ต้นแบบนวัตกรรมระบบการผลิตและเมล็ดพันธุ์ข้าววิถีวัฒนธรรมของชุมชนลุ่มน้ำจาง อำเภอแม่ทะ จังหวัดลำปาง
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
วัตถุประสงค์ของการวิจัย ได้แก่ 1) เพื่อศึกษาพันธุ์ข้าวและวิถีวัฒนธรรมที่เกี่ยวข้องในจังหวัดลำปาง 2) เพื่อพัฒนากระบวนการจัดการด้านการผลิตพันธุ์ข้าวของชุมชนในพื้นที่ลุ่มน้ำจาง 3) เพื่อสร้างต้นแบบนวัตกรรมด้านการผลิตและเมล็ดพันธุ์ข้าวที่สอดคล้องกับวิถีวัฒนธรรมของชุมชนในอำเภอแม่ทะ จังหวัดลำปาง การวิจัยนี้เป็นการวิจัยแบบผสานวิธี โดยใช้เครื่องมือวิจัย ได้แก่ การสัมภาษณ์เชิงลึกจากกลุ่มผู้ให้ข้อมูล 3 กลุ่ม ได้แก่กลุ่มผู้ให้ข้อมูลทั่วไป จำนวน 29 คน กลุ่มผู้ให้ข้อมูลด้านการพัฒนาระบบการผลิตและเมล็ดพันธุ์ข้าว จำนวน 28 คน และ กลุ่มผู้ให้ข้อมูลสำคัญเกี่ยวกับการสร้างต้นแบบการผลิตข้าวและเมล็ดพันธุ์ข้าวอินทรีย์ จำนวน 24 คน การวิเคราะห์ข้อมูลดำเนินการในลักษณะการวิเคราะห์เชิงเนื้อหา และใช้กระบวนการสร้างต้นแบบนวัตกรรมในการผลิตและพัฒนาพันธุ์ข้าวที่สอดคล้องกับบริบททางวัฒนธรรมของชุมชน
ผลการวิจัย พบว่า
1) เมล็ดพันธุ์ข้าวที่สะท้อนวิถีวัฒนธรรมในจังหวัดลำปางมีลักษณะดังนี้ 1.1) ข้าวพื้นเมืองและวัฒนธรรมการบริโภคข้าวเป็นสัญลักษณ์ของความอุดมสมบูรณ์ สะท้อนความเชื่อและอัตลักษณ์ของชุมชน 1.2) กระบวนการผลิตข้าวยังคงยึดวิถีดั้งเดิม เช่น การใช้ปุ๋ยหมักจากธรรมชาติและใช้น้ำฝน ซึ่งช่วยในการอนุรักษ์พันธุ์ข้าวพื้นเมืองและส่งเสริมเกษตรยั่งยืน 1.3) ปัจจัยที่มีผลต่อการผลิตข้าว ได้แก่ ภูมิอากาศ ลักษณะของดิน แหล่งน้ำ การใช้เทคโนโลยี และการสนับสนุนจากภาครัฐ
2)กระบวนการจัดการการผลิตพันธุ์ข้าวในชุมชนมี 5 ขั้นตอน คือ 2.1) กระบวนการสำรวจและเก็บรวบรวมพันธุ์ข้าว เพื่อคัดเลือกพันธุ์ข้าวที่เหมาะสม เป็นพันธุ์ทนทานต่อโรคและแมลง และการส่งเสริมการมีส่วนร่วมของชุมชนในการผลิตข้าว 2.2) กระบวนการเลือกพันธุ์และเตรียมเมล็ดพันธุ์ โดยการคัดแยกเมล็ดพันธุ์และทดสอบความงอก 2.3) กระบวนการผลิตเมล็ดพันธุ์ โดยการบริหารจัดการและดูแลเมล็ดพันธุ์ให้มีคุณภาพและเก็บเกี่ยวเวลาที่เหมาะสม 2.4) กระบวนการทดสอบคุณภาพเมล็ดพันธุ์ ทดสอบความงอก การทำความสะอาด คัดแยกเมล็ดพันธุ์ บำบัดอัตราการงอกและป้องกันการติดเชื้อ 2.5) กระบวนการบรรจุและเก็บรักษาเมล็ดพันธุ์ เพื่อป้องกันการปนเปื้อน เก็บรักษาในที่มีอุณหภูมิเหมาะสม
3)การสร้างต้นแบบนวัตกรรมการผลิตและเมล็ดพันธุ์ข้าว คือ 3.1) นวัตกรรมการปลูกข้าวอินทรีย์เชิงวัฒนธรรมเน้นอนุรักษ์และฟื้นฟูภูมิปัญญาท้องถิ่น โดยเลือกพันธุ์ข้าวที่เหมาะสม ทำนาแบบยั่งยืน การพัฒนาเครือข่ายและตลาดข้าวอินทรีย์ 3.2) นวัตกรรมการปลูกข้าวอินทรีย์เชิงสังคมและวัฒนธรรมผ่านกิจกรรมและการสนับสนุนจากภาครัฐ เพื่อเสริมสร้างความสัมพันธ์และพัฒนาการผลิตข้าวอินทรีย์ในชุมชน 3.3) นวัตกรรมการปลูกข้าวอินทรีย์เชิงเศรษฐกิจและสุขภาพ เพื่อผลิตข้าวอินทรีย์ที่มีคุณค่าทางโภชนา สร้างมูลค่าเพิ่ม และตระหนักรู้ประโยชน์ของข้าวอินทรีย์ผ่านสื่อท้องถิ่นและแพลตฟอร์มออนไลน์
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เอกสารอ้างอิง
Asaraijao, S. (2004). Organic Agriculture. Bangkok: Department of Agricultural Extension.
Chaiubon, A., Wisianrat, A., & Pensuk, W. (2020). Factors Influencing Farmers’ Decisions on Organic, Safe, and Chemical Rice
Cultivation in Nong Sok Dao Village, Non Sung Subdistrict, Mueang District, Udon Thani Province. Udon Thani Rajabhat University
Journal of Science and Technology, 8(2), 201–215.
Chongmeesuk, T., Thosamat, P., & Phosing, P. (2019). Development Models of Prototype Community Enterprises in the 21st Century
for Organic Rice Products: A Case Study of Prakhon Chai District, Buriram Province. Manutsayasat Nakhon Sawan University Journal,
(3), 247–248.
Department of Agriculture. (2000). Thailand Organic Crop Production Standards. Bangkok: Department of Agriculture.
Food Intelligence Center. (2023). Focus on... Organic Agriculture and Trends in 2017. Retrieved November 11, 2023, from
https://fic.nfi.or.th/early_warning-detail.php?smid=1690
Nantaphanit, H. (2004). A Study on the Ecological and Environmental Impacts of Modern Rice Cultivation Culture. (Research Report).
Faculty of Science and Technology.Ubon Ratchathani Rajabhat University.
Prasertsak, A. (2022). Rice Seed Multiplication System. Thai Rice Research Journal, 13(1), 106 – 117.
Rice Department, Ministry of Agriculture and Cooperatives. (2010). Rice Seed Production. 2nd ed. Bangkok: Rice Seed Center.
Rice Department, Ministry of Agriculture and Cooperatives. (2014). Production and Distribution of Rice Seeds. Bangkok: Rice Seed
Center.
Setthaka, P. et al. (2022). Enhancing the Production Capacity of “Khao Mao” Rice towards Safety Standards to Improve Sustainable
Income and Quality of Life. (Research Report). National Research Council of Thailand (NRCT).
Soetphon, N. (2021). Innovative Wisdom of Highland Rice Farming among Farmers in Phayao Province. Thammasat Journal of Academic
Research, 21(4), 57–65.
Srisomphan, O., Thongsuk, K., & Khaengkhan, P. (2022). Acceptance of Organic Rice Production Systems among Small-Scale Farmers
in Maha Sarakham Province. Journal of Agricultural Research and Extension, 39(1), 127–138.
Tahom, U., Dhurat, S., & Wongsa, K. (2019). The Participatary Potential Development of Agriculturist through the Sustainable
Agriculture Conapt for Production Costs Reduction in Baan Kukat Community, Satuk Sub-district, Satuk District, Buriram Province.
Journal of Social Development and Management Strategy, 21(2), 1 - 27.
Tiphopho, W. et al. (2019). Technology and Innovation Capacity Development in Rice Seed Production in Ubon Ratchathani
Province. Metropolitan Business Administration Journal, 16(1), 68–69.
Tungpitakkrai, A., & Thanaritpaisan, P. (2022). Innovative Patterns and Production Technology of Large Paddy Fields Phak Mai
Subdistrict, Huai Thap Than District Sisaket Province. Journal of Modern Learning Development, 7(3), 243 – 245.
Wanmaung, A., & et al. (2021). Farmers’ Needs of Organic Rice Production Extension in Chiang Mai Province. Journal of Agricultural
Production, 3(3), 57 – 66.
