจินต์ นวลชนะ, นางรำคณะนายปิ่ม อมรชร, เมื่อ ๑๖ สิงหาคม ๒๕๖๖.

สัมภาษณ์, สุมล ศักดิ์แก้ว, ครูพื้นบ้าน (หนังตะลุง) วิทยาลัยนาฏศิลปนครศรีธรรมราช, เมื่อ ๑๖ สิงหาคม ๒๕๖๖.

สัมภาษณ์, หนูพริ้ม ยอดไทย, ผู้แสดงรำทับยาว เมื่อ ๑๖ สิงหาคม ๒๕๖๖.

สัมภาษณ์, เขม ตะบันพฤกษ์ ผู้เข้าร่วมบรรเลงทับยาวอำเภอลานสกา จังหวัดนครศรีธรรมราช, เมื่อ ๑๕ สิงหาคม ๒๕๖๖.

สัมภาษณ์, เขียน สุขขนาน หัวหน้าคณะทับยาวลูกแม่เจ้าอยู่หัว ,เมื่อ ๑๖ สิงหาคม ๒๕๖๖.

สัมภาษณ์, ช่วย ยอดไทย ครูสอนการรำทับยาวแบบโบราณ คณะท่าดีสุนทรศิลป์ อำเภอลานสกา จังหวัดนครศรีธรรมราช, เมื่อ ๑๖ สิงหาคม ๒๕๖๖.

สัมภาษณ์, ดรุณี อมรการฟื้นฟูกลองยาวเยาวชนนาไม้ไผ่,เมื่อ ๑๙ กรกฎาคม ๒๕๖๖.

สัมภาษณ์, ปิ่ม อรชร หัวหน้าคณะทับยาวนายปิ่ม อรชร ,เมื่อ ๑๕ สิงหาคม ๒๕๖๖.

สัมภาษณ์, พรรัตนะ ขันทอง ครูวิทยาลัยนาฏศิลปนครศรีธรรมราช ผู้เคยเป็นกรรมการในการแข่งขันทับยาว จังหวัดนครศรีธรรมราช, เมื่อ ๑๖ สิงหาคม ๒๕๖๖.

หรรษา ติ่งสุวรณ. การแพร่กระจายทางวัฒนธรรมในสังคมไทย. (กรุงเทพมหานคร: สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์, ๒๕๖๘): ๒๖.

อมรา กล่ำสกุล. “เพลงและการละเล่น”. กรุงเทพมหานคร: โอเดียนสโตร์.๒๕๕๓, : ๔๒

อานันท์ นาคง. “ รวมศิลป์แผ่นดินสยามประชันการแสดง ๔ ภาค”. [ออนไลน์]. แหล่งที่มา https://www.thaipost.net/main/detail/๓๒๘๑๕ [๓ มีนาคม ๒๕๖๖].