วิเคราะห์หลักการสื่อสารตามหลักพุทธลีลา ๔ ของสถานีโทรทัศน์เพื่อการศึกษา และเผยแผ่ธรรมะ มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย ในยุคดิจิทัล

Main Article Content

กรนัน ขันวัง
ตวงเพชร สมศรี
สมคิด เศษวงศ์

บทคัดย่อ

การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อวิเคราะห์หลักการสื่อสารของสถานีโทรทัศน์เพื่อการศึกษาและเผยแผ่
ธรรมะ มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย ในยุคดิจิทัลตามหลักพุทธลีลา ๔ คือ (๑) เพื่อศึกษา
หลักการสื่อสารของสถานีโทรทัศน์เพื่อการศึกษาและเผยแผ่ธรรมะ มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณ-
ราชวิทยาลัย ในยุคดิจิทัล (๒) เพื่อศึกษาหลักพุทธธรรมที่สัมพันธ์กับการสื่อสารของสถานีโทรทัศน์เพื่อ การศึกษาและเผยแผ่ธรรมะ มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย ในยุคดิจิทัล และ (๓) เพื่อวิเคราะห์การสื่อสารของสถานีโทรทัศน์เพื่อการศึกษาและเผยแผ่ธรรมะ มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย ในยุคดิจิทัลตามหลักพุทธลีลา ๔ โดยศึกษาจากเอกสาร งานวิจัยที่เกี่ยวข้อง และการสัมภาษณ์เชิงลึกผู้ให้ข้อมูลสำคัญ ประกอบด้วย ผู้บริหาร ผู้ปฏิบัติงาน ผู้ใช้บริการ และผู้เชี่ยวชาญด้านพระพุทธศาสนา จากนั้นนำข้อมูลมาวิเคราะห์เชิงพรรณนาผลการวิจัยพบว่า สถานีโทรทัศน์เพื่อการศึกษาและเผยแผ่ธรรมะ มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย มีการสื่อสารเชิงบูรณาการที่ผสมผสานหลักการสื่อสารสมัยใหม่กับหลักธรรมทางพระพุทธศาสนา โดยใช้ช่องทางดิจิทัลที่หลากหลาย ออกแบบเนื้อหาให้เข้าใจง่าย และสอดคล้องกับพฤติกรรมผู้รับสารในยุคดิจิทัล ทั้งนี้ ได้ประยุกต์ใช้หลักพุทธลีลา ๔ ได้แก่ สันทัสสนา สมาทปนา สมุตเตชนา และสัมปหังสนา ในการออกแบบเนื้อหาและการนำเสนอ ทำให้การเผยแผ่ธรรมะเกิดประสิทธิภาพด้านความรู้ ความเข้าใจ และแรงจูงใจในการดำเนินชีวิต อย่างไรก็ตาม ยังพบข้อจำกัดด้านการมีส่วนร่วมของผู้รับสาร เนื่องจากรูปแบบการสื่อสารส่วนใหญ่ยังเป็นการสื่อสารทางเดียว ดังนั้น การพัฒนารูปแบบการสื่อสารให้เน้นการมีส่วนร่วมและปรับเนื้อหาให้เหมาะสมกับพฤติกรรมผู้บริโภคสื่อในยุคดิจิทัล จะช่วยเพิ่มประสิทธิภาพการเผยแผ่ธรรมะได้อย่างเป็นรูปธรรม

Article Details

รูปแบบการอ้างอิง
ขันวัง ก., สมศรี ต., และ เศษวงศ์ ส. “วิเคราะห์หลักการสื่อสารตามหลักพุทธลีลา ๔ ของสถานีโทรทัศน์เพื่อการศึกษา และเผยแผ่ธรรมะ มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย ในยุคดิจิทัล”. วารสารมหาจุฬาวิชาการ, ปี 13, ฉบับที่ 2, สิงหาคม 2026, น. 410-25, https://so04.tci-thaijo.org/index.php/JMA/article/view/291959.
ประเภทบทความ
บทความวิจัย

เอกสารอ้างอิง

ฉัตรสุดา ส่องแสงเจริญ. “รูปแบบการเผยแผ่ธรรมะสำหรับคนรุ่นใหม่เชิงพุทธบูรณาการ”. วารสาร มจร บาฬีศึกษาพุทธโฆสปริทรรศน์. ปีที่ ๑๐ ฉบับที่ ๒ (พฤษภาคม – สิงหาคม ๒๕๖๗): ๒๘๔–๓๐๐.

พระมหาชูชาติ จิรสุทฺโธ. “การบูรณาการการสื่อสารเพื่อการเผยแผ่พระพุทธศาสนาผ่านสื่อสังคมออนไลน์ของพระสงฆ์ในสังคมไทย”. วารสาร มจร บาฬีศึกษาพุทธโฆสปริทรรศน์. ปีที่ ๘ ฉบับที่ ๑ (มกราคม – เมษายน ๒๕๖๕): ๒๓๑-๒๓๓.

พระมหาสมบัติ ธนปญฺโญ. “สื่อใหม่กับพระพุทธศาสนาในการสื่อสารธรรมะของพระสงฆ์ไทย”. ในเอกสารประกอบการศึกษาเกี่ยวกับการเผยแผ่พระพุทธศาสนาและเทคโนโลยีสารสนเทศ. (มิถุนายน ๒๕๖๗): ๑๔๕-๑๕๘.

พระมหาสมปอง ตาลปุตฺโต. “การเผยแผ่พระพุทธศาสนาในยุคดิจิทัล”. วารสารพุทธศาสตร์ศึกษา. ปีที่ ๑๐ ฉบับที่ ๒ (กรกฎาคม – ธันวาคม ๒๕๖๒): ๔๕-๔๘.

พระอักขราภิศุทธิ์ สิริวฑฺฒโน พระรัตนมุนี และพระครูธีรศาสน์ไพศาล. “กระบวนการสื่อสารพุทธธรรมผ่านสื่อสังคมออนไลน์ ของพระสงฆ์ในสังคมไทย”. วารสารสถาบันวิจัยพิมลธรรม. ปีที่ ๘ ฉบับที่ ๒ (กรกฎาคม – ธันวาคม ๒๕๖๔): ๑อม-๑๑๐.

มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. พระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพ์มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย, ๒๕๓๙.

เมธี เชษฐ์วิสุต. “สื่อสังคมออนไลน์กับการเผยแผ่พระพุทธศาสนา”. มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัยวิทยาเขตพะเยา. วารสารพุทธศาสตร์ศึกษา. ปีที่ ๑๐ ฉบับที่ ๒ (กรกฎาคม – ธันวาคม ๒๕๖๒): ๕๒๑–๕๓๑.

อุทัย วรเมธีศรีสกุล โสวิทย์ บำรุงภักดิ์. “วิเคราะห์การใช้สื่อโซเชียลเน็ตเวิร์กของคนไทยปัจจุบันเชิงพุทธบูรณาการ”. วารสารบัณฑิตศึกษา มนุษยศาสตร์สังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น. ปีที่ ๕ ฉบับที่ ๑ (มกราคม – มิถุนายน ๒๕๕๙): ๑๐๓-๑๒๑.